తద్ యథా తస్య విక్రాన్తమనురూపం మహాత్మనః। భవత్యాహవశూరస్య తథా త్వముపపాదయ
అందుకే, యుద్ధంలో ఆ మహాత్ముడికి తగిన విధంగా నీవు కూడా అలాగే ప్రవర్తించాలి.
తదర్థోపహితం వాక్యం ప్రశ్రితం హేతుసంహితమ్। నిశమ్యాహం తతః శేషం వాక్యముత్తరమబ్రవమ్
ఆ ఉద్దేశ్యంతో చెప్పిన వినయపూర్వకమైన, కారణాలతో కూడిన మాటలు విని, తరువాత నేను ఇలా సమాధానం చెప్పాను.
దేవి హర్యృక్షసైన్యానామీశ్వరః ప్లవతాం వరః। సుగ్రీవః సత్త్వసమ్పన్నస్త్వదర్థే కృతనిశ్చయః
దేవీ, వానర, ఎలుగుబంటి సైన్యాలకు అధిపతి, పర్వతాన్ని దాటి వెళ్లగలవాడు, సుగ్రీవుడు నీ కోసం ధైర్యంతో నిర్ణయం తీసుకున్నాడు.
తస్య విక్రమసమ్పన్నాః సత్త్వవన్తో మహాబలాః। మనఃసంకల్పసదృశా నిదేశే హరయః స్థితాః
అతని దగ్గర ఉన్న వానరులు ధైర్యవంతులు, బలవంతులు, మనసులో నిర్ణయించుకున్నదాన్ని వెంటనే చేయగలవారు. వారు అతని ఆజ్ఞకు సిద్ధంగా ఉన్నారు.
యేషాం నోపరి నాధస్తాన్న తిర్యక్ సజ్జతే గతిః। న చ కర్మసు సీదన్తి మహత్స్వమితతేజసః
వారికి పైకి, కిందకి, అడ్డంగా ఎక్కడైనా వెళ్లడంలో ఎలాంటి అడ్డంకి లేదు. గొప్ప శక్తిశాలులైన వారు పెద్ద పనుల్లో ఎప్పుడూ వెనుకడుగు వేయరు.
అసకృత్ తైర్మహాభాగైర్వానరైర్బలసంయుతైః। ప్రదక్షిణీకృతా భూమిర్వాయుమార్గానుసారిభిః
ఆ మహాభాగ్యులు, బలవంతులైన వానరులు, గాలి మార్గాన్ని అనుసరించి, భూమిని ఎన్నోసార్లు ప్రదక్షిణ చేశారు.
మద్విశిష్టాశ్చ తుల్యాశ్చ సన్తి తత్ర వనౌకసః। మత్తః ప్రత్యవరః కశ్చిన్నాస్తి సుగ్రీవసంనిధౌ
సుగ్రీవుని వద్ద అడవిలో ఉన్న వానరుల్లో నన్ను మించినవారు, నాకు సమానమైనవారు కూడా ఉన్నారు. నన్ను కన్నా తక్కువవాడు అక్కడ ఎవ్వరూ లేరు.
అహం తావదిహ ప్రాప్తః కిం పునస్తే మహాబలాః। నహి ప్రకృష్టాః ప్రేష్యన్తే ప్రేష్యన్తే హీతరే జనాః
నేనే ఇక్కడికి వచ్చాను. మరి మహాబలులు వస్తే ఎలా ఉంటుందో ఊహించుకో. గొప్పవాళ్లను పంపరు, సాధారణమైనవాళ్లనే దూతలుగా పంపుతారు.
తదలం పరితాపేన దేవి మన్యురపైతు తే। ఏకోత్పాతేన తే లఙ్కామేష్యన్తి హరియూథపాః
అందుకే, దేవీ! నీకు బాధ చాలించు. కోపాన్ని వదిలిపెట్టు. ఒక్క దూకుడుతో వానరాధిపతులు నీ కోసం లంకకు వచ్చేస్తారు.
మమ పృష్ఠగతౌ తౌ చ చన్ద్రసూర్యావివోదితౌ। త్వత్సకాశం మహాభాగే నృసింహావాగమిష్యతః
ఓ మహాభాగే! చంద్రుడిలా, సూర్యుడిలా ప్రకాశించే రాముడు, లక్ష్మణుడు ఇద్దరూ, నేను వెనుకనుండి వస్తూ, నీ దగ్గరకు చేరతారు.
అరిఘ్నం సింహసంకాశం క్షిప్రం ద్రక్ష్యసి రాఘవమ్। లక్ష్మణం చ ధనుష్మన్తం లఙ్కాద్వారముపాగతమ్
శత్రువులను సంహరించగల సింహస్వరూపుడైన రాఘవుడిని, విల్లు ధరించిన లక్ష్మణుడిని, లంక ద్వారానికి వచ్చిన వారిని త్వరలో నువ్వు చూస్తావు.
నఖదంష్ట్రాయుధాన్ వీరాన్ సింహశార్దూలవిక్రమాన్। వానరాన్ వారణేన్ద్రాభాన్ క్షిప్రం ద్రక్ష్యసి సంగతాన్
పంజాలు, పన్నులతో ఆయుధాలుగా ఉన్న, సింహాలూ పులులా పరాక్రమం గల, ఏనుగుల్లా బలమైన వానర వీరులను త్వరలో నీవు సమూహంగా చూస్తావు.
శైలామ్బుదనికాశానాం లఙ్కామలయసానుషు। నర్దతాం కపిముఖ్యానాం నచిరాచ్ఛ్రోష్యసే స్వనమ్
పర్వతాల్లా, మేఘాల్లా కనిపించే వానర ప్రధానులు లంక, మలయ పర్వత శిఖరాలపై గర్జించే స్వరాన్ని నువ్వు త్వరలో వినిపిస్తావు.
నివృత్తవనవాసం చ త్వయా సార్ధమరిందమమ్। అభిషిక్తమయోధ్యాయాం క్షిప్రం ద్రక్ష్యసి రాఘవమ్
అరణ్యవాసం ముగించుకుని, నీతో కలిసి, అయోధ్యలో అభిషేకం పొందిన రాఘవుడిని త్వరలో నువ్వు చూస్తావు.
తతో మయా వాగ్భిరదీనభాషిణీ శివాభిరిష్టాభిరభిప్రసాదితా। ఉవాహ శాన్తిం మమ మైథిలాత్మజా తవాతిశోకేన తథాతిపీడితా
అలా నేను మృదువుగా, మంగళకరమైన మాటలతో మిథిలా కుమార్తెను ఓదార్చాను. నీ కోసం ఆమె ఎంతగా బాధపడిందో, నా మాటలతో ఆమెకు మనశ్శాంతి కలిగింది.
thumb|ధ్యానశ్లోకాః శ్రూయన్తామ్|center thumb|ప్రథమః సర్గః శ్రూయతామ్|center శ్రీమద్వాల్మీకియరామాయణే యుద్ధకాణ్డే ప్రథమః సర్గః ॥౬-
ధ్యాన శ్లోకాలు వినండి. మొదటి సర్గను వినండి. శ్రీ వాల్మీకి రామాయణంలో యుద్ధకాండలో ఇదే మొదటి సర్గ.
కృతం హనూమతా కార్యం సుమహద్ భువి దుర్లభమ్। మనసాపి యదన్యేన న శక్యం ధరణీతలే
హనుమంతుడు భూమిపై ఎవరికీ సాధ్యంకాని గొప్ప కార్యాన్ని సాధించాడు. మరెవ్వరూ ఊహించలేని పని ఆయన చేశాడు.
నహి తం పరిపశ్యామి యస్తరేత మహోదధిమ్। అన్యత్ర గరుడాద్ వాయోరన్యత్ర చ హనూమతః
ఈ మహాసముద్రాన్ని గరుడుడు, వాయుదేవుడు, హనుమంతుడు తప్ప మరెవ్వరూ దాటి పోగలరని నేను చూడటం లేదు.
దేవదానవయక్షాణాం గన్ధర్వోరగరక్షసామ్। అప్రధృష్యాం పురీం లఙ్కాం రావణేన సురక్షితామ్
దేవతలు, దానవులు, యక్షులు, గంధర్వులు, నాగులు, రాక్షసులు ఎవ్వరూ రావణుడు బలంగా కాపాడుతున్న లంకను జయించలేరు.
ప్రవిష్టః సత్త్వమాశ్రిత్య జీవన్ కో నామ నిష్క్రమేత్। కో విశేత్ సుదురాధర్షాం రాక్షసైశ్చ సురక్షితామ్
ఆ పట్టణాన్ని తన బలాన్ని నమ్ముకుని ప్రవేశించినవాడు ఎవడు బతికి బయటకు రావగలడు? రాక్షసులు కాపాడుతున్న ఆ దుర్గమును ఎవడు లోపలికి వెళ్లగలడు?
యో వీర్యబలసమ్పన్నో న సమః స్యాద్ధనూమతః। భృత్యకార్యం హనుమతా సుగ్రీవస్య కృతం మహత్। ఏవం విధాయ స్వబలం సదృశం విక్రమస్య చ
బలవంతుడు, పరాక్రమవంతుడైనా, హనుమంతునికి సమానంగా లేని వాడు, హనుమంతుడు సుగ్రీవుని కోసం చేసిన గొప్ప కార్యాన్ని చేయలేడు. అందుకే, ప్రతి ఒక్కరూ తమ బలాన్ని, శౌర్యాన్ని తూచగా కొలవాలి.
యో హి భృత్యో నియుక్తః సన్ భర్త్రా కర్మణి దుష్కరే। కుర్యాత్ తదనురాగేణ తమాహుః పురుషోత్తమమ్
యజమాని కష్టమైన పని అప్పగించినప్పుడు, దాన్ని భక్తితో చేసే సేవకుడే ఉత్తమ పురుషుడని అంటారు.
యో నియుక్తః పరం కార్యం న కుర్యాన్నృపతేః ప్రియమ్। భృత్యో యుక్తః సమర్థశ్చ తమాహుర్మధ్యమం నరమ్
రాజు ఇష్టపడే పనిని చేయగలిగినా, అవకాశం ఉన్నా, చేయనివాడు మామూలు మనిషి అని అంటారు.
నియుక్తో నృపతేః కార్యం న కుర్యాద్ యః సమాహితః। భృత్యో యుక్తః సమర్థశ్చ తమాహుః పురుషాధమమ్
రాజు చెప్పిన పనిని, శ్రద్ధగా, చేయగలిగినా, చేయని సేవకుడిని కనిష్ఠ పురుషుడని అంటారు.
తన్నియోగే నియుక్తేన కృతం కృత్యం హనూమతా। న చాత్మా లఘుతాం నీతః సుగ్రీవశ్చాపి తోషితః
ఆ ఆజ్ఞను పాటిస్తూ హనుమంతుడు తన పని పూర్తిగా చేశాడు. అతని గొప్పతనానికి ఏమాత్రం హాని కలగలేదు. సుగ్రీవుడు కూడా సంతోషించాడు.
అహం చ రఘువంశశ్చ లక్ష్మణశ్చ మహాబలః। వైదేహ్యా దర్శనేనాద్య ధర్మతః పరిరక్షితాః
ఇప్పుడు నేను, రఘువంశం, మహాబలుడు లక్ష్మణుడు — మనమంతా, వైదేహిని చూడటం వల్ల ధర్మపరంగా రక్షించబడ్డాము.
ఇదం తు మమ దీనస్య మనో భూయః ప్రకర్షతి। యదిహాస్య ప్రియాఖ్యాతుర్న కుర్మి సదృశం ప్రియమ్
అయితే, నేను బాధతో ఉన్న నా హృదయం ఇంకా కలత చెందుతోంది. ఎందుకంటే, నాకు ఈ శుభవార్తను చెప్పిన వాడికి తగినంత ఆనందాన్ని ఇవ్వలేకపోయాను.
ఏష సర్వస్వభూతస్తు పరిష్వఙ్గో హనూమతః। మయా కాలమిమం ప్రాప్య దత్తస్తస్య మహాత్మనః
ఈ హనుమంతుడిని ఆలింగనం చేయడం నాకు అన్నిటికన్నా మించిన ఆనందం. ఈ సమయంలో ఆ మహాత్ముడికి నేను ఈ గౌరవాన్ని ఇచ్చాను.
ఇత్యుక్త్వా ప్రీతిహృష్టాఙ్గో రామస్తం పరిషస్వజే। హనూమన్తం కృతాత్మానం కృతకార్యముపాగతమ్
ఇలా చెప్పి, ఆనందంతో ఉల్లాసంగా ఉన్న రాముడు, తన పని పూర్తిచేసి వచ్చిన హనుమంతుడిని హృదయంగా ఆలింగనం చేశాడు.
ధ్యాత్వా పునరువాచేదం వచనం రఘుసత్తమః। హరీణామీశ్వరస్యాపి సుగ్రీవస్యోపశృణ్వతః
తర్వాత, రఘువంశంలో శ్రేష్ఠుడు అయిన రాముడు, క్షణం ఆలోచించి, కోపినుల అధిపతి సుగ్రీవుడు వినేటట్లు ఇలా అన్నాడు.