సమాన్ భూమిప్రదేశాంశ్చ వనాని ఫలవన్తి చ। మధ్యేన చ సమన్తాచ్చ తిర్యక్ చాధశ్చ సావిశత్
వారు సమతలమైన భూమిని, పండ్లతో నిండిన అడవులను దాటి, మధ్యలోనూ, చుట్టూ, అడ్డంగా, క్రిందగా కూడా ప్రవేశించారు.
సమావృత్య మహీం కృత్స్నాం జగామ మహతీ చమూః। తే హృష్టవదనాః సర్వే జగ్ముర్మారుతరంహసః
అంతటా భూమిని కప్పేసిన ఆ గొప్ప సేన ముందుకు సాగింది; అందరూ ఆనందంతో ముఖాలు వెలిగిస్తూ, గాలివేగంతో వెళ్లారు.
హరయో రాఘవస్యార్థే సమారోపితవిక్రమాః। హర్షం వీర్యం బలోద్రేకాన్ దర్శయన్తః పరస్పరమ్
రాఘవుని కోసం బలాన్ని ప్రదర్శించిన వానరులు, పరస్పరం తమ ఆనందాన్ని, వీరత్వాన్ని, బలాన్ని చూపించుకుంటూ సాగారు.
యౌవనోత్సేకజాద్ దర్పాద్ వివిధాంశ్చక్రురధ్వని। తత్ర కేచిద్ ద్రుతం జగ్మురుత్పేతుశ్చ తథాపరే
యవ్వన ఉత్సాహంతో వచ్చిన గర్వంతో, వారు మార్గమంతా色色గా విన్యాసాలు చేశారు; కొందరు వేగంగా పరుగెత్తారు, మరికొందరు ఎగిరిపడ్డారు.
కేచిత్ కిలకిలాం చక్రుర్వానరా వనగోచరాః। ప్రాస్ఫోటయంశ్చ పుచ్ఛాని సంనిజఘ్నుః పదాన్యపి
కొంతమంది అడవి వాసి వానరులు గట్టిగా అరవడం చేశారు; మరికొందరు తమ తోకలను ఊపారు, ఇంకొందరు కాలితో నేలను బలంగా తగిలించారు.
భుజాన్ విక్షిప్య శైలాంశ్చ ద్రుమానన్యే బభఞ్జిరే। ఆరోహన్తశ్చ శృఙ్గాణి గిరీణాం గిరిగోచరాః
కొంతమంది చేతులను ఊపుతూ, కొందరు కొండలను, చెట్లను విరిగేశారు; కొండల్లో తిరిగే వారు శిఖరాలను ఎక్కారు.
మహానాదాన్ ప్రముఞ్చన్తి క్ష్వేడామన్యే ప్రచక్రిరే। ఊరువేగైశ్చ మమృదుర్లతాజాలాన్యనేకశః
కొంతమంది గర్జనలు చేశారు, మరికొందరు ఊదరింతలు వేశారు; తమ తొడల బలంతో అనేకమంది లతాజాలాలను త్రొక్కేశారు.
జృమ్భమాణాశ్చ విక్రాన్తా విచిక్రీడుః శిలాద్రుమైః। తతః శతసహస్రైశ్చ కోటిభిశ్చ సహస్రశః
వారు తమ శక్తిని చూపిస్తూ, శిలలు చెట్లు తోడుతూ ఆడుకున్నారు; ఆ తరువాత లక్షల సంఖ్యలో, కోట్ల కొద్దీ వానరులు అక్కడ కనిపించారు.
వానరాణాం సుఘోరాణాం శ్రీమత్పరివృతా మహీ। సా స్మ యాతి దివారాత్రం మహతీ హరివాహినీ
ఆ భూమంతా భయంకరమైన, కాంతివంతమైన వానరులతో నిండిపోయింది; ఆ గొప్ప వానర సేన పగలు రాత్రి తేడా లేకుండా ముందుకు సాగింది.
ప్రహృష్టముదితాః సర్వే సుగ్రీవేణాభిపాలితాః। వానరాస్త్వరితా యాన్తి సర్వే యుద్ధాభినన్దినః। ప్రమోక్షయిషవః సీతాం ముహూర్తం క్వాపి నావసన్
సుగ్రీవుడు రక్షణలో ఉన్న అందరు వానరులు ఆనందంగా, ఉల్లాసంగా యుద్ధానికి ఉత్సాహంగా, సీతను విడిపించాలనే తపనతో, ఒక్క క్షణం కూడా ఎక్కడా ఆగకుండా వేగంగా వెళ్లారు.
తతః పాదపసమ్బాధం నానావనసమాయుతమ్। సహ్యపర్వతమాసాద్య వానరాస్తే సమారుహన్
తర్వాత, చెట్లతో నిండిన, విభిన్న అడవులతో కూడిన సహ్యపర్వతాన్ని చేరుకుని, ఆ వానరులు ఎక్కడం ప్రారంభించారు.
కాననాని విచిత్రాణి నదీప్రస్రవణాని చ। పశ్యన్నపి యయౌ రామః సహ్యస్య మలయస్య చ
రాముడు సహ్యమాలయ పర్వతాలలో, అద్భుతమైన అడవులు, ప్రవహించే నదులను చూస్తూ ముందుకు సాగాడు.
చమ్పకాంస్తిలకాంశ్చూతానశోకాన్ సిన్దువారకాన్। తినిశాన్ కరవీరాంశ్చ భఞ్జన్తి స్మ ప్లవంగమాః
వానరులు చంపక, తిలక, మామిడి, అశోక, సిందువార, తినిశ, కరవీర చెట్లను విరిగేశారు.
అఙ్కోలాంశ్చ కరఞ్జాంశ్చ ప్లక్షన్యగ్రోధపాదపాన్। జమ్బూకామలకాన్ నీపాన్ భఞ్జన్తి స్మ ప్లవంగమాః
అంకోల, కరంజ, ప్లక్ష, న్యగ్రోధ, జంబూ, ఆమలక, నీప చెట్లను కూడా వానరులు విరిగేశారు.
ప్రస్తరేషు చ రమ్యేషు వివిధాః కాననద్రుమాః। వాయువేగప్రచలితాః పుష్పైరవకిరన్తి తాన్
ఆ అందమైన పర్వతపు శిలలపై, వాయువేగంతో ఊగిన విభిన్న అడవి చెట్లు పుష్పాలతో వారిపై వర్షించారు.
మారుతః సుఖసంస్పర్శో వాతి చన్దనశీతలః। షట్పదైరనుకూజద్భిర్వనేషు మధుగన్ధిషు
సందలపు చల్లదనం ఉన్న మృదువైన గాలి, తేనెలు పరిమళించే అడవుల్లో, తేనెటీగల మృదుస్వరంతో వీచింది.
అధికం శైలరాజస్తు ధాతుభిస్తు విభూషితః। ధాతుభ్యః ప్రసృతో రేణుర్వాయువేగేన ఘట్టితః
ఆ పర్వతరాజు రంగురంగుల ఖనిజాలతో అలంకరించబడి ఉండగా, వాటి నుంచి వచ్చిన ధూళి గాలి వేగంతో చుట్టూ పడి పోయింది.
సుమహద్వానరానీకం ఛాదయామాస సర్వతః। గిరిప్రస్థేషు రమ్యేషు సర్వతః సమ్ప్రపుష్పితాః
ఆ విస్తారమైన వానరసేనను, అందమైన పర్వతపు శిఖరాల్లో చుట్టూ పుష్పించిన చెట్లు పూర్తిగా కప్పేశాయి.
కేతక్యః సిన్దువారాశ్చ వాసన్త్యశ్చ మనోరమాః। మాధవ్యో గన్ధపూర్ణాశ్చ కున్దగుల్మాశ్చ పుష్పితాః
కేతకీ, సిందువార, వసంతకాలపు ఆకర్షణీయమైన పువ్వులు, పరిమళభరితమైన మాధవీ, పుష్పించిన కుందగుల్మలు అక్కడ అందాన్ని చేర్చాయి.
చిరిబిల్వా మధూకాశ్చ వఞ్జులా బకులాస్తథా। రఞ్జకాస్తిలకాశ్చైవ నాగవృక్షాశ్చ పుష్పితాః
చిరిబిల్వ, మధూక, వంజుల, బకుల, రంజక, తిలక, నాగవృక్షాలు అన్నీ పుష్పాలతో అలంకరించబడ్డాయి.
చూతాః పాటలికాశ్చైవ కోవిదారాశ్చ పుష్పితాః। ముచులిన్దార్జునాశ్చైవ శింశపాః కుటజాస్తథా
మామిడి, పాటలిక, కోవిదార, ముచులింద, అర్జున, శింశప, కూటజ వృక్షాలు కూడా పుష్పించాయి.
హిన్తాలాస్తినిశాశ్చైవ చూర్ణకా నీపకాస్తథా। నీలాశోకాశ్చ సరలా అఙ్కోలాః పద్మకాస్తథా
హింతాల, తినిశ, చూర్ణక, నీప, నీలాశోక, సరళ, అంకోళ, పద్మక వృక్షాలు కూడా అక్కడ కనిపించాయి.
ప్రీయమాణైః ప్లవంగైస్తు సర్వే పర్యాకులీకృతాః। వాప్యస్తస్మిన్ గిరౌ రమ్యాః పల్వలాని తథైవ చ
ఆ పర్వతంపై ఉన్న అందమైన చెరువులు, మడుగులు ఆనందంగా ఉన్న వానరులతో నిండిపోయాయి.
చక్రవాకానుచరితాః కారణ్డవనిషేవితాః। ప్లవైః క్రౌఞ్చైశ్చ సంకీర్ణా వరాహమృగసేవితాః
ఆ చెరువుల్లో చక్రవాక పక్షులు సంచరించేవి, కారండవ బాతులు నివసించేవి, ప్లవ, క్రౌంచ పక్షులతో నిండిపోయి, అడవి పంది, జింకలు కూడా వచ్చి తిరిగేవి.
ఋక్షైస్తరక్షుభిః సింహైః శార్దూలైశ్చ భయావహైః। వ్యాలైశ్చ బహుభిర్భీమైః సేవ్యమానాః సమన్తతః
అక్కడ ఎక్కడ చూసినా ఎద్దులు, రాక్షసులు, సింహాలు, భయంకరమైన పులులు, ఇంకా అనేక భయానకమైన పాములు సంచరించేవి.
పద్మైః సౌగన్ధికైః ఫుల్లైః కుముదైశ్చోత్పలైస్తథా। వారిజైర్వివిధైః పుష్పై రమ్యాస్తత్ర జలాశయాః
అక్కడి ఆ జలాశయాలు పుష్పించిన పద్మాలు, పరిమళభరితమైన సౌగంధిక, కుముద, ఉత్పల, ఇంకా色色 పువ్వులతో అలంకరించబడ్డాయి.
తస్య సానుషు కూజన్తి నానాద్విజగణాస్తథా। స్నాత్వా పీత్వోదకాన్యత్ర జలే క్రీడన్తి వానరాః
ఆ పర్వతపు కొండచరియలపై色色 పక్షుల గుంపులు కూయగా, వానరులు అక్కడ స్నానం చేసి, నీళ్లు తాగి, జలంలో ఆడుకుంటున్నారు.
అన్యోన్యం ప్లావయన్తి స్మ శైలమారుహ్య వానరాః। ఫలాన్యమృతగన్ధీని మూలాని కుసుమాని చ
వానరులు పర్వతాన్ని ఎక్కి, ఒకరినొకరు నీటితో తడిపుకుంటూ, అమృత పరిమళం ఉన్న పండ్లు, మూలాలు, పువ్వులు ఆస్వాదిస్తూ ఆనందించారు.
బభఞ్జుర్వానరాస్తత్ర పాదపానాం మదోత్కటాః। ద్రోణమాత్రప్రమాణాని లమ్బమానాని వానరాః
అక్కడ వానరులు ఉత్సాహంతో చెట్లను విరిగేసి, డ్రోణం పరిమాణంలో వేలాడే గుత్తుల్లా ఉన్న వాటిని తెంచేవారు.
యయుః పిబన్తః స్వస్థాస్తే మధూని మధుపిఙ్గలాః। పాదపానవభఞ్జన్తో వికర్షన్తస్తథా లతాః
ఆ మధుపింగళ తేనెటీగలు ఆరోగ్యంగా తేనెను పుచ్చుకుంటూ, చెట్ల కొమ్మలను విరుస్తూ, లతలను లాగుతూ సంచరించేవి.