నహి వః ప్లవనే కశ్చిన్నాపి కశ్చిత్ పరాక్రమే। తుల్యః సామరదైత్యేషు లోకేషు హరిసత్తమాః
వానరులారా, ఈ లోకాల్లో దేవతలు, దానవులు ఎవ్వరూ కూడా మీకు జంపింగ్లో గానీ, పరాక్రమంలో గానీ సమానులు కారు.
జిత్వా లఙ్కాం సరక్షౌఘాం హత్వా తం రావణం రణే। సీతామాదాయ గచ్ఛామః సిద్ధార్థా హృష్టమానసాః
లంకను రాక్షసులతో సహా జయించి, రావణుడిని యుద్ధంలో సంహరించి, సీతను తీసుకుని మన లక్ష్యాన్ని నెరవేర్చుకొని ఆనందంగా వెళ్లిపోదాం.
తేష్వేవం హతవీరేషు రాక్షసేషు హనూమతా। కిమన్యదత్ర కర్తవ్యం గృహీత్వా యామ జానకీమ్
హనుమంతుడు రాక్షసులను సంహరించిన తర్వాత, ఇక ఇక్కడ ఇంకేమీ చేయాల్సిన పని లేదు. మనం జానకిని తీసుకుని వెళ్ళిపోదాం.
రామలక్ష్మణయోర్మధ్యే న్యస్యామ జనకాత్మజామ్। కిం వ్యలీకైస్తు తాన్ సర్వాన్ వానరాన్ వానరర్షభాన్
జనకుని కుమార్తెను రాముడు, లక్ష్మణుడు మధ్యలో ఉంచుదాం; వానరులు లేదా వానరశ్రేష్ఠులు తప్పు చేయాల్సిన అవసరం ఏముంది?
వయమేవ హి గత్వా తాన్ హత్వా రాక్షసపుఙ్గవాన్। రాఘవం ద్రష్టుమర్హామః సుగ్రీవం సహలక్ష్మణమ్
మనమే వెళ్లి, ఆ రాక్షసశ్రేష్ఠులను సంహరించి, రాఘవుడిని, సుగ్రీవుడిని, లక్ష్మణుడిని దర్శించడానికి అర్హులమవుదాం.
తమేవం కృతసంకల్పం జామ్బవాన్ హరిసత్తమః। ఉవాచ పరమప్రీతో వాక్యమర్థవదర్థవిత్
అలాంటి సంకల్పం చేసిన అతనికి, వానరశ్రేష్ఠుడైన జాంబవంతుడు, పరమ సంతోషంతో, అర్థవంతమైన మాటలు చెప్పాడు.
నైషా బుద్ధిర్మహాబుద్ధే యద్ బ్రవీషి మహాకపే। విచేతుం వయమాజ్ఞప్తా దక్షిణాం దిశముత్తమామ్
మహామతివంతుడా, మీరు చెప్పింది మా ఉద్దేశ్యం కాదు; మేము దక్షిణ దిశను అన్వేషించమని ఆజ్ఞాపించబడ్డాం.
నానేతుం కపిరాజేన నైవ రామేణ ధీమతా। కథంచిన్నిర్జితాం సీతామస్మాభిర్నాభిరోచయేత్
సీతను మనమే గెలిచాక, ఆమే వానరుల రాజు లేదా తెలివైన రాముడు ఏ విధంగా తీసుకువచ్చినా, అది మాకు సంతోషాన్ని ఇవ్వదు.
రాఘవో నృపశార్దూలః కులం వ్యపదిశన్ స్వకమ్। ప్రతిజ్ఞాయ స్వయం రాజా సీతావిజయమగ్రతః
రాజులలో సింహుడైన రాఘవుడు తన వంశాన్ని ప్రకటించి, అందరి ముందు సీతను తిరిగి పొందాలని స్వయంగా ప్రతిజ్ఞ చేశాడు.
సర్వేషాం కపిముఖ్యానాం కథం మిథ్యా కరిష్యతి। విఫలం కర్మ చ కృతం భవేత్ తుష్టిర్న తస్య చ
వానరులందరి ముందు వారి నాయకుడు అబద్ధంగా ప్రవర్తించడమెలా సాధ్యం? అలా చేస్తే ఆ పని వృథా అవుతుంది, అతనికి ఆనందం ఉండదు.
వృథా చ దర్శితం వీర్యం భవేద్ వానరపుఙ్గవాః। తస్మాద్ గచ్ఛామ వై సర్వే యత్ర రామః సలక్ష్మణః। సుగ్రీవశ్చ మహాతేజాః కార్యస్యాస్య నివేదనే
వానరశ్రేష్ఠులైన వారు చూపిన వీర్యం వృథా అవుతుంది. అందువల్ల మనం అందరం రాముడు, లక్ష్మణుడు, మహాతేజస్వి సుగ్రీవుడు ఉన్న చోటికి వెళ్లి ఈ కార్యాన్ని నివేదిద్దాం.
న తావదేషా మతిరక్షమా నో యథా భవాన్ పశ్యతి రాజపుత్ర। యథా తు రామస్య మతిర్నివిష్టా తథా భవాన్ పశ్యతు కార్యసిద్ధిమ్
రాజకుమారుడా, మా అభిప్రాయం మీకు కనిపిస్తున్నంత బలంగా లేదు; రాముని మనస్సు ఎలా స్థిరంగా ఉందో, అలాగే మీరు కూడా కార్యసిద్ధిని ఆలోచించాలి.
thumb|ఏకషష్ఠితమః సర్గః శ్రూయతామ్|center శ్రీమద్వాల్మీకియరామాయణే సున్దరకాణ్డే ఏకషష్ఠితమః సర్గః ॥౫-
శ్రీమద్వాల్మీకి రామాయణంలోని సుందరకాండలో అరవై ఒకటవ అధ్యాయాన్ని వినండి.
తతో జామ్బవతో వాక్యమగృహ్ణన్త వనౌకసః। అఙ్గదప్రముఖా వీరా హనూమాంశ్చ మహాకపిః
ఆ తర్వాత అంగదుడు, మహాకపి హనుమంతుడు ముందుండగా, అరణ్యవాసులు జాంబవంతుని మాటను అంగీకరించారు.
మేరుమన్దరసంకాశా మత్తా ఇవ మహాగజాః। ఛాదయన్త ఇవాకాశం మహాకాయా మహాబలాః
మేరూ, మందర పర్వతాల్లా కనబడుతూ, మత్తులో ఉన్న పెద్ద ఏనుగుల్లా, ఆ విరాట్కాయులు, అపార బలమున్న వానరులు, ఆకాశాన్ని కప్పేసినట్టుగా కనిపించారు.
సభాజ్యమానం భూతైస్తమాత్మవన్తం మహాబలమ్। హనూమన్తం మహావేగం వహన్త ఇవ దృష్టిభిః
అందరు జీవులు ఆత్మస్థైర్యం, అపార బలమున్న హనుమంతుడిని గౌరవంగా చూశారు. అతని వేగాన్ని కన్నులతోనే మోయుచున్నట్టుగా భావించారు.
రాఘవే చార్థనిర్వృత్తిం కర్తుం చ పరమం యశః। సమాధాయ సమృద్ధార్థాః కర్మసిద్ధిభిరున్నతాః
రాఘవుని కార్యసిద్ధి, పరమ యశస్సు సాధించాలనే సంకల్పంతో, తమ లక్ష్యాన్ని నెరవేర్చిన వారు, విజయంతో ఎంతో గర్వంగా నిలిచారు.
ప్రియాఖ్యానోన్ముఖాః సర్వే సర్వే యుద్ధాభినన్దినః। సర్వే రామప్రతీకారే నిశ్చితార్థా మనస్వినః
అందరూ శుభవార్త చెప్పాలని ఉత్సాహంగా, యుద్ధానికి ఆనందంగా, రామునికి సహాయపడాలనే ధృడనిశ్చయంతో ఉన్నారు.
ప్లవమానాః ఖమాప్లుత్య తతస్తే కాననౌకసః। నన్దనోపమమాసేదుర్వనం ద్రుమశతాయుతమ్
ఆ వానరులు గాలి మీద దూకుతూ, ఆకాశంలో ఎగిరిపోతూ, నందనవనాన్ని పోలిన, వందలాది చెట్లతో నిండిన ఒక అరణ్యానికి చేరుకున్నారు.
యత్ తన్మధువనం నామ సుగ్రీవస్యాభిరక్షితమ్। అధృష్యం సర్వభూతానాం సర్వభూతమనోహరమ్
ఆ అడవి 'మధువనం' అని పిలవబడేది. సుగ్రీవుడు బాగా కాపాడే ఆ వనం, ఎవ్వరూ సమీపించలేని విధంగా, అన్ని జీవులకు ఆకర్షణీయంగా ఉండేది.
యద్ రక్షతి మహావీరః సదా దధిముఖః కపిః। మాతులః కపిముఖ్యస్య సుగ్రీవస్య మహాత్మనః
అక్కడ ధైర్యశాలి అయిన దధిముఖుడు అనే వానరుడు, సుగ్రీవుని మేనమామ, ఎప్పుడూ ఆ వనాన్ని కాపాడేవాడు.
తే తద్ వనముపాగమ్య బభూవుః పరమోత్కటాః। వానరా వానరేన్ద్రస్య మనఃకాన్తం మహావనమ్
ఆ అడవిని చేరుకున్న వానరులు, వానరుల రాజుకు ఎంతో ఇష్టమైన ఆ మహావనాన్ని చూసి, విపరీతంగా ఉల్లాసంతో నిండిపోయారు.
తతస్తే వానరా హృష్టా దృష్ట్వా మధువనం మహత్। కుమారమభ్యయాచన్త మధూని మధుపిఙ్గలాః
మధువనాన్ని చూసి, తేనెరంగు వానరులు ఆనందంతో నిండిపోయి, తేనె తినేందుకు అనుమతి కోరుతూ కుమారుని దగ్గరకు వెళ్లారు.
తతః కుమారస్తాన్ వృద్ధాఞ్జామ్బవత్ప్రముఖాన్ కపీన్। అనుమాన్య దదౌ తేషాం నిసర్గం మధుభక్షణే
ఆ తర్వాత కుమారుడు, జాంబవంతుడు మొదలైన వృద్ధులను గౌరవించి, వారికి తేనె తినేందుకు స్వేచ్ఛను అనుమతించాడు.
తే నిసృష్టాః కుమారేణ ధీమతా వాలిసూనునా। హరయః సమపద్యన్త ద్రుమాన్ మధుకరాకులాన్
వాలి కుమారుడు, ధీరుడు అనుమతి ఇచ్చిన వెంటనే, వానరులు తేనెతో నిండిన చెట్లవైపు పరుగెత్తారు.
భక్షయన్తః సుగన్ధీని మూలాని చ ఫలాని చ। జగ్ముః ప్రహర్షం తే సర్వే బభూవుశ్చ మదోత్కటాః
వారు సువాసనలతో నిండిన మూలికలు, పండ్లు తింటూ, అందరూ ఆనందంతో మునిగి, మత్తులో విపరీతంగా ఉల్లాసించారు.
తతశ్చానుమతాః సర్వే సుసంహృష్టా వనౌకసః। ముదితాశ్చ తతస్తే చ ప్రనృత్యన్తి తతస్తతః
అనుమతి లభించిన తర్వాత, ఆ అడవి నివాసులు అందరూ ఎంతో సంతోషంగా, ఆనందంతో మళ్లీ మళ్లీ నాట్యం చేయడం ప్రారంభించారు.
గాయన్తి కేచిత్ ప్రహసన్తి కేచి- న్నృత్యన్తి కేచిత్ ప్రణమన్తి కేచిత్। పతన్తి కేచిత్ ప్రచరన్తి కేచిత్ ప్లవన్తి కేచిత్ ప్రలపన్తి కేచిత్
కొంతమంది పాడుతున్నారు, మరికొందరు నవ్వుతున్నారు, ఇంకొందరు నాట్యం చేస్తున్నారు, ఇంకొందరు నమస్కరిస్తున్నారు; ఎవరో పడిపోతున్నారు, ఇంకొందరు తిరుగుతున్నారు, మరికొందరు ఎగురుతున్నారు, ఇంకొందరు అర్థం లేని మాటలు మాట్లాడుతున్నారు.
పరస్పరం కేచిదుపాశ్రయన్తి పరస్పరం కేచిదతిబ్రువన్తి। ద్రుమాద్ ద్రుమం కేచిదభిద్రవన్తి క్షితౌ నగాగ్రాన్నిపతన్తి కేచిత్
కొంతమంది ఒకరిని ఒకరు ఆధారపడుతున్నారు, మరికొందరు పరస్పరం ఎక్కువగా మాట్లాడుతున్నారు; ఇంకొందరు చెట్టు నుంచి చెట్టుకు పరుగెత్తుతున్నారు, మరికొందరు చెట్టు పై నుంచి నేలపైకి పడిపోతున్నారు.
మహీతలాత్ కేచిదుదీర్ణవేగా మహాద్రుమాగ్రాణ్యభిసమ్పతన్తి। గాయన్తమన్యః ప్రహసన్నుపైతి హసన్తమన్యః ప్రరుదన్నుపైతి
కొంతమంది నేలపై నుంచి వేగంగా ఎగిరి, పెద్ద చెట్లపైకి చేరుతున్నారు; మరొకరు పాడుతూ, నవ్వుతూ వస్తున్నారు; ఇంకొకరు నవ్వుతూ, ఏడుస్తూ వస్తున్నారు.