విమలే చ ప్రకాశేతే విశాఖే నిరుపద్రవే। నక్షత్రం పరమస్మాకమిక్ష్వాకూణాం మహాత్మనామ్
'నిర్మలమైన ఆకాశంలో విశాఖ నక్షత్రం నిరాయాసంగా ప్రకాశిస్తోంది. అది మనకు, మహాత్ములైన ఇక్ష్వాకువులకు అత్యుత్తమమైన నక్షత్రం.'
నైర్ఋతం నైర్ఋతానాం చ నక్షత్రమతిపీడ్యతే। మూలో మూలవతా స్పృష్టో ధూప్యతే ధూమకేతునా
'నైరృతుల నక్షత్రం బలంగా బాధపడుతోంది. మూల నక్షత్రాన్ని మూలవంతుడు తాకి, ధూమకేతువు పొగతో కమ్మేస్తోంది.'
సర్వం చైతద్ వినాశాయ రాక్షసానాముపస్థితమ్। కాలే కాలగృహీతానాం నక్షత్రం గ్రహపీడితమ్
'ఇవి అన్నీ రాక్షసుల వినాశనానికి సూచకాలు. ఈ సమయంలో, గ్రహాల వల్ల బాధపడుతున్న నక్షత్రం, మరణానికి లోనయ్యే వారికే చెందింది.'
ప్రసన్నాః సురసాశ్చాపో వనాని ఫలవన్తి చ। ప్రవాన్తి నాధికా గన్ధా యథర్తుకుసుమా ద్రుమాః
దేవతలు సంతోషంగా ఉన్నారు, నీళ్ళు నిర్మలంగా ఉన్నాయి, అడవులు ఫలాలతో నిండిపోయాయి. మధురమైన పరిమళాలు వీస్తున్నాయి, వృక్షాలు కాలానుకూలంగా పుష్పిస్తున్నాయి.
వ్యూఢాని కపిసైన్యాని ప్రకాశన్తేఽధికం ప్రభో। దేవానామివ సైన్యాని సంగ్రామే తారకామయే। ఏవమార్య సమీక్ష్యైతత్ ప్రీతో భవితుమర్హసి
కపిసైన్యాలు సముదాయంగా కాంతివంతంగా కనిపిస్తున్నాయి, ప్రభూ! అవి దేవతల సైన్యాలు రాక్షసులతో యుద్ధించినప్పుడు ఎలా ఉంటాయో అలా ఉన్నాయి. ఈ విధంగా చూసి, ఆర్యా! నీవు ఆనందించాలి.
ఇతి భ్రాతరమాశ్వాస్య హృష్టః సౌమిత్రిరబ్రవీత్। అథావృత్య మహీం కృత్స్నాం జగామ హరివాహినీ
ఈ విధంగా తన అన్నను ధైర్యపరిచిన సౌమిత్రి ఆనందంతో మాట్లాడాడు. ఆ తరువాత, వానరసైన్యం మొత్తం భూమిని కప్పివేస్తూ ముందుకు సాగింది.
ఋక్షవానరశార్దూలైర్నఖద్రంష్ట్రాయుధైరపి। కరాగ్రైశ్చరణాగ్రైశ్చ వానరైరుద్ధతం రజః
భల్లూకులు, వానరులు, వానరనాయకులు — వీరంతా తమ గోర్లు, పళ్ళు ఆయుధాలుగా ధరించి, చేతులతో, కాళ్లతో, వేళ్లతో మట్టి దుమ్ము లేపారు.
భీమమన్తర్దధే లోకం నివార్య సవితుః ప్రభామ్। సపర్వతవనాకాశం దక్షిణాం హరివాహినీ
ఆ భయంకరమైన వానరసైన్యం దక్షిణ దిశను, పర్వతాలు, అడవులు, ఆకాశంతో సహా కప్పేసి, లోకాన్ని దాచేసింది; సూర్యకాంతిని అడ్డుకుంది.
ఛాదయన్తీ యయౌ భీమా ద్యామివామ్బుదసంతతిః। ఉత్తరన్త్యాశ్చ సేనాయాః సతతం బహుయోజనమ్
ఆ ఘనమైన సైన్యం మేఘ సముదాయంలా ఆకాశాన్ని కప్పేస్తూ ముందుకు సాగింది. ఆ సైన్యం దాటి వెళ్ళే కొద్దీ, ఎప్పటికప్పుడు అనేక యోజనాల మేర విస్తరించింది.
నదీస్రోతాంసి సర్వాణి సస్యన్దుర్విపరీతవత్। సరాంసి విమలామ్భాంసి ద్రుమాకీర్ణాంశ్చ పర్వతాన్
అన్ని నదుల ప్రవాహాలు వెనక్కి పోయాయి, నిర్మలమైన సరస్సులు, వృక్షాలతో నిండిన పర్వతాలు కనిపించాయి.
సమాన్ భూమిప్రదేశాంశ్చ వనాని ఫలవన్తి చ। మధ్యేన చ సమన్తాచ్చ తిర్యక్ చాధశ్చ సావిశత్
వారు సమతలమైన భూమిని, పండ్లతో నిండిన అడవులను దాటి, మధ్యలోనూ, చుట్టూ, అడ్డంగా, క్రిందగా కూడా ప్రవేశించారు.
సమావృత్య మహీం కృత్స్నాం జగామ మహతీ చమూః। తే హృష్టవదనాః సర్వే జగ్ముర్మారుతరంహసః
అంతటా భూమిని కప్పేసిన ఆ గొప్ప సేన ముందుకు సాగింది; అందరూ ఆనందంతో ముఖాలు వెలిగిస్తూ, గాలివేగంతో వెళ్లారు.
హరయో రాఘవస్యార్థే సమారోపితవిక్రమాః। హర్షం వీర్యం బలోద్రేకాన్ దర్శయన్తః పరస్పరమ్
రాఘవుని కోసం బలాన్ని ప్రదర్శించిన వానరులు, పరస్పరం తమ ఆనందాన్ని, వీరత్వాన్ని, బలాన్ని చూపించుకుంటూ సాగారు.
యౌవనోత్సేకజాద్ దర్పాద్ వివిధాంశ్చక్రురధ్వని। తత్ర కేచిద్ ద్రుతం జగ్మురుత్పేతుశ్చ తథాపరే
యవ్వన ఉత్సాహంతో వచ్చిన గర్వంతో, వారు మార్గమంతా色色గా విన్యాసాలు చేశారు; కొందరు వేగంగా పరుగెత్తారు, మరికొందరు ఎగిరిపడ్డారు.
కేచిత్ కిలకిలాం చక్రుర్వానరా వనగోచరాః। ప్రాస్ఫోటయంశ్చ పుచ్ఛాని సంనిజఘ్నుః పదాన్యపి
కొంతమంది అడవి వాసి వానరులు గట్టిగా అరవడం చేశారు; మరికొందరు తమ తోకలను ఊపారు, ఇంకొందరు కాలితో నేలను బలంగా తగిలించారు.
భుజాన్ విక్షిప్య శైలాంశ్చ ద్రుమానన్యే బభఞ్జిరే। ఆరోహన్తశ్చ శృఙ్గాణి గిరీణాం గిరిగోచరాః
కొంతమంది చేతులను ఊపుతూ, కొందరు కొండలను, చెట్లను విరిగేశారు; కొండల్లో తిరిగే వారు శిఖరాలను ఎక్కారు.
మహానాదాన్ ప్రముఞ్చన్తి క్ష్వేడామన్యే ప్రచక్రిరే। ఊరువేగైశ్చ మమృదుర్లతాజాలాన్యనేకశః
కొంతమంది గర్జనలు చేశారు, మరికొందరు ఊదరింతలు వేశారు; తమ తొడల బలంతో అనేకమంది లతాజాలాలను త్రొక్కేశారు.
జృమ్భమాణాశ్చ విక్రాన్తా విచిక్రీడుః శిలాద్రుమైః। తతః శతసహస్రైశ్చ కోటిభిశ్చ సహస్రశః
వారు తమ శక్తిని చూపిస్తూ, శిలలు చెట్లు తోడుతూ ఆడుకున్నారు; ఆ తరువాత లక్షల సంఖ్యలో, కోట్ల కొద్దీ వానరులు అక్కడ కనిపించారు.
వానరాణాం సుఘోరాణాం శ్రీమత్పరివృతా మహీ। సా స్మ యాతి దివారాత్రం మహతీ హరివాహినీ
ఆ భూమంతా భయంకరమైన, కాంతివంతమైన వానరులతో నిండిపోయింది; ఆ గొప్ప వానర సేన పగలు రాత్రి తేడా లేకుండా ముందుకు సాగింది.
ప్రహృష్టముదితాః సర్వే సుగ్రీవేణాభిపాలితాః। వానరాస్త్వరితా యాన్తి సర్వే యుద్ధాభినన్దినః। ప్రమోక్షయిషవః సీతాం ముహూర్తం క్వాపి నావసన్
సుగ్రీవుడు రక్షణలో ఉన్న అందరు వానరులు ఆనందంగా, ఉల్లాసంగా యుద్ధానికి ఉత్సాహంగా, సీతను విడిపించాలనే తపనతో, ఒక్క క్షణం కూడా ఎక్కడా ఆగకుండా వేగంగా వెళ్లారు.
తతః పాదపసమ్బాధం నానావనసమాయుతమ్। సహ్యపర్వతమాసాద్య వానరాస్తే సమారుహన్
తర్వాత, చెట్లతో నిండిన, విభిన్న అడవులతో కూడిన సహ్యపర్వతాన్ని చేరుకుని, ఆ వానరులు ఎక్కడం ప్రారంభించారు.
కాననాని విచిత్రాణి నదీప్రస్రవణాని చ। పశ్యన్నపి యయౌ రామః సహ్యస్య మలయస్య చ
రాముడు సహ్యమాలయ పర్వతాలలో, అద్భుతమైన అడవులు, ప్రవహించే నదులను చూస్తూ ముందుకు సాగాడు.
చమ్పకాంస్తిలకాంశ్చూతానశోకాన్ సిన్దువారకాన్। తినిశాన్ కరవీరాంశ్చ భఞ్జన్తి స్మ ప్లవంగమాః
వానరులు చంపక, తిలక, మామిడి, అశోక, సిందువార, తినిశ, కరవీర చెట్లను విరిగేశారు.
అఙ్కోలాంశ్చ కరఞ్జాంశ్చ ప్లక్షన్యగ్రోధపాదపాన్। జమ్బూకామలకాన్ నీపాన్ భఞ్జన్తి స్మ ప్లవంగమాః
అంకోల, కరంజ, ప్లక్ష, న్యగ్రోధ, జంబూ, ఆమలక, నీప చెట్లను కూడా వానరులు విరిగేశారు.
ప్రస్తరేషు చ రమ్యేషు వివిధాః కాననద్రుమాః। వాయువేగప్రచలితాః పుష్పైరవకిరన్తి తాన్
ఆ అందమైన పర్వతపు శిలలపై, వాయువేగంతో ఊగిన విభిన్న అడవి చెట్లు పుష్పాలతో వారిపై వర్షించారు.
మారుతః సుఖసంస్పర్శో వాతి చన్దనశీతలః। షట్పదైరనుకూజద్భిర్వనేషు మధుగన్ధిషు
సందలపు చల్లదనం ఉన్న మృదువైన గాలి, తేనెలు పరిమళించే అడవుల్లో, తేనెటీగల మృదుస్వరంతో వీచింది.
అధికం శైలరాజస్తు ధాతుభిస్తు విభూషితః। ధాతుభ్యః ప్రసృతో రేణుర్వాయువేగేన ఘట్టితః
ఆ పర్వతరాజు రంగురంగుల ఖనిజాలతో అలంకరించబడి ఉండగా, వాటి నుంచి వచ్చిన ధూళి గాలి వేగంతో చుట్టూ పడి పోయింది.
సుమహద్వానరానీకం ఛాదయామాస సర్వతః। గిరిప్రస్థేషు రమ్యేషు సర్వతః సమ్ప్రపుష్పితాః
ఆ విస్తారమైన వానరసేనను, అందమైన పర్వతపు శిఖరాల్లో చుట్టూ పుష్పించిన చెట్లు పూర్తిగా కప్పేశాయి.
కేతక్యః సిన్దువారాశ్చ వాసన్త్యశ్చ మనోరమాః। మాధవ్యో గన్ధపూర్ణాశ్చ కున్దగుల్మాశ్చ పుష్పితాః
కేతకీ, సిందువార, వసంతకాలపు ఆకర్షణీయమైన పువ్వులు, పరిమళభరితమైన మాధవీ, పుష్పించిన కుందగుల్మలు అక్కడ అందాన్ని చేర్చాయి.
చిరిబిల్వా మధూకాశ్చ వఞ్జులా బకులాస్తథా। రఞ్జకాస్తిలకాశ్చైవ నాగవృక్షాశ్చ పుష్పితాః
చిరిబిల్వ, మధూక, వంజుల, బకుల, రంజక, తిలక, నాగవృక్షాలు అన్నీ పుష్పాలతో అలంకరించబడ్డాయి.