ఇమం దృష్ట్వా మణిశ్రేష్ఠం తథా తాతస్య దర్శనమ్। అద్యాస్మ్యవగతః సౌమ్య వైదేహస్య తథా విభోః
ఈ అద్భుతమైన మణిరత్నాన్ని చూసినప్పుడు, నాన్నగారిని చూసినట్టుగా అనిపిస్తోంది. ఈ రోజు, సౌమ్యా, వైదేహుడిని కూడా, ప్రభువును కూడా చూసినట్టు భావిస్తున్నాను.
అయం హి శోభతే తస్యాః ప్రియాయా మూర్ధ్ని మే మణిః। అద్యాస్య దర్శనేనాహం ప్రాప్తాం తామివ చిన్తయే
ఈ మణిరత్నం నా ప్రియమైనవారి తలపై ఎంతో అందంగా మెరిస్తుంది. ఈ రోజు దీన్ని చూసి, ఆమెను పొందినట్టుగా అనిపిస్తోంది.
కిమాహ సీతా వైదేహీ బ్రూహి సౌమ్య పునః పునః। పరాసుమివ తోయేన సిఞ్చన్తీ వాక్యవారిణా
సౌమ్యా, సీతా వయిధేహి ఏమని చెప్పిందో మళ్లీ మళ్లీ చెప్పు. ఆమె మాటలు పరశువుపై నీళ్లు జల్లినట్టు నా మనసును చల్లార్చుతున్నాయి.
ఇతస్తు కిం దుఃఖతరం యదిమం వారిసమ్భవమ్। మణిం పశ్యామి సౌమిత్రే వైదేహీమాగతాం వినా
సౌమిత్రి, వాయిదేహిని తిరిగి రాకుండా ఈ నీటి మణిని చూస్తున్నాను. దీన్నంటే ఇంకా ఏ బాధ ఉండగలదు?
చిరం జీవతి వైదేహీ యది మాసం ధరిష్యతి। క్షణం వీర న జీవేయం వినా తామసితేక్షణామ్
వైదేహి ఒక నెల రోజులు తట్టుకుని బ్రతికితే, ఆమె ఎక్కువ కాలం బతికే అవకాశం ఉంది. కానీ, ఓ వీరా, ఆమె నల్లని కన్నులతో నా ఎదురుగా లేకుండా నేను ఒక్క క్షణం కూడా బ్రతకలేను.
నయ మామపి తం దేశం యత్ర దృష్టా మమ ప్రియా। న తిష్ఠేయం క్షణమపి ప్రవృత్తిముపలభ్య చ
నన్ను కూడా ఆ ప్రదేశానికి తీసుకెళ్ళు, అక్కడ నా ప్రియురాలు కనిపించింది. ఆమె గురించి తెలిసిన తర్వాత నేను ఒక్క క్షణం కూడా ఇక్కడ ఉండలేను.
కథం సా మమ సుశ్రోణీ భీరుభీరుః సతీ తదా। భయావహానాం ఘోరాణాం మధ్యే తిష్ఠతి రక్షసామ్
నా సన్నని నడుముతో, భయపడే నా భార్య, ఆ భయంకరమైన రాక్షసుల మధ్య ఎలా ఉండగలుగుతోంది?
శారదస్తిమిరోన్ముక్తో నూనం చన్ద్ర ఇవామ్బుదైః। ఆవృతో వదనం తస్యా న విరాజతి సామ్ప్రతమ్
శరదృతువులో చందమామ చీకటిలోంచి బయటపడినా, మేఘాలతో కమ్మబడినట్టు, ఇప్పుడు ఆమె ముఖం కూడా అలా ప్రకాశించడం లేదు.
కిమాహ సీతా హనుమంస్తత్త్వతః కథయస్వ మే। ఏతేన ఖలు జీవిష్యే భేషజేనాతురో యథా
హనుమంతా, సీత నిజంగా ఏమన్నదో నాకు చెప్పు. అది వింటే నేను బ్రతకగలను, ఎలా అంటే, ఒక అనారోగ్యంతో ఉన్నవాడు మందు వాడి బ్రతికినట్టు.
మధురా మధురాలాపా కిమాహ మమ భామినీ। మద్విహీనా వరారోహా హనుమన్ కథయస్వ మే। దుఃఖాద్ దుఃఖతరం ప్రాప్య కథం జీవతి జానకీ
హనుమంతా, నా ప్రియమైన సీత, మధురంగా మాట్లాడే ఆమె, నన్ను లేకుండా ఉండి, ఇంకా ఎక్కువ బాధను అనుభవిస్తూ ఎలా బ్రతుకుతోంది? ఆమె ఏమన్నదో నాకు చెప్పు.
thumb|సప్తషష్ఠితమః సర్గః శ్రూయతామ్|center శ్రీమద్వాల్మీకియరామాయణే సున్దరకాణ్డే సప్తషష్ఠితమః సర్గః ॥౫-
శ్రీమద్వాల్మీకి రామాయణంలోని సుందరకాండలో యెప్పత్తి ఏడవ అధ్యాయం ప్రారంభమవుతుంది.
ఏవముక్తస్తు హనుమాన్ రాఘవేణ మహాత్మనా। సీతాయా భాషితం సర్వం న్యవేదయత రాఘవే
అలా మహాత్ముడైన రాఘవుడు అడిగిన తర్వాత, హనుమంతుడు సీత చెప్పిన మాటలన్నిటిని రాఘవునికి వివరంగా చెప్పాడు.
ఇదముక్తవతీ దేవీ జానకీ పురుషర్షభ। పూర్వవృత్తమభిజ్ఞానం చిత్రకూటే యథాతథమ్
ఓ పురుషశ్రేష్ఠా, జనకాత్మజ అయిన సీత, చిత్తకూటంలో జరిగిన పాత సంఘటనలను గుర్తు చేసుకుని, ఈ మాటలు చెప్పింది.
సుఖసుప్తా త్వయా సార్ధం జానకీ పూర్వముత్థితా। వాయసః సహసోత్పత్య విదదార స్తనాన్తరమ్
ఒకసారి నీవు పక్కన ఉండగా, సుఖంగా నిద్రపోయిన సీత లేచి చూసింది. ఆ సమయంలో ఒక కాకి అకస్మాత్తుగా వచ్చి, ఆమె వక్షోజాల మధ్య గాయపరిచింది.
పర్యాయేణ చ సుప్తస్త్వం దేవ్యఙ్కే భరతాగ్రజ। పునశ్చ కిల పక్షీ స దేవ్యా జనయతి వ్యథా
భరతుని అన్నయ్యా, తరువాత నీవు కూడా ఆమె మడిలో నిద్రపోయావు. మళ్ళీ ఆ పక్షి ఆమెకు బాధ కలిగించింది.
తతః పునరుపాగమ్య విదదార భృశం కిల। తతస్త్వం బోధితస్తస్యాః శోణితేన సముక్షితః
తర్వాత మళ్ళీ వచ్చి ఆ కాకి గట్టిగా గాయపరిచింది. అప్పుడు ఆమె రక్తంతో తడిసి నిన్ను లేపింది.
వాయసేన చ తేనైవం సతతం బాధ్యమానయా। బోధితః కిల దేవ్యా త్వం సుఖసుప్తః పరంతప
ఆ కాకి ఆమెను పదే పదే బాధించగా, నీవు సుఖంగా నిద్రపోతున్నప్పుడు, ఆమె నిన్ను లేపింది, ఓ శత్రువులకు భయంకరుడా.
తాం చ దృష్ట్వా మహాబాహో దారితాం చ స్తనాన్తరే। ఆశీవిష ఇవ క్రుద్ధస్తతో వాక్యం త్వమూచివాన్
ఓ మహాబాహువా, ఆమె వక్షోజాల మధ్య గాయపడినదాన్ని చూసి, కోపంతో ఉన్న పాములా నీవు ఈ మాటలు అన్నావు.
నఖాగ్రైః కేన తే భీరు దారితం వై స్తనాన్తరమ్। కః క్రీడతి సరోషేణ పఞ్చవక్త్రేణ భోగినా
ఓ భయపడే సీతా, ఎవరి గోరు తో నీ వక్షోజాల మధ్య గాయం అయింది? ఎవరు కోపంతో ఐదు తలల పాములా ఆడుకుంటున్నారు?
నిరీక్షమాణః సహసా వాయసం సముదైక్షథాః। నఖైః సరుధిరైస్తీక్ష్ణైస్తామేవాభిముఖం స్థితమ్
ఆ సమయంలో నీవు చుట్టూ చూసి, రక్తంతో తడిసిన గోర్లు ఉన్న కాకిని, ఆమె ఎదుట నిలబడి ఉన్నట్టు చూశావు.
సుతః కిల స శక్రస్య వాయసః పతతాం వరః। ధరాన్తరగతః శీఘ్రం పవనస్య గతౌ సమః
ఆ కాకి, ఇంద్రుని కుమారుడు అని చెబుతారు. పక్షులలో శ్రేష్ఠుడు, గాలి వేగంతో పరిగెత్తేవాడు, భూమిపైకి వచ్చాడు.
తతస్తస్మిన్ మహాబాహో కోపసంవర్తితేక్షణః। వాయసే త్వం వ్యధాః క్రూరాం మతిం మతిమతాం వర
అప్పుడు, ఓ మహాబాహువా, కోపంతో నీ కళ్ళు ఎర్రగా మారి, నీవు ఆ కాకిపై క్రూరమైన నిర్ణయం తీసుకున్నావు.
స దర్భసంస్తరాద్ గృహ్య బ్రహ్మాస్త్రేణ న్యయోజయః। స దీప్త ఇవ కాలాగ్నిర్జజ్వాలాభిముఖం ఖగమ్
ఆ దర్భాసనంపై నుండి ఒక దర్భను తీసుకుని, దానిని బ్రహ్మాస్త్రంగా మార్చావు. అది కాలాంతకాగ్ని వలె మండుతూ, పక్షికి ఎదురుగా మెరిసింది.
స త్వం ప్రదీప్తం చిక్షేప దర్భం తం వాయసం ప్రతి। తతస్తు వాయసం దీప్తః స దర్భోఽనుజగామ హ
ఆ మండుతున్న దర్భాన్ని నీవు కాకికి విసిరావు. వెంటనే ఆ అగ్నిలా మండుతున్న దర్భం కాకిని వెంబడించింది.
భీతైశ్చ సమ్పరిత్యక్తః సురైః సర్వైశ్చ వాయసః। త్రీఁల్లోకాన్ సమ్పరిక్రమ్య త్రాతారం నాధిగచ్ఛతి
అన్ని దేవతలు భయంతో దూరంగా వెళ్లిపోయారు. ఆ కాకి మూడు లోకాలు తిరిగినా, దానికి రక్షణ కల్పించేవాడు ఎవ్వరూ దొరకలేదు.
పునరప్యాగతస్తత్ర త్వత్సకాశమరిందమ। త్వం తం నిపతితం భూమౌ శరణ్యః శరణాగతమ్
తిరిగి మళ్లీ ఆ కాకి నీ వద్దకు వచ్చి, భూమిపై పడిపోయింది. శరణు కోరినవాడిగా నీవు దానిని కాపాడావు, శత్రువులను జయించే వాడవు.
వధార్హమపి కాకుత్స్థ కృపయా పరిపాలయః। మోఘమస్త్రం న శక్యం తు కర్తుమిత్యేవ రాఘవ
కాకి మరణానికి అర్హుడైనా, కృపతో నీవు దానిని రక్షించావు. ఎందుకంటే, రాఘవా! విడిచిన ఆయుధాన్ని వృథా చేయడం సాధ్యం కాదు.
భవాంస్తస్యాక్షి కాకస్య హినస్తి స్మ స దక్షిణమ్। రామ త్వాం స నమస్కృత్య రాజ్ఞో దశరథస్య చ
నీవు ఆ కాకికి కుడి కన్నును నాశనం చేసావు. ఆ కాకి నీకు, రామా! అలాగే రాజు దశరథునికీ నమస్కరించింది.
విసృష్టస్తు తదా కాకః ప్రతిపేదే స్వమాలయమ్। ఏవమస్త్రవిదాం శ్రేష్ఠః సత్త్వవాఞ్ఛీలవానపి
ఆ తర్వాత విడిచిపెట్టిన కాకి తన ఇంటికి తిరిగి వెళ్లింది. ఆయుధ విద్యలో నిపుణుడైనా, సద్గుణాలు కలిగినవాడైనా—
కిమర్థమస్త్రం రక్షఃసు న యోజయసి రాఘవ। న దానవా న గన్ధర్వా నాసురా న మరుద్గణాః
రాఘవా! రాక్షసులపై నీవు ఆయుధాన్ని ఎందుకు ప్రయోగించడంలేదు? దానవులు, గంధర్వులు, అసురులు, మరుత్ గణాలు—