తపసా సేతుబన్ధేన సాగరోచ్ఛోషణేన చ। సర్వథాపి సమర్థోఽస్మి సాగరస్యాస్య లఙ్ఘనే
తపస్సు వల్ల, వంతెన కట్టడం వల్ల, లేక సముద్రాన్ని ఎండబెట్టడం వల్ల అయినా, నేను ఈ సముద్రాన్ని దాటి పోవడంలో అన్ని విధాలా సమర్థుడినే.
బలస్య పరిమాణం చ ద్వారదుర్గక్రియామపి। గుప్తికర్మ చ లఙ్కాయా రక్షసాం సదనాని చ
సైన్యంలో ఉన్న బలాన్ని, ద్వారాల నిర్మాణాన్ని, కోటల ఏర్పాట్లను, లంకను ఎలా కాపాడుతున్నారు, రాక్షసుల ఇళ్ళు ఎలా ఉన్నాయి అన్నీ నాకు వివరంగా చెప్పు.
యథాసుఖం యథావచ్చ లఙ్కాయామసి దృష్టవాన్। సర్వమాచక్ష్వ తత్త్వేన సర్వథా కుశలో హ్యసి
నీవు లంకలో ఏం చూసావో, సౌకర్యంగా, పూర్తిగా, నిజంగా నాకు అన్నీ చెప్పు. ఎందుకంటే నీవు అన్ని విషయాల్లో నిపుణుడవు.
శ్రుత్వా రామస్య వచనం హనూమాన్ మారుతాత్మజః। వాక్యం వాక్యవిదాం శ్రేష్ఠో రామం పునరథాబ్రవీత్
రాముని మాటలు విని, వాయుపుత్రుడు హనుమంతుడు, గొప్పగా మాట్లాడగలవాడైన వాడు, మళ్లీ రామునితో ఇలా అన్నాడు.
శ్రూయతాం సర్వమాఖ్యాస్యే దుర్గకర్మ విధానతః। గుప్తా పురీ యథా లఙ్కా రక్షితా చ యథా బలైః
విను, నేను కోట నిర్మాణం ఎలా ఉందో, లంక నగరం ఎలా రక్షించబడుతోందో, ఏ బలాలతో కాపాడబడుతోందో అన్నీ వివరంగా చెప్పుతాను.
రాక్షసాశ్చ యథా స్నిగ్ధా రావణస్య చ తేజసా। పరాం సమృద్ధిం లఙ్కాయాః సాగరస్య చ భీమతామ్
రాక్షసులు రావణుడి శక్తితో ఎంత నమ్మకంగా ఉన్నారో, లంకలో ఉన్న గొప్ప ఐశ్వర్యం, సముద్రం ఎంత భయంకరంగా ఉందో కూడా చెబుతాను.
విభాగం చ బలౌఘస్య నిర్దేశం వాహనస్య చ। ఏవముక్త్వా కపిశ్రేష్ఠః కథయామాస తత్త్వతః
సైన్యాల విభాగాలు, వాహనాల ఏర్పాట్లు — ఇవన్నీ చెప్పి, ఆ కోతులలో శ్రేష్ఠుడు హనుమంతుడు అన్ని విషయాలు నిజంగా వివరంగా చెప్పడం మొదలుపెట్టాడు.
హృష్టప్రముదితా లఙ్కా మత్తద్విపసమాకులా। మహతీ రథసమ్పూర్ణా రక్షోగణనిషేవితా
లంక నగరం ఆనందంగా, ఉల్లాసంగా ఉంది; మత్తులో ఉన్న ఏనుగులతో నిండిపోయి ఉంది; అనేక రథాలతో, రాక్షస గణాలతో కళకళలాడుతోంది.
దృఢబద్ధకపాటాని మహాపరిఘవన్తి చ। చత్వారి విపులాన్యస్యా ద్వారాణి సుమహాన్తి చ
అక్కడి ద్వారాలు బలంగా మూసి, పెద్ద ఇనుప దండలతో బలపరిచారు. ఆ నగరానికి నాలుగు విస్తారమైన, గొప్ప ద్వారాలు ఉన్నాయి.
తత్రేషూపలయన్త్రాణి బలవన్తి మహాన్తి చ। ఆగతం ప్రతిసైన్యం తైస్తత్ర ప్రతినివార్యతే
అక్కడ పెద్ద పెద్ద రాళ్లను విసిరే యంత్రాలు బలంగా ఏర్పాటయ్యాయి. వాటితో వచ్చిన శత్రు సైన్యాన్ని అక్కడే అడ్డుకుంటారు.
ద్వారేషు సంస్కృతా భీమాః కాలాయసమయాః శితాః। శతశో రచితా వీరైః శతఘ్న్యో రక్షసాం గణైః
ద్వారాల వద్ద భయంకరమైన, పదునైన నల్ల ఇనుప ఆయుధాలు సిద్ధంగా ఉన్నాయి. వందలాది ప్రాణహానికర యంత్రాలను రాక్షస యోధులు నిర్మించారు.
సౌవర్ణస్తు మహాంస్తస్యాః ప్రాకారో దుష్ప్రధర్షణః। మణివిద్రుమవైదూర్యముక్తావిరచితాన్తరః
ఆ నగరానికి ఒక గొప్ప బంగారు ప్రాకారం ఉంది. దాన్ని దాటి పోవడం చాలా కష్టం. లోపల మణులు, పగడాలు, వైడూర్యాలు, ముత్యాలతో అలంకరించారు.
సర్వతశ్చ మహాభీమాః శీతతోయా మహాశుభాః। అగాధా గ్రాహవత్యశ్చ పరిఖా మీనసేవితాః
చుట్టూ చుట్టూ భయంకరమైన, చల్లని నీటితో నిండిన, లోతైన, మొసళ్లతో, చేపలతో నిండిన పెద్ద పరికలు ఉన్నాయి.
ద్వారేషు తాసాం చత్వారః సంక్రమాః పరమాయతాః। యన్త్రైరుపేతా బహుభిర్మహద్భిర్గృహపఙ్క్తిభిః
ఆ పరికల వద్ద నాలుగు విశాలమైన దారులు ఉన్నాయి. వాటిలో అనేక గొప్ప యంత్రాలు, పెద్ద పెద్ద ఇళ్ల వరుసలు ఉన్నాయి.
త్రాయన్తే సంక్రమాస్తత్ర పరసైన్యాగతే సతి। యన్త్రైస్తైరవకీర్యన్తే పరిఖాసు సమన్తతః
ఆ దారులు శత్రు సైన్యం వచ్చినప్పుడు రక్షణగా నిలుస్తాయి. ఆ యంత్రాలతో పరికలు అన్ని వైపులా మూసివేస్తారు.
ఏకస్త్వకమ్ప్యో బలవాన్ సంక్రమః సుమహాదృఢః। కాఞ్చనైర్బహుభిః స్తమ్భైర్వేదికాభిశ్చ శోభితః
అందులో ఒక దారి మాత్రం చాలా బలమైనది, కదలని విధంగా ఉంది. అది అనేక బంగారు స్తంభాలతో, వేదికలతో అలంకరించబడింది.
స్వయం ప్రకృతిమాపన్నో యుయుత్సూ రామ రావణః। ఉత్థితశ్చాప్రమత్తశ్చ బలానామనుదర్శనే
రామా, రావణుడు తన సహజ స్వభావంతో, యుద్ధానికి సిద్ధంగా, అప్రమత్తంగా లేచి, సైన్యాల కదలికలను జాగ్రత్తగా గమనిస్తున్నాడు.
లఙ్కా పునర్నిరాలమ్బా దేవదుర్గా భయావహా। నాదేయం పార్వతం వాన్యం కృత్రిమం చ చతుర్విధమ్
లంక నగరం ఎటువంటి ఆధారమూ లేకుండా, దేవతల కోటలా, భయంకరంగా ఉంది. అది కొండమీదా, అడవిలోనా, లేక మానవులు నిర్మించిన నాలుగు రకాల కోటలలో ఏదైనా కాదు.
స్థితా పారే సముద్రస్య దూరపారస్య రాఘవ। నౌపథశ్చాపి నాస్త్యత్ర నిరుద్దేశశ్చ సర్వతః
రాఘవా, ఈ సముద్రాన్ని దాటి చాలా దూరంలో ఉన్న తీరంలో లంక ఉంది. ఇక్కడ సముద్రంలో దారి లేదు, అన్ని వైపులా అది పూర్తిగా ఒంటరిగా ఉంది.
శైలాగ్రే రచితా దుర్గా సా పూర్దేవపురోపమా। వాజివారణసమ్పూర్ణా లఙ్కా పరమదుర్జయా
పర్వత శిఖరంపై నిర్మించిన ఆ కోట పూర్వకాల దేవతల పట్టణంలా ఉంది. గుర్రాలు, ఏనుగులతో నిండిన లంకను జయించడం చాలా కష్టం.
పరిఖాశ్చ శతఘ్న్యశ్చ యన్త్రాణి వివిధాని చ। శోభయన్తి పురీం లఙ్కాం రావణస్య దురాత్మనః
లంక నగరాన్ని, దుష్టచిత్తుడైన రావణుడి పట్టణాన్ని, పెద్ద పెద్ద కాలువలు, వందల మందిని చంపగల యంత్రాలు, ఇంకా色色 యంత్రాలు అలంకరిస్తున్నాయి.
అయుతం రక్షసామత్ర పూర్వద్వారం సమాశ్రితమ్। శూలహస్తా దురాధర్షాః సర్వే ఖడ్గాగ్రయోధినః
పూర్వ ద్వారాన్ని పది వేల రాక్షసులు కాపలా వహిస్తున్నారు. వాళ్లందరూ శూలాలు పట్టుకుని, ఎదుర్కోవడం చాలా కష్టమైనవారు, ఖడ్గాలతో యుద్ధంలో నిపుణులు.
నియుతం రక్షసామత్ర దక్షిణద్వారమాశ్రితమ్। చతురఙ్గేణ సైన్యేన యోధాస్తత్రాప్యనుత్తమాః
దక్షిణ ద్వారాన్ని లక్ష మంది రాక్షసులు కాపాడుతున్నారు. అక్కడ నాలుగు విభాగాల సైన్యం ఉంది, యోధులు అందరూ అపూర్వమైనవారు.
ప్రయుతం రక్షసామత్ర పశ్చిమద్వారమాశ్రితమ్। చర్మఖడ్గధరాః సర్వే తథా సర్వాస్త్రకోవిదాః
పశ్చిమ ద్వారాన్ని పదిలక్షల రాక్షసులు కాపలా వహిస్తున్నారు. వాళ్లందరూ కవచాలు, ఖడ్గాలు ధరించి, ఆయుధాలలో నిపుణులు.
న్యర్బుదం రక్షసామత్ర ఉత్తరద్వారమాశ్రితమ్। రథినశ్చాశ్వవాహాశ్చ కులపుత్రాః సుపూజితాః
ఉత్తర ద్వారాన్ని కోటి మంది రాక్షసులు కాపాడుతున్నారు. వాళ్లలో రథస్వారులు, గుర్రస్వారులు, మంచి వంశానికి చెందిన, గౌరవప్రదమైన యోధులు ఉన్నారు.
శతశోఽథ సహస్రాణి మధ్యమం స్కన్ధమాశ్రితాః। యాతుధానా దురాధర్షాః సాగ్రకోటిశ్చ రక్షసామ్
నడుమ భాగంలో వందలు, వేల సంఖ్యలో ఎదుర్కోవడం కష్టమైన యాతుధానులు, ఇంకా కోటి మంది రాక్షసులు ఉన్నారు.
తే మయా సంక్రమా భగ్నాః పరిఖాశ్చావపూరితాః। దగ్ధా చ నగరీ లఙ్కా ప్రాకారాశ్చావసాదితాః। బలైకదేశః క్షపితో రాక్షసానాం మహాత్మనామ్
నేను ఆ దారులను ధ్వంసం చేసాను, కాలువలను నింపించాను, లంక నగరాన్ని కాల్చాను, ప్రాకారాలను కూల్చాను, రాక్షస సైన్యంలో ఒక భాగాన్ని పూర్తిగా నాశనం చేసాను.
యేన కేన తు మార్గేణ తరామ వరుణాలయమ్। హతేతి నగరీ లఙ్కా వానరైరుపధార్యతామ్
ఏ దారిలోనైనా మనం వరుణుని ఆలయాన్ని దాటి పోదాం. వానరులు లంక నగరాన్ని నాశనం చేసినట్టుగా భావించాలి.
అఙ్గదో ద్వివిదో మైన్దో జామ్బవాన్ పనసో నలః। నీలః సేనాపతిశ్చైవ బలశేషేణ కిం తవ
అంగదుడు, ద్వివిదుడు, మైందుడు, జాంబవంతుడు, పనసుడు, నలుడు, సేనాధిపతి నీలుడు ఉన్నప్పుడు మిగతా సైన్యానికి అవసరం ఏముంది?
ప్లవమానా హి గత్వా త్వాం రావణస్య మహాపురీమ్। సపర్వతవనాం భిత్త్వా సఖాతాం చ సతోరణామ్। సప్రాకారాం సభవనామానయిష్యన్తి రాఘవ
వాళ్లు దాటి వచ్చి, పర్వతాలు, అరణ్యాలు, కాలువలు, గేట్లు, ప్రాకారాలు, భవనాలతో కూడిన రావణుడి మహానగరాన్ని చీల్చి, నీ వద్దకు చేరుకుంటారు రాఘవా.