పితృపైతామహం చైతత్ పూర్వకైరభిరక్షితమ్। న మే మధువనం హన్యాదదృష్ట్వా జనకాత్మజామ్
నా పూర్వీకులు, తాతలు కాపాడిన ఈ మధువనాన్ని వారు జనకుని కుమార్తెను చూసినదాకా నాశనం చేయరేరు.
కౌసల్యా సుప్రజా రామ సమాశ్వసిహి సువ్రత। దృష్టా దేవీ న సందేహో న చాన్యేన హనూమతా
కౌసల్యా కుమారుడా, రామా, ధైర్యంగా ఉండు. దేవిని చూశారు, అనుమానం లేదు. అదీ హనుమంతుడే చూచాడు.
నహ్యన్యః కర్మణో హేతుః సాధనేఽస్య హనూమతః। హనూమతీహ సిద్ధిశ్చ మతిశ్చ మతిసత్తమ
ఈ కార్యం సఫలమవడానికి హనుమంతుడే కారణం. విజయమూ, గొప్ప బుద్ధీ హనుమంతునిలోనే ఉన్నాయి.
వ్యవసాయశ్చ శౌర్యం చ శ్రుతం చాపి ప్రతిష్ఠితమ్। జామ్బవాన్ యత్ర నేతా స్యాదఙ్గదశ్చ హరీశ్వరః
జాంబవంతుడు నాయకుడిగా, అంగదుడు వానరాధిపతిగా ఉన్నచోట ధృడనిశ్చయం, శౌర్యం, స్థిరమైన జ్ఞానం ఉంటాయి.
హనూమాంశ్చాప్యధిష్ఠాతా న తత్ర గతిరన్యథా। మా భూశ్చిన్తాసమాయుక్తః సమ్ప్రత్యమితవిక్రమ
హనుమంతుడు ఉన్నచోట వేరే ఫలితం ఉండదు. నీవు ఇక ఆందోళన పడకూ, పరిమితవీరుడా.
యదా హి దర్పితోదగ్రాః సంగతాః కాననౌకసః। నైషామకృతకార్యాణామీదృశః స్యాదుపక్రమః
ఈ అహంకారంతో ఉల్లాసంగా ఉన్న అడవి వాసులు కలిసివస్తే, వారి పని పూర్తికాకపోతే ఇలాంటి తిరుగు ఉండేది కాదు.
వనభఙ్గేన జానామి మధూనాం భక్షణేన చ। తతః కిలకిలాశబ్దం శుశ్రావాసన్నమమ్బరే
వనాన్ని ధ్వంసించడం, తేనె తినడం చూసి నాకు అర్థమైంది. ఆ తరువాత ఆకాశంలో దగ్గరగా గొంతెత్తిన శబ్దం వినిపించింది.
హనూమత్కర్మదృప్తానాం నదతాం కాననౌకసామ్। కిష్కిన్ధాముపయాతానాం సిద్ధిం కథయతామివ
హనుమంతుని కార్యంతో ఉల్లాసంగా, గర్జిస్తూ, విజయాన్ని ప్రకటించుకుంటూ కిష్కిందకు చేరుకుంటున్న అడవి వానరుల గోషలు.
తతః శ్రుత్వా నినాదం తం కపీనాం కపిసత్తమః। ఆయతాఞ్చితలాఙ్గూలః సోఽభవద్హృష్టమానసః
వానరుల ఆ గర్జన విని, పొడవైన ఎత్తైన తోకతో ఉన్న వానరశ్రేష్ఠుడు ధైర్యంగా హృదయంతో నిలిచాడు.
ఆజగ్ముస్తేఽపి హరయో రామదర్శనకాఙ్క్షిణః। అఙ్గదం పురతః కృత్వా హనూమన్తం చ వానరమ్
అంగదుని ముందుగా ఉంచి, హనుమంతుడితో పాటు రాముని దర్శించాలనే ఆకాంక్షతో ఆ వానరులు అక్కడికి వచ్చారు.
తేఽఙ్గదప్రముఖా వీరాః ప్రహృష్టాశ్చ ముదాన్వితాః। నిపేతుర్హరిరాజస్య సమీపే రాఘవస్య చ
అంగదుడు ముందుగా, ఆనందంతో ఉల్లాసంగా ఉన్న వీరులు, వానరరాజు దగ్గరికి, రాఘవుని దగ్గరికి చేరారు.
హనూమాంశ్చ మహాబాహుః ప్రణమ్య శిరసా తతః। నియతామక్షతాం దేవీం రాఘవాయ న్యవేదయత్
అప్పుడు మహాబలుడు హనుమంతుడు తలవంచి నమస్కరించి, దేవి క్షేమంగా, అపరిష్కృతంగా ఉన్నదని రాఘవునికి తెలిపాడు.
దృష్టా దేవీతి హనుమద్వదనాదమృతోపమమ్। ఆకర్ణ్య వచనం రామో హర్షమాప సలక్ష్మణః
‘దేవిని చూశాను’ అనే హనుమంతుని అమృతసమానమైన మాటలు విని, రాముడు లక్ష్మణుడితో కలిసి ఆనందంతో నిండిపోయాడు.
నిశ్చితార్థం తతస్తస్మిన్ సుగ్రీవం పవనాత్మజే। లక్ష్మణః ప్రీతిమాన్ ప్రీతం బహుమానాదవైక్షత
అప్పుడు లక్ష్మణుడు, నిజమని తెలుసుకొని, సుగ్రీవుని, వాయుపుత్రుడిని ఎంతో ప్రేమతో, గౌరవంతో చూశాడు.
ప్రీత్యా చ పరయోపేతో రాఘవః పరవీరహా। బహుమానేన మహతా హనూమన్తమవైక్షత
రాఘవుడు, శత్రు వీరులను సంహరించేవాడు, పరమానందంతో, గొప్ప గౌరవంతో హనుమంతుణ్ణి చూశాడు.
thumb|పఞ్చషష్ఠితమః సర్గః శ్రూయతామ్|center శ్రీమద్వాల్మీకియరామాయణే సున్దరకాణ్డే పఞ్చషష్ఠితమః సర్గః ॥౫-
శ్రీ వాల్మీకి రామాయణంలో, సుందరకాండలో అరవై ఐదవ సర్గను వినండి.
తతః ప్రస్రవణం శైలం తే గత్వా చిత్రకాననమ్। ప్రణమ్య శిరసా రామం లక్ష్మణం చ మహాబలమ్
తర్వాత వారు ప్రస్రవణ పర్వతానికీ, అందమైన అడవికీ వెళ్లి, తలవంచి రామునికీ మహాబలుడు లక్ష్మణునికీ నమస్కరించారు.
యువరాజం పురస్కృత్య సుగ్రీవమభివాద్య చ। ప్రవృత్తిమథ సీతాయాః ప్రవక్తుముపచక్రముః
యువరాజు సుగ్రీవుని ముందుగా ఉంచి, అతనికి నమస్కరించి, వారు సీతా విషయాన్ని చెప్పడం ప్రారంభించారు.
రావణాన్తఃపురే రోధం రాక్షసీభిశ్చ తర్జనమ్। రామే సమనురాగం చ యథా చ నియమః కృతః
రావణాసురుని అంతఃపురంలో ఆమెను బంధించి, రాక్షసీస్త్రీలు బెదిరించడం, ఆమె రామునిపై ఉన్న అపారమైన ప్రేమను, నియమాలు పాటిస్తూ ఉండటం — ఇవన్నీ వారు వివరించారు.
ఏతదాఖ్యాయ తే సర్వం హరయో రామసంనిధౌ। వైదేహీమక్షతాం శ్రుత్వా రామస్తూత్తరమబ్రవీత్
ఇలా అన్నీ రాముని సమక్షంలో చెప్పిన వానరులు, వైదేహి క్షేమంగా ఉందని విని, రాముడు ఇంకా ఏమంటాడో అని ఎదురు చూశారు.
క్వ సీతా వర్తతే దేవీ కథం చ మయి వర్తతే। ఏతన్మే సర్వమాఖ్యాత వైదేహీం ప్రతి వానరాః
రాముడు ఇలా అడిగాడు: "సీతాదేవి ఎక్కడ ఉంది? నా విషయమై ఆమె ఎలా ఉంది? వైదేహిని గురించి మీరు అన్నీ చెప్పండి వానరులారా!"
రామస్య గదితం శ్రుత్వా హరయో రామసంనిధౌ। చోదయన్తి హనూమన్తం సీతావృత్తాన్తకోవిదమ్
రాముని మాటలు విని, వానరులు రాముని సమక్షంలో సీతా విషయాల్లో నిపుణుడైన హనుమంతుడిని మాట్లాడమని ప్రోత్సహించారు.
శ్రుత్వా తు వచనం తేషాం హనూమాన్ మారుతాత్మజః। ప్రణమ్య శిరసా దేవ్యై సీతాయై తాం దిశం ప్రతి
వారు చెప్పిన మాటలు విని, వాయుపుత్రుడైన హనుమంతుడు, సీతాదేవికి తన తల వంచి, ఆమె ఉన్న దిక్కు చూసి నమస్కరించాడు.
ఉవాచ వాక్యం వాక్యజ్ఞః సీతాయా దర్శనం యథా। తం మణిం కాఞ్చనం దివ్యం దీప్యమానం స్వతేజసా
వాక్యజ్ఞుడైన హనుమంతుడు ఇలా అన్నాడు: "సీతాదేవిని నేను ఎలా చూశానో చెబుతాను. ఇదిగో, ఆమె ఇచ్చిన స్వయంగా ప్రకాశించే బంగారు మణి."
దత్త్వా రామాయ హనుమాంస్తతః ప్రాఞ్జలిరబ్రవీత్। సముద్రం లఙ్ఘయిత్వాహం శతయోజనమాయతమ్
ఆ మణిని రామునికి ఇచ్చి, హనుమంతుడు చేతులు జోడించి ఇలా అన్నాడు: "నేను వంద యోజనాల వెడల్పైన సముద్రాన్ని దాటి వచ్చాను."
అగచ్ఛం జానకీం సీతాం మార్గమాణో దిదృక్షయా। తత్ర లఙ్కేతి నగరీ రావణస్య దురాత్మనః
"జానకీ సీతను కనుగొనాలని, చూడాలని వెళ్ళాను. అక్కడ రాక్షసుడైన రావణుడికి చెందిన లంక అనే నగరం ఉంది."
దక్షిణస్య సముద్రస్య తీరే వసతి దక్షిణే। తత్ర సీతా మయా దృష్టా రావణాన్తఃపురే సతీ
"దక్షిణ సముద్ర తీరంలో, దక్షిణ దిశలో, అక్కడ సీతా దేవి రావణాసురుని అంతఃపురంలో ఉంది. నేను అక్కడ ఆమెను చూశాను."
త్వయి సంన్యస్య జీవన్తీ రామా రామ మనోరథమ్। దృష్టా మే రాక్షసీమధ్యే తర్జ్యమానా ముహుర్ముహుః
"రామా! నీపై ఆశ పెట్టుకుని, నీ మనసు తలచుకుంటూ, రాక్షసీస్త్రీల మధ్య ఎప్పటికప్పుడు బెదిరింపులు ఎదుర్కొంటూ ఉన్న సీతను నేను చూశాను."
రాక్షసీభిర్విరూపాభీ రక్షితా ప్రమదావనే। దుఃఖమాపద్యతే దేవీ త్వయా వీర సుఖోచితా
"వికారమైన రాక్షసీస్త్రీలు అశోకవనంలో ఆమెను కాపాడుతూ ఉండగా, నీవు ఇచ్చిన సుఖానికి అలవాటైన సీతాదేవి ఇప్పుడు బాధలు అనుభవిస్తోంది, వీరా!"
రావణాన్తఃపురే రుద్ధా రాక్షసీభిః సురక్షితా। ఏకవేణీధరా దీనా త్వయి చిన్తాపరాయణా
రావణాసురుని అంతఃపురంలో బందీగా, రాక్షసీస్త్రీలు కాపాడుతూ, ఒంటి జడతో, మనసు నీలోనే లీనమై, దుఃఖంతో ఉన్న ఆమెను చూశాను.