పదాతిబలసమ్పన్నాన్ ప్రేషయామాస రావణః। పరిఘేణైవ తాన్ సర్వాన్ నయామి యమసాదనమ్
పదాతి సైన్యంలో బలవంతులైన ఆ మంత్రిపుత్రులను రావణుడు పంపించాడు. నేను నా గదతో వారందరినీ యమలోకానికి పంపాను.
మన్త్రిపుత్రాన్ హతాన్ శ్రుత్వా సమరే లఘువిక్రమాన్। పఞ్చ సేనాగ్రగాన్ శూరాన్ ప్రేషయామాస రావణః
యుద్ధంలో వేగంగా పోరాడిన మంత్రిపుత్రులు చనిపోయారని విని, రావణుడు ఐదుగురు ధైర్యవంతమైన సేనాధిపతులను పంపించాడు.
తానహం సహసైన్యాన్ వై సర్వానేవాభ్యసూదయమ్। తతః పునర్దశగ్రీవః పుత్రమక్షం మహాబలమ్
వారిని వారి సైన్యాలతో సహా నేను అంతమొందించాను. తరువాత మళ్లీ పది తలలున్న రావణుడు తన బలవంతమైన కుమారుడు అక్షుని పంపించాడు.
బహుభీ రాక్షసైః సార్ధం ప్రేషయామాస సంయుగే। తం తు మన్దోదరీపుత్రం కుమారం రణపణ్డితమ్
అతడిని అనేక రాక్షసులతో కలిసి యుద్ధానికి పంపించాడు. ఆ కుమారుడు మందోదరి పుత్రుడు, యుద్ధంలో నిపుణుడు.
సహసా ఖం సముద్యన్తం పాదయోశ్చ గృహీతవాన్। తమాసీనం శతగుణం భ్రామయిత్వా వ్యపేషయమ్
అతడు అకస్మాత్తుగా ఆకాశంలోకి ఎగిరినప్పుడు, నేను అతని కాళ్లను పట్టుకొని, వందసార్లు తిప్పి నేలమీద పడేశాను.
తమక్షమాగతం భగ్నం నిశమ్య స దశాననః। తతశ్చేన్ద్రజితం నామ ద్వితీయం రావణః సుతమ్
అక్షుడు వచ్చి చనిపోయాడని విని, పది తలలున్న రావణుడు కోపంతో తన రెండవ కుమారుడు, ఇంద్రజిత్ను పంపించాడు.
వ్యాదిదేశ సుసంక్రుద్ధో బలినం యుద్ధదుర్మదమ్। తచ్చాప్యహం బలం సర్వం తం చ రాక్షసపుఙ్గవమ్
అతని మీద తీవ్రమైన కోపంతో, బలవంతుడైన, యుద్ధంలో గర్వంతో ఉన్న ఇంద్రజిత్ను పంపించాడు. ఆ రాక్షసులలో శ్రేష్ఠుడైన అతడిని, అతని సర్వ సైన్యాన్ని నేను ఎదుర్కొన్నాను.
నష్టౌజసం రణే కృత్వా పరం హర్షముపాగతః। మహతాపి మహాబాహుః ప్రత్యయేన మహాబలః
యుద్ధంలో అతని శక్తిని తగ్గించాను. అయినా అతడు గొప్ప ఆనందాన్ని పొందాడు. అయినా అతడు మహాబలుడు, మహాబాహువు, తన శక్తిపై నమ్మకంతో ఉన్నాడు.
ప్రహితో రావణేనైష సహ వీరైర్మదోద్ధతైః। సోఽవిషహ్యం హి మాం బుద్ధ్వా స్వసైన్యం చావమర్దితమ్
రావణుడు అతడిని గర్వంతో ఉన్న వీరులతో కలిసి పంపించాడు. నేను జయించలేనివాడినని, తన సైన్యం నాశనం అయిందని తెలుసుకొని అలా ప్రవర్తించాడు.
బ్రహ్మణోఽస్త్రేణ స తు మాం ప్రబద్ధ్వా చాతివేగినః। రజ్జుభిశ్చాపి బధ్నన్తి తతో మాం తత్ర రాక్షసాః
అతడు బ్రహ్మాస్త్రంతో, గాలి వేగంతో నన్ను బంధించాడు. తరువాత రాక్షసులు నన్ను కట్టేశారు.
రావణస్య సమీపం చ గృహీత్వా మాముపాగమన్। దృష్ట్వా సమ్భాషితశ్చాహం రావణేన దురాత్మనా
నన్ను పట్టుకొని రావణుని సమీపానికి తీసుకెళ్లారు. నన్ను చూసి, ఆ దుర్మార్గి రావణుడు నన్ను ప్రశ్నించాడు.
పృష్టశ్చ లఙ్కాగమనం రాక్షసానాం చ తం వధమ్। తత్సర్వం చ రణే తత్ర సీతార్థముపజల్పితమ్
లంకకు నేను ఎలా వచ్చానో, రాక్షసులను ఎలా సంహరించానో అడిగాడు. ఆ యుద్ధంలో జరిగిన ప్రతిదీ, సీత కోసం జరిగినదే అని చెప్పాను.
తస్యాస్తు దర్శనాకాఙ్క్షీ ప్రాప్తస్త్వద్భవనం విభో। మారుతస్యౌరసః పుత్రో వానరో హనుమానహమ్
ఆమెను చూడాలని ఆకాంక్షతోనే నీ ఇంటికి వచ్చాను ప్రభూ. నేను వాయుదేవుని ఒడిలో పుట్టిన వానరం హనుమంతుడు.
రామదూతం చ మాం విద్ధి సుగ్రీవసచివం కపిమ్। సోఽహం దౌత్యేన రామస్య త్వత్సకాశమిహాగతః
రాముని దూతను, సుగ్రీవుని మంత్రిని, వానరుడిని అని తెలుసుకో. నేను రాముని పనిమీద నీ వద్దకు వచ్చాను.
శృణు చాపి సమాదేశం యదహం ప్రబ్రవీమి తే। రాక్షసేశ హరీశస్త్వాం వాక్యమాహ సమాహితమ్
నీవు విను, నేను చెప్పే ఆజ్ఞను కూడా విను. రాక్షసుల అధిపతి, వానరుల అధిపతి ఇద్దరూ నీకు ఈ సందేశాన్ని పంపించారు.
సుగ్రీవశ్చ మహాభాగః స త్వాం కౌశలమబ్రవీత్। ధర్మార్థకామసహితం హితం పథ్యమువాచ హ
మహాత్ముడైన సుగ్రీవుడు నీకు శుభం కలగాలని, ధర్మం, అర్థం, కామం కలిసిన మంచి మాటలు చెప్పాడు. నీకు హితమైన, మేలు చేసే విషయాలు చెప్పాడు.
వసతో ఋష్యమూకే మే పర్వతే విపులద్రుమే। రాఘవో రణవిక్రాన్తో మిత్రత్వం సముపాగతః
నేను ఋష్యమూక పర్వతంపై, గొప్ప చెట్ల మధ్య నివసిస్తున్నప్పుడు, పరాక్రమశాలి రాఘవుడు స్నేహంతో నా దగ్గరకు వచ్చాడు.
తేన మే కథితం రాజన్ భార్యా మే రక్షసా హృతా। తత్ర సాహాయ్యహేతోర్మే సమయం కర్తుమర్హసి
అతడు నాకు ఇలా చెప్పాడు: 'ఓ రాజా! నా భార్యను ఒక రాక్షసుడు అపహరించాడు. నాకు సహాయం చేయాలని నాతో ఒప్పందం చేయాలి' అని.
వాలినా హృతరాజ్యేన సుగ్రీవేణ సహ ప్రభుః। చక్రేఽగ్నిసాక్షికం సఖ్యం రాఘవః సహలక్ష్మణః
వాలిని తన రాజ్యాన్ని తీసుకున్న సుగ్రీవుడితో, రాఘవుడు లక్ష్మణుడితో కలిసి, అగ్ని సాక్షిగా స్నేహ ఒప్పందం చేసుకున్నాడు.
తేన వాలినమాహత్య శరేణైకేన సంయుగే। వానరాణాం మహారాజః కృతః సమ్ప్లవతాం ప్రభుః
ఒకే బాణంతో యుద్ధంలో వాలిని సంహరించి, వానరులకు రాజుగా, ఎగిరే వానరులకు అధిపతిగా సుగ్రీవుడిని చేశాడు.
తస్య సాహాయ్యమస్మాభిః కార్యం సర్వాత్మనా త్విహ। తేన ప్రస్థాపితస్తుభ్యం సమీపమిహ ధర్మతః
అతనికి మనం ఇక్కడ మన శక్తినంతా పెట్టి సహాయం చేయాలి. ఆయన ఆజ్ఞతోనే నేను నీ దగ్గరకు, ధర్మబద్ధంగా వచ్చాను.
క్షిప్రమానీయతాం సీతా దీయతాం రాఘవస్య చ। యావన్న హరయో వీరా విధమన్తి బలం తవ
సీతను త్వరగా తీసుకొచ్చి రాఘవునికి అప్పగించు. లేకపోతే వీరమైన వానరులు నీ సేనను నాశనం చేసేలోపు ఇవ్వు.
వానరాణాం ప్రభావోఽయం న కేన విదితః పురా। దేవతానాం సకాశం చ యే గచ్ఛన్తి నిమన్త్రితాః
వానరుల శక్తి ఇంతకు ముందు ఎవరూ తెలుసుకోలేదు. ఆహ్వానించబడిన వారు దేవతల సమక్షానికైనా వెళ్ళగలరు.
ఇతి వానరరాజస్త్వామాహేత్యభిహితో మయా। మామైక్షత తతో రుష్టశ్చక్షుషా ప్రదహన్నివ
ఇలా వానరుల రాజు నీకు చెప్పిన మాటలను నేను చెప్పాను. అప్పుడు అతడు కోపంతో నన్ను చూస్తూ, తన చూపుతో కాల్చినట్టుగా చూశాడు.
తేన వధ్యోఽహమాజ్ఞప్తో రక్షసా రౌద్రకర్మణా। మత్ప్రభావమవిజ్ఞాయ రావణేన దురాత్మనా
దుర్మార్గుడైన రాక్షసుడు రావణుడు నా శక్తిని తెలియక, నన్ను చంపమని ఆజ్ఞ ఇచ్చాడు.
తతో విభీషణో నామ తస్య భ్రాతా మహామతిః। తేన రాక్షసరాజశ్చ యాచితో మమ కారణాత్
ఆ తర్వాత విభీషణుడు అనే అతని తమ్ముడు, గొప్ప బుద్ధిశాలి, నా కోసం రాక్షసుల రాజును వేడుకున్నాడు.
నైవం రాక్షసశార్దూల త్యజ్యతామేష నిశ్చయః। రాజశాస్త్రవ్యపేతో హి మార్గః సంలక్ష్యతే త్వయా
'ఓ రాక్షస సింహా! ఈ నిర్ణయాన్ని వదిలిపెట్టు. రాజధర్మానికి విరుద్ధమైన మార్గాన్ని నీవు అనుసరిస్తున్నావు.'
దూతవధ్యా న దృష్టా హి రాజశాస్త్రేషు రాక్షస। దూతేన వేదితవ్యం చ యథాభిహితవాదినా
'ఓ రాక్షసా! దూతను చంపడం రాజధర్మంలో లేదు. దూత చెప్పిన మాటల ద్వారా తెలుసుకోవాల్సినదాన్ని తెలుసుకోవాలి.'
సుమహత్యపరాధేఽపి దూతస్యాతులవిక్రమ। విరూపకరణం దృష్టం న వధోఽస్తి హి శాస్త్రతః
'ఎంత పెద్ద తప్పు చేసినా, ఎంత పరాక్రమవంతుడైనా దూతను చంపడం కాదు, కేవలం అవమానించడమే శాస్త్రంలో ఉంది.'
విభీషణేనైవముక్తో రావణః సందిదేశ తాన్। రాక్షసానేతదేవాద్య లాఙ్గూలం దహ్యతామితి
విభీషణుడు ఇలా చెప్పిన తర్వాత, రావణుడు ఆ రాక్షసులకు 'ఈ రోజు ఇతని వాలును కాల్చండి' అని ఆజ్ఞ ఇచ్చాడు.