thumb|సప్తషష్ఠితమః సర్గః శ్రూయతామ్|center శ్రీమద్వాల్మీకియరామాయణే సున్దరకాణ్డే సప్తషష్ఠితమః సర్గః ॥౫-
శ్రీమద్వాల్మీకి రామాయణంలోని సుందరకాండలో యెప్పత్తి ఏడవ అధ్యాయం ప్రారంభమవుతుంది.
ఏవముక్తస్తు హనుమాన్ రాఘవేణ మహాత్మనా। సీతాయా భాషితం సర్వం న్యవేదయత రాఘవే
అలా మహాత్ముడైన రాఘవుడు అడిగిన తర్వాత, హనుమంతుడు సీత చెప్పిన మాటలన్నిటిని రాఘవునికి వివరంగా చెప్పాడు.
ఇదముక్తవతీ దేవీ జానకీ పురుషర్షభ। పూర్వవృత్తమభిజ్ఞానం చిత్రకూటే యథాతథమ్
ఓ పురుషశ్రేష్ఠా, జనకాత్మజ అయిన సీత, చిత్తకూటంలో జరిగిన పాత సంఘటనలను గుర్తు చేసుకుని, ఈ మాటలు చెప్పింది.
సుఖసుప్తా త్వయా సార్ధం జానకీ పూర్వముత్థితా। వాయసః సహసోత్పత్య విదదార స్తనాన్తరమ్
ఒకసారి నీవు పక్కన ఉండగా, సుఖంగా నిద్రపోయిన సీత లేచి చూసింది. ఆ సమయంలో ఒక కాకి అకస్మాత్తుగా వచ్చి, ఆమె వక్షోజాల మధ్య గాయపరిచింది.
పర్యాయేణ చ సుప్తస్త్వం దేవ్యఙ్కే భరతాగ్రజ। పునశ్చ కిల పక్షీ స దేవ్యా జనయతి వ్యథా
భరతుని అన్నయ్యా, తరువాత నీవు కూడా ఆమె మడిలో నిద్రపోయావు. మళ్ళీ ఆ పక్షి ఆమెకు బాధ కలిగించింది.
తతః పునరుపాగమ్య విదదార భృశం కిల। తతస్త్వం బోధితస్తస్యాః శోణితేన సముక్షితః
తర్వాత మళ్ళీ వచ్చి ఆ కాకి గట్టిగా గాయపరిచింది. అప్పుడు ఆమె రక్తంతో తడిసి నిన్ను లేపింది.
వాయసేన చ తేనైవం సతతం బాధ్యమానయా। బోధితః కిల దేవ్యా త్వం సుఖసుప్తః పరంతప
ఆ కాకి ఆమెను పదే పదే బాధించగా, నీవు సుఖంగా నిద్రపోతున్నప్పుడు, ఆమె నిన్ను లేపింది, ఓ శత్రువులకు భయంకరుడా.
తాం చ దృష్ట్వా మహాబాహో దారితాం చ స్తనాన్తరే। ఆశీవిష ఇవ క్రుద్ధస్తతో వాక్యం త్వమూచివాన్
ఓ మహాబాహువా, ఆమె వక్షోజాల మధ్య గాయపడినదాన్ని చూసి, కోపంతో ఉన్న పాములా నీవు ఈ మాటలు అన్నావు.
నఖాగ్రైః కేన తే భీరు దారితం వై స్తనాన్తరమ్। కః క్రీడతి సరోషేణ పఞ్చవక్త్రేణ భోగినా
ఓ భయపడే సీతా, ఎవరి గోరు తో నీ వక్షోజాల మధ్య గాయం అయింది? ఎవరు కోపంతో ఐదు తలల పాములా ఆడుకుంటున్నారు?
నిరీక్షమాణః సహసా వాయసం సముదైక్షథాః। నఖైః సరుధిరైస్తీక్ష్ణైస్తామేవాభిముఖం స్థితమ్
ఆ సమయంలో నీవు చుట్టూ చూసి, రక్తంతో తడిసిన గోర్లు ఉన్న కాకిని, ఆమె ఎదుట నిలబడి ఉన్నట్టు చూశావు.
సుతః కిల స శక్రస్య వాయసః పతతాం వరః। ధరాన్తరగతః శీఘ్రం పవనస్య గతౌ సమః
ఆ కాకి, ఇంద్రుని కుమారుడు అని చెబుతారు. పక్షులలో శ్రేష్ఠుడు, గాలి వేగంతో పరిగెత్తేవాడు, భూమిపైకి వచ్చాడు.
తతస్తస్మిన్ మహాబాహో కోపసంవర్తితేక్షణః। వాయసే త్వం వ్యధాః క్రూరాం మతిం మతిమతాం వర
అప్పుడు, ఓ మహాబాహువా, కోపంతో నీ కళ్ళు ఎర్రగా మారి, నీవు ఆ కాకిపై క్రూరమైన నిర్ణయం తీసుకున్నావు.
స దర్భసంస్తరాద్ గృహ్య బ్రహ్మాస్త్రేణ న్యయోజయః। స దీప్త ఇవ కాలాగ్నిర్జజ్వాలాభిముఖం ఖగమ్
ఆ దర్భాసనంపై నుండి ఒక దర్భను తీసుకుని, దానిని బ్రహ్మాస్త్రంగా మార్చావు. అది కాలాంతకాగ్ని వలె మండుతూ, పక్షికి ఎదురుగా మెరిసింది.
స త్వం ప్రదీప్తం చిక్షేప దర్భం తం వాయసం ప్రతి। తతస్తు వాయసం దీప్తః స దర్భోఽనుజగామ హ
ఆ మండుతున్న దర్భాన్ని నీవు కాకికి విసిరావు. వెంటనే ఆ అగ్నిలా మండుతున్న దర్భం కాకిని వెంబడించింది.
భీతైశ్చ సమ్పరిత్యక్తః సురైః సర్వైశ్చ వాయసః। త్రీఁల్లోకాన్ సమ్పరిక్రమ్య త్రాతారం నాధిగచ్ఛతి
అన్ని దేవతలు భయంతో దూరంగా వెళ్లిపోయారు. ఆ కాకి మూడు లోకాలు తిరిగినా, దానికి రక్షణ కల్పించేవాడు ఎవ్వరూ దొరకలేదు.
పునరప్యాగతస్తత్ర త్వత్సకాశమరిందమ। త్వం తం నిపతితం భూమౌ శరణ్యః శరణాగతమ్
తిరిగి మళ్లీ ఆ కాకి నీ వద్దకు వచ్చి, భూమిపై పడిపోయింది. శరణు కోరినవాడిగా నీవు దానిని కాపాడావు, శత్రువులను జయించే వాడవు.
వధార్హమపి కాకుత్స్థ కృపయా పరిపాలయః। మోఘమస్త్రం న శక్యం తు కర్తుమిత్యేవ రాఘవ
కాకి మరణానికి అర్హుడైనా, కృపతో నీవు దానిని రక్షించావు. ఎందుకంటే, రాఘవా! విడిచిన ఆయుధాన్ని వృథా చేయడం సాధ్యం కాదు.
భవాంస్తస్యాక్షి కాకస్య హినస్తి స్మ స దక్షిణమ్। రామ త్వాం స నమస్కృత్య రాజ్ఞో దశరథస్య చ
నీవు ఆ కాకికి కుడి కన్నును నాశనం చేసావు. ఆ కాకి నీకు, రామా! అలాగే రాజు దశరథునికీ నమస్కరించింది.
విసృష్టస్తు తదా కాకః ప్రతిపేదే స్వమాలయమ్। ఏవమస్త్రవిదాం శ్రేష్ఠః సత్త్వవాఞ్ఛీలవానపి
ఆ తర్వాత విడిచిపెట్టిన కాకి తన ఇంటికి తిరిగి వెళ్లింది. ఆయుధ విద్యలో నిపుణుడైనా, సద్గుణాలు కలిగినవాడైనా—
కిమర్థమస్త్రం రక్షఃసు న యోజయసి రాఘవ। న దానవా న గన్ధర్వా నాసురా న మరుద్గణాః
రాఘవా! రాక్షసులపై నీవు ఆయుధాన్ని ఎందుకు ప్రయోగించడంలేదు? దానవులు, గంధర్వులు, అసురులు, మరుత్ గణాలు—
తవ రామ రణే శక్తాస్తథా ప్రతిసమాసితుమ్। తవ వీర్యవతః కశ్చిన్మయి యద్యస్తి సమ్భ్రమః
రామా! యుద్ధంలో నీకు ఎదురయ్యే శక్తి ఎవరికీ లేదు. నీకు నా విషయమై ఏదైనా సందేహముంటే—
క్షిప్రం సునిశితైర్బాణైర్హన్యతాం యుధి రావణః। భ్రాతురాదేశమాజ్ఞాయ లక్ష్మణో వా పరంతపః
క్షిప్రంగా పదునైన బాణాలతో యుద్ధంలో రావణుడిని లక్ష్మణుడు, తన అన్న మాటను పాటిస్తూ, శత్రువులకు భయంకరుడై, సంహరించాలి.
స కిమర్థం నరవరో న మాం రక్షతి రాఘవః। శక్తౌ తౌ పురుషవ్యాఘ్రౌ వాయ్వగ్నిసమతేజసౌ
మహానుభావుడైన రాఘవుడు నన్ను ఎందుకు కాపాడడంలేదు? వాయువు, అగ్ని వంటి తేజస్సుతో ఉన్న ఆ ఇద్దరు పురుషవ్యాఘ్రులు శక్తివంతులే.
సురాణామపి దుర్ధర్షౌ కిమర్థం మాముపేక్షతః। మమైవ దుష్కృతం కించిన్మహదస్తి న సంశయః
దేవతలకూ దుర్జయులైన వారు నన్ను ఎందుకు పట్టించుకోవడంలేదు? నేను ఏదైనా పెద్ద పాపం చేసుంటానని అనిపిస్తోంది; ఇందులో సందేహమే లేదు.
సమర్థౌ సహితౌ యన్మాం న రక్షేతే పరంతపౌ। వైదేహ్యా వచనం శ్రుత్వా కరుణం సాధుభాషితమ్
శక్తివంతులైన ఆ ఇద్దరు శత్రుసంహారకులు, వైదేహి చెప్పిన దయతో కూడిన, సద్గుణమయమైన మాటలు విని కూడా నన్ను ఎందుకు కాపాడడంలేదు?
పునరప్యహమార్యాం తామిదం వచనమబ్రువమ్। త్వచ్ఛోకవిముఖో రామో దేవి సత్యేన తే శపే
మళ్లీ నేను ఆ మహానుభావురాలైన అమ్మవారితో ఇలా చెప్పాను: 'దేవి! నీ బాధతో రాముడు సంతోషాన్ని వదిలేశాడని, నిజంగా నీకు ప్రమాణంగా చెబుతున్నాను.'
రామే దుఃఖాభిభూతే చ లక్ష్మణః పరితప్యతే। కథంచిద్ భవతీ దృష్టా న కాలః పరిశోచితుమ్
రాముడు దుఃఖంతో మునిగిపోతుంటే, లక్ష్మణుడూ బాధపడుతున్నాడు. ఏదో విధంగా నేను నిన్ను చూశాను, కాని ఇప్పుడు విలాపించడానికి సమయం కాదు.
అస్మిన్ ముహూర్తే దుఃఖానామన్తం ద్రక్ష్యసి భామిని। తావుభౌ నరశార్దూలౌ రాజపుత్రౌ పరంతపౌ
ఈ క్షణంలోనే, ఓ సుందరివి! నీ బాధలకు ముగింపు కనిపిస్తుంది. ఆ ఇద్దరు నరశార్దూలులు, రాజపుత్రులు, శత్రువులను సంహరించేవారు—
త్వద్దర్శనకృతోత్సాహౌ లఙ్కాం భస్మీకరిష్యతః। హత్వా చ సమరే రౌద్రం రావణం సహబాన్ధవమ్
నీ దర్శనం కోసం ఉత్సాహంతో, లంకను బూడిద చేస్తారు. యుద్ధంలో రౌద్రుడైన రావణుడిని, అతని బంధువులతో కలిపి సంహరిస్తారు.
రాఘవస్త్వాం వరారోహే స్వపురీం నయితా ధ్రువమ్। యత్ తు రామో విజానీయాదభిజ్ఞానమనిన్దితే
ఓ సుందరీ! రాఘవుడు నిన్ను తప్పకుండా తన నగరానికి తీసుకెళ్తాడు. కాని, నిందలేని వాడివి! రాముడు నిన్ను గుర్తించడానికి ఒక గుర్తు ఇవ్వాలి.