అవోచద్ యది తత్ తథ్యం భవేయం శరణం హి వః। తాం చాహం తాదృశీం దృష్ట్వా సీతాయా దారుణాం దశామ్
'అది నిజమైతే, నేను మీకు ఆశ్రయం అవుతాను,' అని చెప్పింది. 'సీతను ఇంత దుర్భర స్థితిలో చూసి—'
చిన్తయామాస విశ్రాన్తో న చ మే నిర్వృతం మనః। సమ్భాషణార్థే చ మయా జానక్యాశ్చిన్తితో విధిః
విశ్రాంతిగా ఉండి నేను ఆలోచించాను, అయినా నా మనస్సుకు శాంతి రాలేదు. జానకితో ఎలా మాట్లాడాలని నేను తలంచాను.
ఇక్ష్వాకుకులవంశస్తు స్తుతో మమ పురస్కృతః। శ్రుత్వా తు గదితాం వాచం రాజర్షిగణభూషితామ్
ఇక్ష్వాకువంశాన్ని నేను ప్రశంసిస్తూ ముందుకు తెచ్చాను. రాజర్షుల మాటలతో అలంకరించబడిన ఆ మాటలు విని—
ప్రత్యభాషత మాం దేవీ బాష్పైః పిహితలోచనా। కస్త్వం కేన కథం చేహ ప్రాప్తో వానరపుఙ్గవ
ఆ దేవి కన్నీళ్లతో కళ్లు నిండిపోయి, నన్ను ఇలా అడిగింది: 'నువ్వెవరు? ఎవరి ద్వారా, ఎలా ఇక్కడికి వచ్చావు, వానరులలో శ్రేష్ఠుడా?'
కా చ రామేణ తే ప్రీతిస్తన్మే శంసితుమర్హసి। తస్యాస్తద్ వచనం శ్రుత్వా అహమప్యబ్రువం వచః
'రాముడితో నీకు ఏ సంబంధం ఉంది? అది నాకు చెప్పాలి.' అని ఆమె అడిగింది. ఆమె మాటలు విని నేనూ ఇలా చెప్పాను.
దేవి రామస్య భర్తుస్తే సహాయో భీమవిక్రమః। సుగ్రీవో నామ విక్రాన్తో వానరేన్ద్రో మహాబలః
'దేవి! నీ భర్త రామునికి భయంకరమైన పరాక్రమశాలి సుగ్రీవుడు అనే వానరుల రాజు సహాయంగా ఉన్నాడు.'
తస్య మాం విద్ధి భృత్యం త్వం హనూమన్తమిహాగతమ్। భర్త్రా సమ్ప్రహితస్తుభ్యం రామేణాక్లిష్టకర్మణా
'ఆయన సేవకుడిని, హనుమంతుడిని, నిన్ను చూసేందుకు ఇక్కడికి వచ్చాను. నీ భర్త రాముడు నన్ను నీవద్దకు పంపాడు.'
ఇదం తు పురుషవ్యాఘ్రః శ్రీమాన్ దాశరథిః స్వయమ్। అఙ్గులీయమభిజ్ఞానమదాత్ తుభ్యం యశస్విని
'ఇది, ఓ మహిమాన్వితురాలా, దశరథుని కుమారుడు, పురుషశార్దూలుడు రాముడు స్వయంగా నీకు గుర్తుగా ఇచ్చిన ఉంగరం.'
తదిచ్ఛామి త్వయాజ్ఞప్తం దేవి కిం కరవాణ్యహమ్। రామలక్ష్మణయోః పార్శ్వం నయామి త్వాం కిముత్తరమ్
అందుచేత, దేవీ! నీవు చెప్పినట్లు నేను ఏం చేయాలో ఆజ్ఞాపించు. నిన్ను రాముడు, లక్ష్మణుడు ఉన్నవారి దగ్గరకు తీసుకెళ్లాలా? నీ అభిప్రాయం ఏమిటి?
ఏతచ్ఛ్రుత్వా విదిత్వా చ సీతా జనకనన్దినీ। ఆహ రావణముత్పాట్య రాఘవో మాం నయత్వితి
ఇలా విని, అర్థం చేసుకున్న జనకుని కుమార్తె సీతా ఇలా చెప్పింది: 'రాఘవుడు రావణుడిని సంహరించి, నన్ను తీసుకెళ్లాలి.'
ప్రణమ్య శిరసా దేవీమహమార్యామనిన్దితామ్। రాఘవస్య మనోహ్లాదమభిజ్ఞానమయాచిషమ్
ఆ మహార్య, నిందలేని దేవిని తలవంచి నమస్కరించి, రాముని మనసుకు ఆనందం కలిగించే గుర్తు ఇవ్వమని అడిగాను.
అథ మామబ్రవీత్ సీతా గృహ్యతామయముత్తమః। మణిర్యేన మహాబాహూ రామస్త్వాం బహు మన్యతే
అప్పుడు సీతా నన్ను చూసి, 'ఈ ఉత్తమమైన మణిని తీసుకెళ్ళు. దీని వల్ల బలవంతుడైన రాముడు నిన్ను ఎంతో గౌరవంగా భావిస్తాడు' అని చెప్పింది.
ఇత్యుక్త్వా తు వరారోహా మణిప్రవరముత్తమమ్। ప్రాయచ్ఛత్ పరమోద్విగ్నా వాచా మాం సందిదేశ హ
అలా చెప్పి, ఆ ఉత్తమాంగన, గాఢంగా విచారంతో, ఆ విలువైన మణిని నాకు ఇచ్చి, మాటలతో నాకు బాధ్యత అప్పగించింది.
తతస్తస్యై ప్రణమ్యాహం రాజపుత్ర్యై సమాహితః। ప్రదక్షిణం పరిక్రామమిహాభ్యుద్గతమానసః
తర్వాత, రాజకుమార్తెకు భక్తితో నమస్కరించి, ఆమె చుట్టూ ప్రదక్షిణ చేసి, హృదయం తిరిగి వెళ్లాలనే ఉత్సాహంతో బయలుదేరాను.
ఉత్తరం పునరేవాహ నిశ్చిత్య మనసా తదా। హనూమన్ మమ వృత్తాన్తం వక్తుమర్హసి రాఘవే
ఆమె మళ్లీ మనసులో నిర్ణయించుకుని, 'హనుమంతా! నా కథను రాఘవునికి చెప్పాలి' అని నన్ను ఉద్దేశించి చెప్పింది.
యథా శ్రుత్వైవ నచిరాత్ తావుభౌ రామలక్ష్మణౌ। సుగ్రీవసహితౌ వీరావుపేయాతాం తథా కురు
'నువ్వు చెప్పిన వెంటనే రాముడు, లక్ష్మణుడు, సుగ్రీవుడు కలిసి త్వరగా ఇక్కడికి రావాలంటే, అలాగే చేయు' అని చెప్పింది.
యదన్యథా భవేదేతద్ ద్వౌ మాసౌ జీవితం మమ। న మాం ద్రక్ష్యతి కాకుత్స్థో మ్రియే సాహమనాథవత్
'ఇది జరగకపోతే, నాకు ఇంక రెండు నెలలు మాత్రమే ప్రాణం మిగిలి ఉంటుంది. కాకుత్స్థుడు నన్ను చూడకపోతే, అనాథలా నేను మరణిస్తాను' అని చెప్పింది.
తచ్ఛ్రుత్వా కరుణం వాక్యం క్రోధో మామభ్యవర్తత। ఉత్తరం చ మయా దృష్టం కార్యశేషమనన్తరమ్
ఆమె ఆ విషాదమైన మాటలు విని, నాకు కోపం వచ్చింది. తర్వాత ఏం చేయాలో ఆలోచించాను.
తతోఽవర్ధత మే కాయస్తదా పర్వతసంనిభః। యుద్ధాకాఙ్క్షీ వనం తస్య వినాశయితుమారభే
అప్పుడే నా శరీరం పర్వతంలా పెరిగింది. యుద్ధం చేయాలనే కోరికతో, ఆ అడవిని నాశనం చేయడం మొదలుపెట్టాను.
తద్ భగ్నం వనఖణ్డం తు భ్రాన్తత్రస్తమృగద్విజమ్। ప్రతిబుద్ధ్య నిరీక్షన్తే రాక్షస్యో వికృతాననాః
అప్పుడు, భయంతో పరుగెత్తిన జంతువులు, పక్షులు ఉన్న ఆ ధ్వంసమైన అడవిని, భయంకరమైన ముఖాలున్న రాక్షసస్త్రీలు చూశారు.
మాం చ దృష్ట్వా వనే తస్మిన్ సమాగమ్య తతస్తతః। తాః సమభ్యాగతాః క్షిప్రం రావణాయాచచక్షిరే
అక్కడ అడవిలో నన్ను చూసిన ఆ రాక్షసస్త్రీలు వెంటనే ఒక్కటిగా చేరి, రావణుని దగ్గరకు వెళ్లి సమాచారం చెప్పారు.
రాజన్ వనమిదం దుర్గం తవ భగ్నం దురాత్మనా। వానరేణ హ్యవిజ్ఞాయ తవ వీర్యం మహాబల
'మహారాజా! నీకు ఎంతో రక్షణ కలిగిన ఈ అడవి, నీ శక్తిని తెలియని ఒక దుష్ట వానరుడు ధ్వంసం చేశాడు' అని చెప్పారు.
తస్య దుర్బుద్ధితా రాజంస్తవ విప్రియకారిణః। వధమాజ్ఞాపయ క్షిప్రం యథాసౌ న పునర్వ్రజేత్
'అతని దురుద్దేశ్యానికి, నీకు నచ్చని పనులకు కారణమైన వానరుణ్ని వెంటనే చంపమని ఆజ్ఞాపించు. అతడు మళ్లీ రాకూడదు' అని అన్నారు.
తచ్ఛ్రుత్వా రాక్షసేన్ద్రేణ విసృష్టా బహుదుర్జయాః। రాక్షసాః కింకరా నామ రావణస్య మనోఽనుగాః
అది విని, రాక్షసాధిపతి రావణుడు, తన మనసుకు అనుగుణంగా ఉండే, కింకరులు అనే భయంకరమైన రాక్షసులను పంపించాడు.
తేషామశీతిసాహస్రం శూలముద్గరపాణినామ్। మయా తస్మిన్ వనోద్దేశే పరిఘేణ నిషూదితమ్
వారు ఎనబై వేల మంది, చేతుల్లో శూలాలు, గదలు పట్టుకుని వచ్చారు. వారిని నేను ఆ అడవిలో నా గొప్ప గదతో సంహరించాను.
తేషాం తు హతశిష్టా యే తే గతా లఘువిక్రమాః। నిహతం చ మయా సైన్యం రావణాయాచచక్షిరే
వారిలో కొంతమంది మాత్రమే ప్రాణాలతో బయటపడి, త్వరగా వెళ్లి, రావణునికి 'నీ సైన్యం హనుమంతునిచేత సంహరించబడింది' అని చెప్పారు.
తతో మే బుద్ధిరుత్పన్నా చైత్యప్రాసాదముత్తమమ్। తత్రస్థాన్ రాక్షసాన్ హత్వా శతం స్తమ్భేన వై పునః
అప్పుడే నా మనసులో ఒక ఆలోచన వచ్చింది. ఆ గొప్ప గుడి మీద దాడి చేయాలని నిశ్చయించాను. అక్కడ ఉన్న వందమంది రాక్షసులను ఒక గొప్ప స్తంభంతో కొట్టి చంపాను.
లలామభూతో లఙ్కాయా మయా విధ్వంసితో రుషా। తతః ప్రహస్తస్య సుతం జమ్బుమాలినమాదిశత్
లంకకు అలంకారంగా ఉన్న ఆ గుడిని కోపంతో నేనే ధ్వంసం చేసాను. ఆ తరువాత ప్రహస్తుని కుమారుడైన జంబుమాలిని రావణుడు పంపించాడు.
రాక్షసైర్బహుభిః సార్ధం ఘోరరూపైర్భయానకైః। తమహం బలసమ్పన్నం రాక్షసం రణకోవిదమ్
అతడు భయంకరమైన రూపాలున్న అనేక రాక్షసులతో కలిసి వచ్చాడు. అతడు బలవంతుడు, యుద్ధంలో నిపుణుడు. నేను అతనితో ఎదుర్కొన్నాను.
పరిఘేణాతిఘోరేణ సూదయామి సహానుగమ్। తచ్ఛ్రుత్వా రాక్షసేన్ద్రస్తు మన్త్రిపుత్రాన్ మహాబలాన్
నా భయంకరమైన గొప్ప గదతో అతడిని, అతని అనుచరులను కూడా సంహరించాను. ఇది విని రాక్షసాధిపతి రావణుడు తన మంత్రుల కుమారులను, మహాబలులను పంపించాడు.