ఏవమాజ్ఞాపయ క్షిప్రం బలానాం సర్వసంగ్రహమ్। ముహూర్తేన తు యుక్తేన ప్రస్థానమభిరోచయ
అందువల్ల, త్వరగా మొత్తం సైన్యాన్ని కూడబెట్టమని ఆజ్ఞాపించు. సరైన సమయంలో ప్రయాణం ప్రారంభించడానికి ఏర్పాట్లు చేయు.
thumb|చతుర్థః సర్గః శ్రూయతామ్|center శ్రీమద్వాల్మీకియరామాయణే యుద్ధకాణ్డే చతుర్థః సర్గః ॥౬-
శ్రీమద్వాల్మీకి రామాయణంలో యుద్ధకాండలో నాలుగవ సర్గను వినండి.
శ్రుత్వా హనూమతో వాక్యం యథావదనుపూర్వశః। తతోఽబ్రవీన్మహాతేజా రామః సత్యపరాక్రమః
హనుమంతుడు చెప్పిన మాటలను యథావిధిగా, క్రమంగా విన్న రాముడు, మహాతేజస్వి, నిజమైన పరాక్రమవంతుడు, అప్పుడు ఇలా అన్నాడు.
యన్నివేదయసే లఙ్కాం పురీం భీమస్య రక్షసః। క్షిప్రమేనాం వధిష్యామి సత్యమేతద్ బ్రవీమి తే
నీవు చెప్పిన భయంకర రాక్షసుడైన రావణుడి లంక నగరాన్ని నేను త్వరలోనే నాశనం చేస్తాను. ఇది నీకు నేను చెప్పే నిజం.
అస్మిన్ ముహూర్తే సుగ్రీవ ప్రయాణమభిరోచయ। యుక్తో ముహూర్తే విజయే ప్రాప్తో మధ్యం దివాకరః
సుగ్రీవా, ఈ క్షణంలోనే ప్రయాణానికి ఏర్పాట్లు చేయు. విజయానికి అనుకూలంగా సూర్యుడు మధ్యాహ్నానికి చేరుకున్నాడు.
ఉత్తరాఫాల్గునీ హ్యద్య శ్వస్తు హస్తేన యోక్ష్యతే। అభిప్రయామ సుగ్రీవ సర్వానీకసమావృతాః
ఈ రోజు ఉత్తరఫాల్గుణి నక్షత్రం, రేపు హస్త నక్షత్రంతో కలుస్తుంది. అందువల్ల, సుగ్రీవా, అన్ని సైన్యాలతో కలిసి మనం ప్రయాణం ప్రారంభిద్దాం.
నిమిత్తాని చ పశ్యామి యాని ప్రాదుర్భవన్తి వై। నిహత్య రావణం సీతామానయిష్యామి జానకీమ్
నాకు కొన్ని శుభసూచకాలు కనబడుతున్నాయి. రావణుడిని సంహరించి, జనకుని కుమార్తె అయిన సీతను తిరిగి తీసుకొస్తాను.
ఉపరిష్టాద్ధి నయనం స్ఫురమాణమిమం మమ। విజయం సమనుప్రాప్తం శంసతీవ మనోరథమ్
నా కుడి కన్ను పైన భాగంలో కొట్టుకుంటోంది. ఇది నాకు విజయాన్ని, నా కోరిక నెరవేరుతుందని సూచిస్తున్నట్లుంది.
తతో వానరరాజేన లక్ష్మణేన సుపూజితః। ఉవాచ రామో ధర్మాత్మా పునరప్యర్థకోవిదః
తర్వాత వానరరాజు, లక్ష్మణుడు ఎంతో గౌరవంగా ఆహ్వానించగా, ధర్మాన్ని తెలిసిన రాముడు, మళ్లీ జ్ఞానంతో మాట్లాడాడు.
అగ్రే యాతు బలస్యాస్య నీలో మార్గమవేక్షితుమ్। వృతః శతసహస్రేణ వానరాణాం తరస్వినామ్
ఈ సేనకు ముందుగా నీలుడు వెళ్ళి మార్గాన్ని పరిశీలించాలి. అతనితో లక్ష సంఖ్యలో వేగవంతమైన వానరులు ఉండాలి.
ఫలమూలవతా నీల శీతకాననవారిణా। పథా మధుమతా చాశు సేనాం సేనాపతే నయ
సేనాధిపతి నీలా, పండ్లు, కందులు, చల్లని అడవి నీరు, తేనెలు ఉన్న మార్గంలో వేగంగా సేనను నడిపించు.
దూషయేయుర్దురాత్మానః పథి మూలఫలోదకమ్। రాక్షసాః పథి రక్షేథాస్తేభ్యస్త్వం నిత్యముద్యతః
దుష్టమైన రాక్షసులు మార్గంలో పండ్లు, కందులు, నీటిని కలుషితం చేయవచ్చు. నీవు ఎప్పుడూ అప్రమత్తంగా ఉండి వాటిని రక్షించాలి.
నిమ్నేషు వనదుర్గేషు వనేషు చ వనౌకసః। అభిప్లుత్యాభిపశ్యేయుః పరేషాం నిహితం బలమ్
తక్కువ ప్రదేశాల్లో, అడవి కోటల్లో, అడవుల్లో నివసించే వానరులు దూకి, శత్రువుల సేన ఎక్కడ దాగి ఉందో గమనించాలి.
యత్తు ఫల్గు బలం కించిత్ తదత్రైవోపపద్యతామ్। ఏతద్ధి కృత్యం ఘోరం నో విక్రమేణ ప్రయుజ్యతామ్
ఎక్కడైనా శక్తిలేని శత్రు బలగం ఉంటే, అక్కడే ఎదుర్కోవాలి. ఈ భయంకరమైన పనిని ధైర్యంతో పూర్తి చేయాలి.
సాగరౌఘనిభం భీమమగ్రానీకం మహాబలాః। కపిసింహాః ప్రకర్షన్తు శతశోఽథ సహస్రశః
సముద్రపు అలల వలె భయంకరంగా ఉన్న ముందరి బలగాన్ని, శక్తివంతమైన వానరసింహులు వందల, వేల సంఖ్యలో ముందుకు తీసుకెళ్లాలి.
గజశ్చ గిరిసంకాశో గవయశ్చ మహాబలః। గవాక్షశ్చాగ్రతో యాతు గవాం దృప్త ఇవర్షభః
పర్వతాన్ని పోలిన గజుడు, మహాబలుడు అయిన గవయుడు, గవాక్షుడు—ఈ ముగ్గురూ గోవులలో గర్వంగా ఉండే ఎద్దుల్లా ముందుగా పోవాలి.
యాతు వానరవాహిన్యా వానరః ప్లవతాం పతిః। పాలయన్ దక్షిణం పార్శ్వమృషభో వానరర్షభః
వానరసేనలో దూకే వానరులకు అధిపతిగా ఉన్న వానరశ్రేష్ఠుడు ఋషభుడు, సేనకు కుడివైపు రక్షణగా ఉండాలి.
గన్ధహస్తీవ దుర్ధర్షస్తరస్వీ గన్ధమాదనః। యాతు వానరవాహిన్యాః సవ్యం పార్శ్వమధిష్ఠితః
యుద్ధహస్తిని పోలిన వేగవంతుడు గంధమాదనుడు, వానరసేనకు ఎడమవైపు రక్షణగా ఉండాలి.
యాస్యామి బలమధ్యేఽహం బలౌఘమభిహర్షయన్। అధిరుహ్య హనూమన్తమైరావతమివేశ్వరః
నేను స్వయంగా సేన మధ్యలోకి వెళ్లి, హనుమంతునిపై ఎక్కి, సైనికులకు ఉత్సాహం నింపుతాను. అది ఇంద్రుడు ఐరావతంపై ఉండినట్లే.
అఙ్గదేనైష సంయాతు లక్ష్మణశ్చాన్తకోపమః। సార్వభౌమేన భూతేశో ద్రవిణాధిపతిర్యథా
యమధర్మరాజుని పోలిన లక్ష్మణుడు, అంగదునితో కలిసి ముందుకు పోవాలి. అది భూతాధిపతి సమ్రాట్తో కలిసి పోయినట్లే.
జామ్బవాంశ్చ సుషేణశ్చ వేగదర్శీ చ వానరః। ఋక్షరాజో మహాబాహుః కుక్షిం రక్షన్తు తే త్రయః
జాంబవంతుడు, సుషేణుడు, వేగదర్శి అనే వానరుడు—ఈ ముగ్గురు మహాబాహువంతుడు అయిన రిక్షరాజు—వారు నీ వెనుక భాగాన్ని కాపాడాలి.
రాఘవస్య వచః శ్రుత్వా సుగ్రీవో వాహినీపతిః। వ్యాదిదేశ మహావీర్యో వానరాన్ వానరర్షభః
రాముని మాటలు విన్న సుగ్రీవుడు, మహాశక్తివంతుడైన వానరసేనాధిపతి, వానరులకు ఆదేశాలు ఇచ్చాడు.
తే వానరగణాః సర్వే సముత్పత్య మహౌజసః। గుహాభ్యః శిఖరేభ్యశ్చ ఆశు పుప్లువిరే తదా
అంతటా ఉన్న శక్తివంతమైన వానరసేనలు, ఆ సమయంలో గుహల నుంచి, కొండ శిఖరాల నుంచి వేగంగా ఎగిరిపడ్డారు.
తతో వానరరాజేన లక్ష్మణేన చ పూజితః। జగామ రామో ధర్మాత్మా ససైన్యో దక్షిణాం దిశమ్
వానరరాజు, లక్ష్మణుడు గౌరవించగా, ధర్మాత్ముడు అయిన రాముడు తన సేనతో కలిసి దక్షిణ దిశగా ప్రయాణమయ్యాడు.
శతైః శతసహస్రైశ్చ కోటిభిశ్చాయుతైరపి। వారణాభైశ్చ హరిభిర్యయౌ పరివృతస్తదా
ఆ సమయంలో వందలు, లక్షలు, కోట్లు, కోట్ల కొద్దీ వానరులు, ఏనుగులవంటి శరీరాలతో ఆయనను చుట్టుముట్టారు.
తం యాన్తమనుయాన్తీ సా మహతీ హరివాహినీ। హృష్టాః ప్రముదితాః సర్వే సుగ్రీవేణాపి పాలితాః
ఆ మహా వానరసేన ఆయన వెనుక ఆనందంగా, ఉల్లాసంగా, సుగ్రీవుడు రక్షణగా ఉండగా, అనుసరించింది.
ఆప్లవన్తః ప్లవన్తశ్చ గర్జన్తశ్చ ప్లవంగమాః। క్ష్వేలన్తో నినదన్తశ్చ జగ్ముర్వై దక్షిణాం దిశమ్
వానరులు ఎగిరిపోతూ, దూకుతూ, గర్జిస్తూ, అరుస్తూ దక్షిణ దిశగా ముందుకు సాగారు.
భక్షయన్తః సుగన్ధీని మధూని చ ఫలాని చ। ఉద్వహన్తో మహావృక్షాన్ మఞ్జరీపుఞ్జధారిణః
వారు సువాసనలతో ఉన్న తేనెను, పండ్లను తింటూ, పుష్పాలతో నిండిన పెద్ద చెట్లను మోస్తూ వెళ్లారు.
అన్యోన్యం సహసా దృప్తా నిర్వహన్తి క్షిపన్తి చ। పతన్తశ్చోత్పతన్త్యన్యే పాతయన్త్యపరే పరాన్
గర్వంతో ఉన్న వారు ఒక్కసారిగా ఒకరిని ఒకరు పట్టుకుని విసిరిపారేశారు; కొందరు పడిపోతుండగా, మరికొందరు ఎగిరిపోతూ, ఇంకొందరు తమ తోడేళ్లను కింద పడేశారు.
రావణో నో నిహన్తవ్యః సర్వే చ రజనీచరాః। ఇతి గర్జన్తి హరయో రాఘవస్య సమీపతః
రాముని సమీపంలో వానరులు గర్జిస్తూ, 'రావణుడు, రాత్రిపూట సంచరించే రాక్షసులందరినీ మనమే సంహరించాలి!' అని అరచారు.