రాక్షసీభిః పరివృతా శోకసంతాపకర్శితా। మేఘరేఖాపరివృతా చన్ద్రరేఖేవ నిష్ప్రభా
ఆమె చుట్టూ రాక్షసస్త్రీలు ఉండగా, బాధతో క్షీణించి, మేఘాలతో కప్పబడిన చంద్రబింబంలా వెలుతురు కోల్పోయింది.
అచిన్తయన్తీ వైదేహీ రావణం బలదర్పితమ్। పతివ్రతా చ సుశ్రోణీ అవష్టబ్ధా చ జానకీ
వైదేహి రావణుని గురించి ఆలోచించకుండా, తన భర్తకు అంకితమై, అందమైన నడుముతో, పతివ్రతగా నిలిచింది.
అనురక్తా హి వైదేహీ రామే సర్వాత్మనా శుభా। అనన్యచిత్తా రామేణ పౌలోమీవ పురన్దరే
వైదేహి రామునిపై పూర్తిగా ప్రేమతో, తన మనస్సు మరెవరిపైనా లేని విధంగా, పౌలోమి ఇంద్రునిపై ఉన్నట్లు అంకితమై ఉంది.
తదేకవాసఃసంవీతా రజోధ్వస్తా తథైవ చ। సా మయా రాక్షసీమధ్యే తర్జ్యమానా ముహుర్ముహుః
ఒకే ఒక్క వస్త్రం ధరించి, మట్టితో మురికి పడిన ఆమెను, రాక్షసస్త్రీలు మళ్లీ మళ్లీ బెదిరిస్తూ ఉండగా నేను చూశాను.
రాక్షసీభిర్విరూపాభిర్దృష్టా హి ప్రమదావనే। ఏకవేణీధరా దీనా భర్తృచిన్తాపరాయణా
ఆమెను ప్రకృతి వనంలో, భయంకరమైన రాక్షసస్త్రీలు చుట్టుముట్టి ఉండగా, ఒక్క జడతో, దుఃఖంతో, భర్తను మాత్రమే ఆలోచిస్తూ చూసాను.
అధఃశయ్యా వివర్ణాఙ్గీ పద్మినీవ హిమోదయే। రావణాద్ వినివృత్తార్థా మర్తవ్యకృతనిశ్చయా
భూమిపై పడుకుని, శరీరం వర్ణం కోల్పోయి, చలిలో ముదురు అయిన పద్మంలా, రావణుని కోరికను తిరస్కరించి, మరణించాలనే నిర్ణయంతో ఉంది.
కథంచిన్మృగశావాక్షీ విశ్వాసముపపాదితా। తతః సమ్భాషితా చైవ సర్వమర్థం ప్రకాశితా
ఎలాగోలా, మృగశావనయనమైన ఆమె నన్ను నమ్మింది. తర్వాత మాట్లాడి, అన్నీ విషయాలు నాకు చెప్పింది.
రామసుగ్రీవసఖ్యం చ శ్రుత్వా ప్రీతిముపాగతా। నియతః సముదాచారో భక్తిర్భర్తరి చోత్తమా
రాముడు, సుగ్రీవుడు స్నేహితులని విని ఆమె ఆనందించింది. ఆమె ప్రవర్తన ఎప్పుడూ సరిగానే ఉంటుంది, భర్తపై భక్తి అత్యంతంగా ఉంది.
యన్న హన్తి దశగ్రీవం స మహాత్మా దశాననః। నిమిత్తమాత్రం రామస్తు వధే తస్య భవిష్యతి
ఆ మహాత్ముడు రాముడు ఇప్పటివరకు దశగ్రీవుడిని సంహరించకపోవడం కాలం కారణం మాత్రమే. రాముడే అతని వధకు కారణమవుతాడు.
సా ప్రకృత్యైవ తన్వఙ్గీ తద్వియోగాచ్చ కర్శితా। ప్రతిపత్పాఠశీలస్య విద్యేవ తనుతాం గతా
ఆమె సహజంగా సన్నగా ఉండగా, రాముని వేరుపాటు వల్ల ఇంకా క్షీణించింది. పాఠశీలను ఎప్పటి నుంచో అభ్యసించిన విద్యలా, మరింత సన్నగా మారింది.
ఏవమాస్తే మహాభాగా సీతా శోకపరాయణా। యదత్ర ప్రతికర్తవ్యం తత్ సర్వముపకల్ప్యతామ్
ఇలా ఆ మహాభాగ్యవంతురాలు సీతాదేవి దుఃఖంలో మునిగి కూర్చుంది. ఇక్కడ చేయాల్సినది ఏదైనా ఉంటే, అది అంతా సిద్ధం చేయండి.
thumb|షష్ఠితమః సర్గః శ్రూయతామ్|center శ్రీమద్వాల్మీకియరామాయణే సున్దరకాణ్డే షష్ఠితమః సర్గః ॥౫-
శ్రీమద్వాల్మీకి రామాయణంలో, సుందరకాండలో అరవైవ సర్గను వినండి.
తస్య తద్ వచనం శ్రుత్వా వాలిసూనురభాషత। అశ్విపుత్రౌ మహావేగౌ బలవన్తౌ ప్లవంగమౌ
ఆ మాటలు విని, వాలిపుత్రుడు ఇలా అన్నాడు: అశ్వినీదేవుల కుమారులు, వేగవంతులు, బలవంతులు, వీరే గొప్ప వానరులు.
పితామహవరోత్సేకాత్ పరమం దర్పమాస్థితౌ। అశ్వినోర్మాననార్థం హి సర్వలోకపితామహః
పితామహుని వరంతో, వారు గొప్ప గర్వంతో ఉన్నారు. అశ్వినీదేవులకు గౌరవం కలిగించేందుకు, జగత్పితామహుడు వారికి ఈ వరాన్ని ఇచ్చాడు.
సర్వావధ్యత్వమతులమనయోర్దత్తవాన్ పురా। వరోత్సేకేన మత్తౌ చ ప్రమథ్య మహతీం చమూమ్
అప్పట్లోనే, వారికి ఎవరికీ లేని రక్షణను ఇచ్చాడు. ఆ వరంతో మత్తులో, వారు గొప్ప సైన్యాన్ని చీల్చి వేసారు.
సురాణామమృతం వీరౌ పీతవన్తౌ మహాబలౌ। ఏతావేవ హి సంక్రుద్ధౌ సవాజిరథకుఞ్జరామ్
ఆ ఇద్దరు మహాబలులు దేవతల అమృతాన్ని పానంచేశారు. కోపంతో ఉన్నప్పుడు, గుర్రాలు, రథాలు, ఏనుగులతో కూడిన లంకను వీరే నాశనం చేయగలరు.
లఙ్కాం నాశయితుం శక్తౌ సర్వే తిష్ఠన్తు వానరాః। అహమేకోఽపి పర్యాప్తః సరాక్షసగణాం పురీమ్
అన్ని వానరులు పక్కన నిలబడాలి; నేను ఒక్కడినే లంకను, రాక్షసులతో సహా, నాశనం చేయడానికి చాలాను.
తాం లఙ్కాం తరసా హన్తుం రావణం చ మహాబలమ్। కిం పునః సహితో వీరైర్బలవద్భిః కృతాత్మభిః
ఆ లంకను, మహా బలవంతుడైన రావణుడిని వేగంగా సంహరించగలను. అలాంటప్పుడు ధైర్యవంతులైన వీరులు నాతో కలిస్తే ఇంకెంత శక్తి పెరుగుతుందో చూడండి.
కృతాస్త్రైః ప్లవగైః శక్తైర్భవద్భిర్విజయైషిభిః। వాయుసూనోర్బలేనైవ దగ్ధా లఙ్కేతి నః శ్రుతమ్
మీరు ఆయుధాలలో నైపుణ్యం కలవారు, బలవంతులు, విజయాన్ని కోరేవారు. వాయుపుత్రుడి బలంతో లంక దహించబడిందని మేము విన్నాము.
దృష్టా దేవీ న చానీతా ఇతి తత్ర నివేదితుమ్। న యుక్తమివ పశ్యామి భవద్భిః ఖ్యాతపౌరుషైః
'దేవిని చూశాం కానీ తీసుకురాలేకపోయాం' అని మీరు, పేరుగాంచిన పరాక్రమవంతులు, చెప్పడం సరిగ్గా అనిపించడం లేదు.
నహి వః ప్లవనే కశ్చిన్నాపి కశ్చిత్ పరాక్రమే। తుల్యః సామరదైత్యేషు లోకేషు హరిసత్తమాః
వానరులారా, ఈ లోకాల్లో దేవతలు, దానవులు ఎవ్వరూ కూడా మీకు జంపింగ్లో గానీ, పరాక్రమంలో గానీ సమానులు కారు.
జిత్వా లఙ్కాం సరక్షౌఘాం హత్వా తం రావణం రణే। సీతామాదాయ గచ్ఛామః సిద్ధార్థా హృష్టమానసాః
లంకను రాక్షసులతో సహా జయించి, రావణుడిని యుద్ధంలో సంహరించి, సీతను తీసుకుని మన లక్ష్యాన్ని నెరవేర్చుకొని ఆనందంగా వెళ్లిపోదాం.
తేష్వేవం హతవీరేషు రాక్షసేషు హనూమతా। కిమన్యదత్ర కర్తవ్యం గృహీత్వా యామ జానకీమ్
హనుమంతుడు రాక్షసులను సంహరించిన తర్వాత, ఇక ఇక్కడ ఇంకేమీ చేయాల్సిన పని లేదు. మనం జానకిని తీసుకుని వెళ్ళిపోదాం.
రామలక్ష్మణయోర్మధ్యే న్యస్యామ జనకాత్మజామ్। కిం వ్యలీకైస్తు తాన్ సర్వాన్ వానరాన్ వానరర్షభాన్
జనకుని కుమార్తెను రాముడు, లక్ష్మణుడు మధ్యలో ఉంచుదాం; వానరులు లేదా వానరశ్రేష్ఠులు తప్పు చేయాల్సిన అవసరం ఏముంది?
వయమేవ హి గత్వా తాన్ హత్వా రాక్షసపుఙ్గవాన్। రాఘవం ద్రష్టుమర్హామః సుగ్రీవం సహలక్ష్మణమ్
మనమే వెళ్లి, ఆ రాక్షసశ్రేష్ఠులను సంహరించి, రాఘవుడిని, సుగ్రీవుడిని, లక్ష్మణుడిని దర్శించడానికి అర్హులమవుదాం.
తమేవం కృతసంకల్పం జామ్బవాన్ హరిసత్తమః। ఉవాచ పరమప్రీతో వాక్యమర్థవదర్థవిత్
అలాంటి సంకల్పం చేసిన అతనికి, వానరశ్రేష్ఠుడైన జాంబవంతుడు, పరమ సంతోషంతో, అర్థవంతమైన మాటలు చెప్పాడు.
నైషా బుద్ధిర్మహాబుద్ధే యద్ బ్రవీషి మహాకపే। విచేతుం వయమాజ్ఞప్తా దక్షిణాం దిశముత్తమామ్
మహామతివంతుడా, మీరు చెప్పింది మా ఉద్దేశ్యం కాదు; మేము దక్షిణ దిశను అన్వేషించమని ఆజ్ఞాపించబడ్డాం.
నానేతుం కపిరాజేన నైవ రామేణ ధీమతా। కథంచిన్నిర్జితాం సీతామస్మాభిర్నాభిరోచయేత్
సీతను మనమే గెలిచాక, ఆమే వానరుల రాజు లేదా తెలివైన రాముడు ఏ విధంగా తీసుకువచ్చినా, అది మాకు సంతోషాన్ని ఇవ్వదు.
రాఘవో నృపశార్దూలః కులం వ్యపదిశన్ స్వకమ్। ప్రతిజ్ఞాయ స్వయం రాజా సీతావిజయమగ్రతః
రాజులలో సింహుడైన రాఘవుడు తన వంశాన్ని ప్రకటించి, అందరి ముందు సీతను తిరిగి పొందాలని స్వయంగా ప్రతిజ్ఞ చేశాడు.
సర్వేషాం కపిముఖ్యానాం కథం మిథ్యా కరిష్యతి। విఫలం కర్మ చ కృతం భవేత్ తుష్టిర్న తస్య చ
వానరులందరి ముందు వారి నాయకుడు అబద్ధంగా ప్రవర్తించడమెలా సాధ్యం? అలా చేస్తే ఆ పని వృథా అవుతుంది, అతనికి ఆనందం ఉండదు.