తేఽఙ్గదప్రముఖా వీరాః ప్రహృష్టాశ్చ ముదాన్వితాః। నిపేతుర్హరిరాజస్య సమీపే రాఘవస్య చ
అంగదుడు ముందుగా, ఆనందంతో ఉల్లాసంగా ఉన్న వీరులు, వానరరాజు దగ్గరికి, రాఘవుని దగ్గరికి చేరారు.
హనూమాంశ్చ మహాబాహుః ప్రణమ్య శిరసా తతః। నియతామక్షతాం దేవీం రాఘవాయ న్యవేదయత్
అప్పుడు మహాబలుడు హనుమంతుడు తలవంచి నమస్కరించి, దేవి క్షేమంగా, అపరిష్కృతంగా ఉన్నదని రాఘవునికి తెలిపాడు.
దృష్టా దేవీతి హనుమద్వదనాదమృతోపమమ్। ఆకర్ణ్య వచనం రామో హర్షమాప సలక్ష్మణః
‘దేవిని చూశాను’ అనే హనుమంతుని అమృతసమానమైన మాటలు విని, రాముడు లక్ష్మణుడితో కలిసి ఆనందంతో నిండిపోయాడు.
నిశ్చితార్థం తతస్తస్మిన్ సుగ్రీవం పవనాత్మజే। లక్ష్మణః ప్రీతిమాన్ ప్రీతం బహుమానాదవైక్షత
అప్పుడు లక్ష్మణుడు, నిజమని తెలుసుకొని, సుగ్రీవుని, వాయుపుత్రుడిని ఎంతో ప్రేమతో, గౌరవంతో చూశాడు.
ప్రీత్యా చ పరయోపేతో రాఘవః పరవీరహా। బహుమానేన మహతా హనూమన్తమవైక్షత
రాఘవుడు, శత్రు వీరులను సంహరించేవాడు, పరమానందంతో, గొప్ప గౌరవంతో హనుమంతుణ్ణి చూశాడు.
thumb|పఞ్చషష్ఠితమః సర్గః శ్రూయతామ్|center శ్రీమద్వాల్మీకియరామాయణే సున్దరకాణ్డే పఞ్చషష్ఠితమః సర్గః ॥౫-
శ్రీ వాల్మీకి రామాయణంలో, సుందరకాండలో అరవై ఐదవ సర్గను వినండి.
తతః ప్రస్రవణం శైలం తే గత్వా చిత్రకాననమ్। ప్రణమ్య శిరసా రామం లక్ష్మణం చ మహాబలమ్
తర్వాత వారు ప్రస్రవణ పర్వతానికీ, అందమైన అడవికీ వెళ్లి, తలవంచి రామునికీ మహాబలుడు లక్ష్మణునికీ నమస్కరించారు.
యువరాజం పురస్కృత్య సుగ్రీవమభివాద్య చ। ప్రవృత్తిమథ సీతాయాః ప్రవక్తుముపచక్రముః
యువరాజు సుగ్రీవుని ముందుగా ఉంచి, అతనికి నమస్కరించి, వారు సీతా విషయాన్ని చెప్పడం ప్రారంభించారు.
రావణాన్తఃపురే రోధం రాక్షసీభిశ్చ తర్జనమ్। రామే సమనురాగం చ యథా చ నియమః కృతః
రావణాసురుని అంతఃపురంలో ఆమెను బంధించి, రాక్షసీస్త్రీలు బెదిరించడం, ఆమె రామునిపై ఉన్న అపారమైన ప్రేమను, నియమాలు పాటిస్తూ ఉండటం — ఇవన్నీ వారు వివరించారు.
ఏతదాఖ్యాయ తే సర్వం హరయో రామసంనిధౌ। వైదేహీమక్షతాం శ్రుత్వా రామస్తూత్తరమబ్రవీత్
ఇలా అన్నీ రాముని సమక్షంలో చెప్పిన వానరులు, వైదేహి క్షేమంగా ఉందని విని, రాముడు ఇంకా ఏమంటాడో అని ఎదురు చూశారు.
క్వ సీతా వర్తతే దేవీ కథం చ మయి వర్తతే। ఏతన్మే సర్వమాఖ్యాత వైదేహీం ప్రతి వానరాః
రాముడు ఇలా అడిగాడు: "సీతాదేవి ఎక్కడ ఉంది? నా విషయమై ఆమె ఎలా ఉంది? వైదేహిని గురించి మీరు అన్నీ చెప్పండి వానరులారా!"
రామస్య గదితం శ్రుత్వా హరయో రామసంనిధౌ। చోదయన్తి హనూమన్తం సీతావృత్తాన్తకోవిదమ్
రాముని మాటలు విని, వానరులు రాముని సమక్షంలో సీతా విషయాల్లో నిపుణుడైన హనుమంతుడిని మాట్లాడమని ప్రోత్సహించారు.
శ్రుత్వా తు వచనం తేషాం హనూమాన్ మారుతాత్మజః। ప్రణమ్య శిరసా దేవ్యై సీతాయై తాం దిశం ప్రతి
వారు చెప్పిన మాటలు విని, వాయుపుత్రుడైన హనుమంతుడు, సీతాదేవికి తన తల వంచి, ఆమె ఉన్న దిక్కు చూసి నమస్కరించాడు.
ఉవాచ వాక్యం వాక్యజ్ఞః సీతాయా దర్శనం యథా। తం మణిం కాఞ్చనం దివ్యం దీప్యమానం స్వతేజసా
వాక్యజ్ఞుడైన హనుమంతుడు ఇలా అన్నాడు: "సీతాదేవిని నేను ఎలా చూశానో చెబుతాను. ఇదిగో, ఆమె ఇచ్చిన స్వయంగా ప్రకాశించే బంగారు మణి."
దత్త్వా రామాయ హనుమాంస్తతః ప్రాఞ్జలిరబ్రవీత్। సముద్రం లఙ్ఘయిత్వాహం శతయోజనమాయతమ్
ఆ మణిని రామునికి ఇచ్చి, హనుమంతుడు చేతులు జోడించి ఇలా అన్నాడు: "నేను వంద యోజనాల వెడల్పైన సముద్రాన్ని దాటి వచ్చాను."
అగచ్ఛం జానకీం సీతాం మార్గమాణో దిదృక్షయా। తత్ర లఙ్కేతి నగరీ రావణస్య దురాత్మనః
"జానకీ సీతను కనుగొనాలని, చూడాలని వెళ్ళాను. అక్కడ రాక్షసుడైన రావణుడికి చెందిన లంక అనే నగరం ఉంది."
దక్షిణస్య సముద్రస్య తీరే వసతి దక్షిణే। తత్ర సీతా మయా దృష్టా రావణాన్తఃపురే సతీ
"దక్షిణ సముద్ర తీరంలో, దక్షిణ దిశలో, అక్కడ సీతా దేవి రావణాసురుని అంతఃపురంలో ఉంది. నేను అక్కడ ఆమెను చూశాను."
త్వయి సంన్యస్య జీవన్తీ రామా రామ మనోరథమ్। దృష్టా మే రాక్షసీమధ్యే తర్జ్యమానా ముహుర్ముహుః
"రామా! నీపై ఆశ పెట్టుకుని, నీ మనసు తలచుకుంటూ, రాక్షసీస్త్రీల మధ్య ఎప్పటికప్పుడు బెదిరింపులు ఎదుర్కొంటూ ఉన్న సీతను నేను చూశాను."
రాక్షసీభిర్విరూపాభీ రక్షితా ప్రమదావనే। దుఃఖమాపద్యతే దేవీ త్వయా వీర సుఖోచితా
"వికారమైన రాక్షసీస్త్రీలు అశోకవనంలో ఆమెను కాపాడుతూ ఉండగా, నీవు ఇచ్చిన సుఖానికి అలవాటైన సీతాదేవి ఇప్పుడు బాధలు అనుభవిస్తోంది, వీరా!"
రావణాన్తఃపురే రుద్ధా రాక్షసీభిః సురక్షితా। ఏకవేణీధరా దీనా త్వయి చిన్తాపరాయణా
రావణాసురుని అంతఃపురంలో బందీగా, రాక్షసీస్త్రీలు కాపాడుతూ, ఒంటి జడతో, మనసు నీలోనే లీనమై, దుఃఖంతో ఉన్న ఆమెను చూశాను.
అధఃశయ్యా వివర్ణాఙ్గీ పద్మినీవ హిమాగమే। రావణాద్ వినివృత్తార్థా మర్తవ్యకృతనిశ్చయా
భూమిపై పడుకుని, శరీరం వాడిపోయి, చలికాలంలో కమలంలా మసకబారిన ఆమె, రావణుడి ఆశలు వదిలేసి, మరణించాలనే నిర్ణయంతో ఉంది.
దేవీ కథంచిత్ కాకుత్స్థ త్వన్మనా మార్గితా మయా। ఇక్ష్వాకువంశవిఖ్యాతిం శనైః కీర్తయతానఘ
కాకుత్స్థ వంశజా! నేను ఎంతో కష్టపడి, నీలోనే మనసు పెట్టుకున్న సీతాదేవిని కనుగొన్నాను. నెమ్మదిగా ఇక్ష్వాకువంశ మహిమను చెప్పాను, పాపరహితుడా!
సా మయా నరశార్దూల శనైర్విశ్వాసితా తదా। తతః సమ్భాషితా దేవీ సర్వమర్థం చ దర్శితా
నరశార్దూలా! అప్పుడు నేను సీతాదేవికి నెమ్మదిగా నమ్మకం కలిగించాను. ఆ తరువాత ఆమె నాతో మాట్లాడి, అన్నీ వివరంగా చెప్పింది.
రామసుగ్రీవసఖ్యం చ శ్రుత్వా హర్షముపాగతా। నియతః సముదాచారో భక్తిశ్చాస్యాః సదా త్వయి
రాముడు, సుగ్రీవుడు స్నేహితులు అని విని ఆమె ఎంతో ఆనందించింది. ఆమె ప్రవర్తన ఎప్పుడూ శుద్ధంగా ఉంటుంది; నీపై భక్తి ఎప్పటికీ మారదు.
ఏవం మయా మహాభాగ దృష్టా జనకనన్దినీ। ఉగ్రేణ తపసా యుక్తా త్వద్భక్త్యా పురుషర్షభ
మహాభాగుడా! నేను జనకుని కుమార్తెను చూశాను. ఆమె గాఢమైన తపస్సుతో, నీపై అపారమైన భక్తితో ఉంది, పురుషశ్రేష్ఠా!
అభిజ్ఞానం చ మే దత్తం యథావృత్తం తవాన్తికే। చిత్రకూటే మహాప్రాజ్ఞ వాయసం ప్రతి రాఘవ
చిత్రకూటంలో, కాకపక్షి సంఘటనను గుర్తు చేస్తూ, ఆమె నాకు గుర్తుగా ఒక వస్తువు ఇచ్చింది. అది నీ సమక్షంలో జరిగినదే, మహాపండితుడా, రాఘవా!
విజ్ఞాప్యః పునరప్యేష రామో వాయుసుత త్వయా। అఖిలేన యథా దృష్టమితి మామాహ జానకీ
వాయుపుత్రా, నీవు చూసిన ప్రతిదీ రామునికి పూర్తిగా తెలియజేయాలని జానకి నన్ను చెప్పింది.
అయం చాస్మై ప్రదాతవ్యో యత్నాత్ సుపరిరక్షితః। బ్రువతా వచనాన్యేవం సుగ్రీవస్యోపశృణ్వతః
ఇది ఎంతో జాగ్రత్తగా కాపాడుతూ రామునికి ఇవ్వాలని, సుగ్రీవుడు వినేటప్పుడు ఆమె ఇలా చెప్పింది.
ఏష చూడామణిః శ్రీమాన్ మయా తే యత్నరక్షితః। మనఃశిలాయాస్తిలకం తత్ స్మరస్వేతి చాబ్రవీత్
ఈ ప్రకాశవంతమైన కుడిముద్దను నేను నీ కోసం జాగ్రత్తగా కాపాడాను. నీవు నా నుదిటిపై ఉన్న మినుముల గుర్తును గుర్తు పెట్టుకోమని ఆమె చెప్పింది.
ఏష నిర్యాతితః శ్రీమాన్ మయా తే వారిసమ్భవః। ఏనం దృష్ట్వా ప్రమోదిష్యే వ్యసనే త్వామివానఘ
ఈ నీటిలో పుట్టిన మణిని నేను నీకు తీసుకొచ్చాను. దీనిని చూసి, కష్టకాలంలో నిన్ను చూసినట్టు నేను ఆనందిస్తాను, పాపరహితుడా.