తస్య సాహాయ్యమస్మాభిః కార్యం సర్వాత్మనా త్విహ। తేన ప్రస్థాపితస్తుభ్యం సమీపమిహ ధర్మతః
అతనికి మనం ఇక్కడ మన శక్తినంతా పెట్టి సహాయం చేయాలి. ఆయన ఆజ్ఞతోనే నేను నీ దగ్గరకు, ధర్మబద్ధంగా వచ్చాను.
క్షిప్రమానీయతాం సీతా దీయతాం రాఘవస్య చ। యావన్న హరయో వీరా విధమన్తి బలం తవ
సీతను త్వరగా తీసుకొచ్చి రాఘవునికి అప్పగించు. లేకపోతే వీరమైన వానరులు నీ సేనను నాశనం చేసేలోపు ఇవ్వు.
వానరాణాం ప్రభావోఽయం న కేన విదితః పురా। దేవతానాం సకాశం చ యే గచ్ఛన్తి నిమన్త్రితాః
వానరుల శక్తి ఇంతకు ముందు ఎవరూ తెలుసుకోలేదు. ఆహ్వానించబడిన వారు దేవతల సమక్షానికైనా వెళ్ళగలరు.
ఇతి వానరరాజస్త్వామాహేత్యభిహితో మయా। మామైక్షత తతో రుష్టశ్చక్షుషా ప్రదహన్నివ
ఇలా వానరుల రాజు నీకు చెప్పిన మాటలను నేను చెప్పాను. అప్పుడు అతడు కోపంతో నన్ను చూస్తూ, తన చూపుతో కాల్చినట్టుగా చూశాడు.
తేన వధ్యోఽహమాజ్ఞప్తో రక్షసా రౌద్రకర్మణా। మత్ప్రభావమవిజ్ఞాయ రావణేన దురాత్మనా
దుర్మార్గుడైన రాక్షసుడు రావణుడు నా శక్తిని తెలియక, నన్ను చంపమని ఆజ్ఞ ఇచ్చాడు.
తతో విభీషణో నామ తస్య భ్రాతా మహామతిః। తేన రాక్షసరాజశ్చ యాచితో మమ కారణాత్
ఆ తర్వాత విభీషణుడు అనే అతని తమ్ముడు, గొప్ప బుద్ధిశాలి, నా కోసం రాక్షసుల రాజును వేడుకున్నాడు.
నైవం రాక్షసశార్దూల త్యజ్యతామేష నిశ్చయః। రాజశాస్త్రవ్యపేతో హి మార్గః సంలక్ష్యతే త్వయా
'ఓ రాక్షస సింహా! ఈ నిర్ణయాన్ని వదిలిపెట్టు. రాజధర్మానికి విరుద్ధమైన మార్గాన్ని నీవు అనుసరిస్తున్నావు.'
దూతవధ్యా న దృష్టా హి రాజశాస్త్రేషు రాక్షస। దూతేన వేదితవ్యం చ యథాభిహితవాదినా
'ఓ రాక్షసా! దూతను చంపడం రాజధర్మంలో లేదు. దూత చెప్పిన మాటల ద్వారా తెలుసుకోవాల్సినదాన్ని తెలుసుకోవాలి.'
సుమహత్యపరాధేఽపి దూతస్యాతులవిక్రమ। విరూపకరణం దృష్టం న వధోఽస్తి హి శాస్త్రతః
'ఎంత పెద్ద తప్పు చేసినా, ఎంత పరాక్రమవంతుడైనా దూతను చంపడం కాదు, కేవలం అవమానించడమే శాస్త్రంలో ఉంది.'
విభీషణేనైవముక్తో రావణః సందిదేశ తాన్। రాక్షసానేతదేవాద్య లాఙ్గూలం దహ్యతామితి
విభీషణుడు ఇలా చెప్పిన తర్వాత, రావణుడు ఆ రాక్షసులకు 'ఈ రోజు ఇతని వాలును కాల్చండి' అని ఆజ్ఞ ఇచ్చాడు.
తతస్తస్య వచః శ్రుత్వా మమ పుచ్ఛం సమన్తతః। వేష్టితం శణవల్కైశ్చ పట్టైః కార్పాసకైస్తథా
ఆయన ఆజ్ఞ విని, నా వాలును చుట్టూ శణపు తంతులు, పత్తి పట్టీలతో బిగిగా చుట్టారు.
రాక్షసాః సిద్ధసంనాహాస్తతస్తే చణ్డవిక్రమాః। తదాదీప్యన్త మే పుచ్ఛం హనన్తః కాష్ఠముష్టిభిః
రాక్షసులు పూర్తిగా ఆయుధాలతో, భయంకరమైన ధైర్యంతో, నా వాలును మంట పెట్టి, చెక్క ముక్కలతో కొట్టారు.
బద్ధస్య బహుభిః పాశైర్యన్త్రితస్య చ రాక్షసైః। న మే పీడాభవత్ కాచిద్ దిదృక్షోర్నగరీం దివా
రాక్షసులు ఎన్నో తాడులతో నన్ను బంధించి అడ్డగించినా, పగటిపూట ఆ నగరాన్ని చూడాలనే ఆతురతతో నాకు ఎలాంటి బాధ అనిపించలేదు.
తతస్తే రాక్షసాః శూరా బద్ధం మామగ్నిసంవృతమ్। అఘోషయన్ రాజమార్గే నగరద్వారమాగతాః
అప్పుడా వీరమైన రాక్షసులు నన్ను బంధించి, అగ్నితో చుట్టిపట్టి, రాజమార్గంలో ఊరేగిస్తూ నగర ద్వారం వైపు తీసుకెళ్లారు.
తతోఽహం సుమహద్రూపం సంక్షిప్య పునరాత్మనః। విమోచయిత్వా తం బన్ధం ప్రకృతిస్థః స్థితః పునః
తర్వాత నేను నా మహత్తర రూపాన్ని మళ్లీ చిన్నదిగా మార్చుకుని, ఆ బంధనాలనుండి విడిపోని, నా సహజ స్థితిలో నిలిచాను.
ఆయసం పరిఘం గృహ్య తాని రక్షాంస్యసూదయమ్। తతస్తన్నగరద్వారం వేగేన ప్లుతవానహమ్
ఒక ఇనుప గొడ్డలిని పట్టుకుని ఆ రాక్షసులను సంహరించాను. ఆపై వేగంగా ఆ నగర ద్వారం వైపు దూకాను.
పుచ్ఛేన చ ప్రదీప్తేన తాం పురీం సాట్టగోపురామ్। దహామ్యహమసమ్భ్రాన్తో యుగాన్తాగ్నిరివ ప్రజాః
నా మండుతున్న తోకతో కోటలు, గోపురాలతో కూడిన ఆ నగరాన్ని భయపడకుండా కాల్చేశాను. యుగాంతంలో అగ్ని ప్రజలను ఎలా కాల్చేస్తుందో అలా.
వినష్టా జానకీ వ్యక్తం న హ్యదగ్ధః ప్రదృశ్యతే। లఙ్కాయాః కశ్చిదుద్దేశః సర్వా భస్మీకృతా పురీ
ఇప్పుడు సీతమ్మ గారు తప్పిపోయినట్టే. ఎందుకంటే లంకలో ఒక్కచోటైనా కాలిపోని భాగం కనిపించడంలేదు. మొత్తం నగరం బూడిద అయిపోయింది.
దహతా చ మయా లఙ్కాం దగ్ధా సీతా న సంశయః। రామస్య చ మహత్కార్యం మయేదం విఫలీకృతమ్
నాకు లంకను కాల్చేటప్పుడు సీత కూడా కాలిపోయిందన్న అనుమానం లేదు. రాముని గొప్ప కార్యాన్ని నేను వృథా చేసేశానని బాధపడ్డాను.
ఇతి శోకసమావిష్టశ్చిన్తామహముపాగతః। తతోఽహం వాచమశ్రౌషం చారణానాం శుభాక్షరామ్
అలా శోకంతో నిండిపోయి ఆలోచనల్లో మునిగిపోయినప్పుడు, ఆకాశంలో సంచరించే చారణుల మంగళకరమైన మాటలు నేను విన్నాను.
జానకీ న చ దగ్ధేతి విస్మయోదన్తభాషిణామ్। తతో మే బుద్ధిరుత్పన్నా శ్రుత్వా తామద్భుతాం గిరమ్
"సీత కాలిపోలేదు" అని వారు ఆశ్చర్యకరమైన వార్తను చెప్పారు. ఆ అద్భుతమైన మాటలు విని నాకు ధైర్యం కలిగింది.
అదగ్ధా జానకీత్యేవ నిమిత్తైశ్చోపలక్షితమ్। దీప్యమానే తు లాఙ్గూలే న మాం దహతి పావకః
"సీత కాలిపోలేదు" అని శుభసూచకాలు కూడా స్పష్టంగా చూపించాయి. నా తోక మండుతున్నా, ఆ అగ్ని నన్ను కాల్చలేదు.
హృదయం చ ప్రహృష్టం మే వాతాః సురభిగన్ధినః। తైర్నిమిత్తైశ్చ దృష్టార్థైః కారణైశ్చ మహాగుణైః
నా హృదయం ఆనందంతో నిండిపోయింది. పరిమళభరితమైన గాలులు వీచాయి. ఆ శుభసూచకాలు, ప్రత్యక్షంగా కనిపించిన సంకేతాలతో నాకు నమ్మకం కలిగింది.
ఋషివాక్యైశ్చ దృష్టార్థైరభవం హృష్టమానసః। పునర్దృష్టా చ వైదేహీ విసృష్టశ్చ తయా పునః
ఋషుల మాటలు, ప్రత్యక్షంగా జరిగిన సంఘటనలు నా మనసును ఆనందంతో నింపాయి. మళ్లీ వైదేహిని చూశాను, ఆమె చేత మళ్లీ విడిపోను.
తతః పర్వతమాసాద్య తత్రారిష్టమహం పునః। ప్రతిప్లవనమారేభే యుష్మద్దర్శనకాఙ్క్షయా
తర్వాత ఒక పర్వతాన్ని చేరుకున్నాను. అక్కడ మళ్లీ ఒక ప్రమాదాన్ని ఎదుర్కొన్నాను. కానీ మిమ్మల్ని చూడాలనే తపనతో తిరిగి ప్రయాణం మొదలుపెట్టాను.
తతః శ్వసనచన్ద్రార్కసిద్ధగన్ధర్వసేవితమ్। పన్థానమహమాక్రమ్య భవతో దృష్టవానిహ
ఆపై గాలి, చంద్రుడు, సూర్యుడు, సిద్ధులు, గంధర్వులు సంచరించే మార్గాన్ని దాటి, ఇక్కడికి వచ్చి మిమ్మల్ని చూశాను.
రాఘవస్య ప్రసాదేన భవతాం చైవ తేజసా। సుగ్రీవస్య చ కార్యార్థం మయా సర్వమనుష్ఠితమ్
రాఘవుని అనుగ్రహంతో, మీ తేజస్సుతో, సుగ్రీవుని కార్యసిద్ధికోసం నేను అన్నీ పూర్తిచేశాను.
ఏతత్ సర్వం మయా తత్ర యథావదుపపాదితమ్। తత్ర యన్న కృతం శేషం తత్ సర్వం క్రియతామితి
అక్కడ నేను చేయాల్సినన్ని పనులన్నీ సరిగా చేశాను. ఇంకా మిగిలినవి ఏవైనా ఉంటే, అవన్నీ ఇప్పుడు చేయండి.
thumb|ఏకోనషష్ఠితమః సర్గః శ్రూయతామ్|center శ్రీమద్వాల్మీకియరామాయణే సున్దరకాణ్డే ఏకోనషష్ఠితమః సర్గః ॥౫-
శ్రీమద్వాల్మీకి రామాయణంలో సుందరకాండలో యాభై తొమ్మిదవ సర్గను వినండి.
ఏతదాఖ్యాయ తత్ సర్వం హనూమాన్ మారుతాత్మజః। భూయః సముపచక్రామ వచనం వక్తుముత్తరమ్
ఇలా అన్నీ వివరంగా చెప్పిన అనంతరం, మారు తనయుడు హనుమంతుడు మళ్లీ మాట్లాడటం ప్రారంభించాడు.