ప్రహృష్టో న తు రుష్టోఽసౌ వనం శ్రుత్వా ప్రధర్షితమ్। ప్రహృష్టో మాం పితృవ్యస్తే సుగ్రీవో వానరేశ్వరః
మీ పితృవ్యుడు సుగ్రీవుడు, వానరరాజు, ఈ వనం ధ్వంసమైనట్టు విని కోపపడలేదు, చాలా సంతోషించాడు.
శీఘ్రం ప్రేషయ సర్వాంస్తానితి హోవాచ పార్థివః। శ్రుత్వా దధిముఖస్యైతద్ వచనం శ్లక్ష్ణమఙ్గదః
దధిముఖుడు చెప్పిన ఈ మృదువైన మాటలు విని, రాజు 'వెంటనే వారందరినీ పంపించు' అని ఆజ్ఞాపించాడు.
అబ్రవీత్ తాన్ హరిశ్రేష్ఠో వాక్యం వాక్యవిశారదః। శఙ్కే శ్రుతోఽయం వృత్తాన్తో రామేణ హరియూథపాః
అప్పుడు వాక్చాతుర్యంతో, వానరులలో అగ్రగణ్యుడైన అంగదుడు వారితో ఇలా అన్నాడు: 'ఈ వార్త రాముడికి తెలిసిపోయిందని నాకు అనుమానం వస్తోంది, వానరసేనాధిపతులారా.'
అయం చ హర్షాదాఖ్యాతి తేన జానామి హేతునా। తత్ క్షమం నేహ నః స్థాతుం కృతే కార్యే పరంతపాః
ఇతడు ఆనందంతో చెప్పడాన్ని బట్టి కూడా నాకు అర్థమవుతోంది. అందువల్ల, మన పని పూర్తయిన తర్వాత ఇక్కడ ఉండటం మనకు తగదు, శత్రువులను జయించే వీరులారా.
పీత్వా మధు యథాకామం విక్రాన్తా వనచారిణః। కిం శేషం గమనం తత్ర సుగ్రీవో యత్ర వానరః
మనమంతా మన ఇష్టానుసారం తేనె తాగాము. ఇప్పుడు మిగిలింది ఏమీ లేదు. మనం సుగ్రీవుడు ఉన్న చోటికి వెళ్లడమే సరైనది.
సర్వే యథా మాం వక్ష్యన్తి సమేత్య హరిపుఙ్గవాః। తథాస్మి కర్తా కర్తవ్యే భవద్భిః పరవానహమ్
మీరు, వానరశ్రేష్ఠులు, నన్ను కలిసి ఏం చెప్పుతారో, అదే విధంగా నేను చేయడానికి సిద్ధంగా ఉన్నాను. ఈ కార్యంలో నేను మీపై ఆధారపడి ఉన్నాను.
నాజ్ఞాపయితుమీశోఽహం యువరాజోఽస్మి యద్యపి। అయుక్తం కృతకర్మాణో యూయం ధర్షయితుం బలాత్
నేను యువరాజునైనా, మీకు ఆజ్ఞాపించగల శక్తి నాకు లేదు. మీరు మీ పని పూర్తిచేసిన తర్వాత బలవంతంగా మందలించడం తగదు.
బ్రువతశ్చాఙ్గదస్యైవం శ్రుత్వా వచనముత్తమమ్। ప్రహృష్టమనసో వాక్యమిదమూచుర్వనౌకసః
అంగదుడు ఇలా మంచి మాటలు చెప్పినప్పుడు, అడవిలో నివసించే వానరులు హర్షంతో ఇలా అన్నారు.
ఏవం వక్ష్యతి కో రాజన్ ప్రభుః సన్ వానరర్షభ। ఐశ్వర్యమదమత్తో హి సర్వోఽహమితి మన్యతే
ఓ రాజా, వానరులలో శ్రేష్ఠుడైన నిజమైన అధికారి ఎవరు ఇలా మాట్లాడతారు? అధికార మదంతో ప్రతి ఒక్కరూ 'నేనే అన్నీ' అని భావిస్తారు.
తవ చేదం సుసదృశం వాక్యం నాన్యస్య కస్యచిత్। సన్నతిర్హి తవాఖ్యాతి భవిష్యచ్ఛుభయోగ్యతామ్
ఈ మాటలు నీకే తగినవి, ఇంకెవరికీ కాదు. నీ వినయమే నీకు భవిష్యత్తులో శుభఫలితాలు రావడానికి అర్హతను చూపుతోంది.
సర్వే వయమపి ప్రాప్తాస్తత్ర గన్తుం కృతక్షణాః। స యత్ర హరివీరాణాం సుగ్రీవః పతిరవ్యయః
మేమందరం కూడా అక్కడికి వెళ్లడానికి సిద్ధంగా ఉన్నాము. వానరవీరులలో శాశ్వతమైన అధిపతి సుగ్రీవుడు ఉన్న చోటికి.
త్వయా హ్యనుక్తైర్హరిభిర్నైవ శక్యం పదాత్ పదమ్। క్వచిద్ గన్తుం హరిశ్రేష్ఠ బ్రూమః సత్యమిదం తు తే
నీ ఆజ్ఞ లేకుండా, వానరశ్రేష్ఠా, ఈ వానరులు ఎక్కడా ఒక్క అడుగు కూడా వేయలేరు. ఇది నిజమని నీకు మేము చెబుతున్నాము.
ఏవం తు వదతాం తేషామఙ్గదః ప్రత్యభాషత। సాధు గచ్ఛామ ఇత్యుక్త్వా ఖముత్పేతుర్మహాబలాః
వారు ఇలా మాట్లాడుతుండగా, అంగదుడు 'సరే, పోదాం' అని చెప్పాడు. వెంటనే మహాబలులు ఆకాశంలోకి ఎగిరారు.
ఉత్పతన్తమనూత్పేతుః సర్వే తే హరియూథపాః। కృత్వాఽఽకాశం నిరాకాశం యన్త్రోత్క్షిప్తా ఇవోపలాః
అందరూ వానరసేనాధిపతులు ఒకేసారి ఎగిరిపోతూ, ఆకాశాన్ని ఖాళీ చేసినట్లు చేశారు. అవి యంత్రంతో విసిరిన రాళ్లలా కనిపించాయి.
అఙ్గదం పురతః కృత్వా హనూమన్తం చ వానరమ్। తేఽమ్బరం సహసోత్పత్య వేగవన్తః ప్లవఙ్గమాః
అంగదుణ్ణి ముందుగా, హనుమంతుణ్ణి మధ్యలో ఉంచుకొని, ఆ వేగవంతమైన వానరులు ఒక్కసారిగా ఆకాశంలోకి దూకారు.
వినదన్తో మహానాదం ఘనా వాతేరితా యథా। అఙ్గదే సమనుప్రాప్తే సుగ్రీవో వానరేశ్వరః
వారు గర్జిస్తూ, గాలిలో నడిచే మేఘాల్లా పెద్ద శబ్దంతో ముందుకు పోయారు. అంగదుడు చేరుకున్నప్పుడు, వానరుల అధిపతి సుగ్రీవుడు—
ఉవాచ శోకసంతప్తం రామం కమలలోచనమ్। సమాశ్వసిహి భద్రం తే దృష్టా దేవీ న సంశయః
—విషాదంతో ఉన్న కమలలోచనుడైన రామునితో ఇలా అన్నాడు: 'ధైర్యంగా ఉండు, నీకు శుభం కలుగును. దేవిని చూసినట్టు సందేహం లేదు.'
నాగన్తుమిహ శక్యం తైరతీతసమయైరిహ। అఙ్గదస్య ప్రహర్షాచ్చ జానామి శుభదర్శన
'వారు నిర్ణయించిన సమయం మించిపోయిన తర్వాత ఇక్కడికి తిరిగి రావడం సాధ్యం కాదు, శుభదర్శన. అంగదుడి ఆనందాన్ని బట్టి నేను తెలుసుకున్నాను, శుభలక్షణాలున్న దేవిని కనుగొన్నారు.'
న మత్సకాశమాగచ్ఛేత్ కృత్యే హి వినిపాతితే। యువరాజో మహాబాహుః ప్లవతామఙ్గదో వరః
'మహాబాహువైన యువరాజు, వానరులలో అగ్రగణ్యుడైన అంగదుడు, పని విఫలమైతే నా దగ్గరకు వచ్చేవాడు కాదు.'
యద్యప్యకృతకృత్యానామీదృశః స్యాదుపక్రమః। భవేత్ తు దీనవదనో భ్రాన్తవిప్లుతమానసః
'వారు తమ పని పూర్తిచేయకపోతే, వారి ముఖాలు దిగులుగా, మనస్సులు అయోమయంగా, నిరాశతో ఉండేవారు.'
పితృపైతామహం చైతత్ పూర్వకైరభిరక్షితమ్। న మే మధువనం హన్యాదదృష్ట్వా జనకాత్మజామ్
నా పూర్వీకులు, తాతలు కాపాడిన ఈ మధువనాన్ని వారు జనకుని కుమార్తెను చూసినదాకా నాశనం చేయరేరు.
కౌసల్యా సుప్రజా రామ సమాశ్వసిహి సువ్రత। దృష్టా దేవీ న సందేహో న చాన్యేన హనూమతా
కౌసల్యా కుమారుడా, రామా, ధైర్యంగా ఉండు. దేవిని చూశారు, అనుమానం లేదు. అదీ హనుమంతుడే చూచాడు.
నహ్యన్యః కర్మణో హేతుః సాధనేఽస్య హనూమతః। హనూమతీహ సిద్ధిశ్చ మతిశ్చ మతిసత్తమ
ఈ కార్యం సఫలమవడానికి హనుమంతుడే కారణం. విజయమూ, గొప్ప బుద్ధీ హనుమంతునిలోనే ఉన్నాయి.
వ్యవసాయశ్చ శౌర్యం చ శ్రుతం చాపి ప్రతిష్ఠితమ్। జామ్బవాన్ యత్ర నేతా స్యాదఙ్గదశ్చ హరీశ్వరః
జాంబవంతుడు నాయకుడిగా, అంగదుడు వానరాధిపతిగా ఉన్నచోట ధృడనిశ్చయం, శౌర్యం, స్థిరమైన జ్ఞానం ఉంటాయి.
హనూమాంశ్చాప్యధిష్ఠాతా న తత్ర గతిరన్యథా। మా భూశ్చిన్తాసమాయుక్తః సమ్ప్రత్యమితవిక్రమ
హనుమంతుడు ఉన్నచోట వేరే ఫలితం ఉండదు. నీవు ఇక ఆందోళన పడకూ, పరిమితవీరుడా.
యదా హి దర్పితోదగ్రాః సంగతాః కాననౌకసః। నైషామకృతకార్యాణామీదృశః స్యాదుపక్రమః
ఈ అహంకారంతో ఉల్లాసంగా ఉన్న అడవి వాసులు కలిసివస్తే, వారి పని పూర్తికాకపోతే ఇలాంటి తిరుగు ఉండేది కాదు.
వనభఙ్గేన జానామి మధూనాం భక్షణేన చ। తతః కిలకిలాశబ్దం శుశ్రావాసన్నమమ్బరే
వనాన్ని ధ్వంసించడం, తేనె తినడం చూసి నాకు అర్థమైంది. ఆ తరువాత ఆకాశంలో దగ్గరగా గొంతెత్తిన శబ్దం వినిపించింది.
హనూమత్కర్మదృప్తానాం నదతాం కాననౌకసామ్। కిష్కిన్ధాముపయాతానాం సిద్ధిం కథయతామివ
హనుమంతుని కార్యంతో ఉల్లాసంగా, గర్జిస్తూ, విజయాన్ని ప్రకటించుకుంటూ కిష్కిందకు చేరుకుంటున్న అడవి వానరుల గోషలు.
తతః శ్రుత్వా నినాదం తం కపీనాం కపిసత్తమః। ఆయతాఞ్చితలాఙ్గూలః సోఽభవద్హృష్టమానసః
వానరుల ఆ గర్జన విని, పొడవైన ఎత్తైన తోకతో ఉన్న వానరశ్రేష్ఠుడు ధైర్యంగా హృదయంతో నిలిచాడు.
ఆజగ్ముస్తేఽపి హరయో రామదర్శనకాఙ్క్షిణః। అఙ్గదం పురతః కృత్వా హనూమన్తం చ వానరమ్
అంగదుని ముందుగా ఉంచి, హనుమంతుడితో పాటు రాముని దర్శించాలనే ఆకాంక్షతో ఆ వానరులు అక్కడికి వచ్చారు.