అసురాస్తేన దైతేయాః సురాస్తేనాదితేః సుతాః। హృష్టాః ప్రముదితాశ్చాసన్ వారుణీగ్రహణాత్ సురాః
అలా దైత్యులు అసురులయ్యారు, ఆదితి కుమారులు దేవతలయ్యారు. వారుుణిని స్వీకరించినందుకు దేవతలు ఆనందంతో ఉల్లాసించారు.
ఉచ్చైఃశ్రవా హయశ్రేష్ఠో మణిరత్నం చ కౌస్తుభమ్। ఉదతిష్ఠన్నరశ్రేష్ఠ తథైవామృతముత్తమమ్
ఉచ్చైఃశ్రవ అనే ఉత్తమ కుదిరె, మణిరత్నం అయిన కౌస్తుభం, అలాగే అద్భుతమైన అమృతం కూడా పుట్టాయి, మనుషులలో శ్రేష్ఠుడా.
అథ తస్య కృతే రామ మహానాసీత్ కులక్షయః। అదితేస్తు తతః పుత్రా దితిపుత్రానయోధయన్
దాని కోసం, రామా, గొప్ప వంశ నాశనం సంభవించింది. ఆ తరువాత ఆదితి కుమారులు, దితి కుమారులతో యుద్ధం చేశారు.
ఏకతామగమన్ సర్వే అసురా రాక్షసైః సహ। యుద్ధమాసీన్మహాఘోరం వీర త్రైలోక్యమోహనమ్
అసురులు అందరూ రాక్షసులతో కలసి ఒకటయ్యారు. ఓ వీరా, మూడు లోకాలను మోహింపజేసే భయంకరమైన యుద్ధం జరిగింది.
యదా క్షయం గతం సర్వం తదా విష్ణుర్మహాబలః। అమృతం సోఽహరత్ తూర్ణం మాయామాస్థాయ మోహినీమ్
అన్నీ నాశనం అయినప్పుడు, మహాబలుడైన విష్ణువు మోహినీ రూపాన్ని ధరించి, వేగంగా అమృతాన్ని తీసుకున్నాడు.
యే గతాభిముఖం విష్ణుమక్షరం పురుషోత్తమమ్। సమ్పిష్టాస్తే తదా యుద్ధే విష్ణునా ప్రభవిష్ణునా
విష్ణువును, అక్షరమైన ఉత్తమ పురుషుని ఎదుర్కొన్నవారు, ఆ యుద్ధంలో ప్రభావంతుడైన విష్ణువిచేత నాశనం చేయబడ్డారు.
అదితేరాత్మజా వీరా దితేః పుత్రాన్ నిజఘ్నిరే। అస్మిన్ ఘోరే మహాయుద్ధే దైతేయాదిత్యయోర్భృశమ్
ఈ భయంకరమైన మహాయుద్ధంలో, ఆదితి కుమారులు, దితి కుమారులను సంహరించారు.
thumb|షట్చత్వారింశః సర్గః శ్రూయతామ్|center శ్రీమద్వాల్మీకియరామాయణే బాలకాణ్డే షట్చత్వారింశః సర్గః ॥౧-
శ్రీమద్వాల్మీకి రామాయణం బాలకాండలో నలభై ఆరవ అధ్యాయాన్ని వినండి.
హతేషు తేషు పుత్రేషు దితిః పరమదుఃఖితా। మారీచం కశ్యపం నామ భర్తారమిదమబ్రవీత్
ఆమె కుమారులు చనిపోయినప్పుడు, దితి ఎంతో దుఃఖించింది. ఆమె తన భర్త అయిన మారీచుని కుమారుడు కశ్యపుని ఇలా అడిగింది.
హతపుత్రాస్మి భగవంస్తవ పుత్రౌర్మహాబలైః। శక్రహన్తారమిచ్ఛామి పుత్రం దీర్ఘతపోర్జితమ్
భగవంతుడా, మీ బలవంతమైన కుమారులు నా పిల్లలను చంపారు. ఇప్పుడు నేను దీర్ఘకాలపు తపస్సుతో పుట్టే, ఇంద్రునిని సంహరించగలిగే ఒక కుమారుడిని కోరుకుంటున్నాను.
సాహం తపశ్చరిష్యామి గర్భం మే దాతుమర్హసి। ఈశ్వరం శక్రహన్తారం త్వమనుజ్ఞాతుమర్హసి
అందుకే నేను తపస్సు చేయబోతున్నాను. మీరు నాకు గర్భాన్ని అనుగ్రహించాలి. ప్రభూ, ఇంద్రునిని సంహరించగలిగే కుమారుడిని పొందటానికి మీరు అనుమతించాలి.
తస్యాస్తద్వచనం శ్రుత్వా మారీచః కశ్యపస్తదా। ప్రత్యువాచ మహాతేజా దితిం పరమదుఃఖితామ్
ఆమె మాటలు విని, మహాతేజస్సుతో ఉన్న మారీచుడు కశ్యపుడు, తీవ్ర దుఃఖంలో ఉన్న దితిని ఇలా ఉద్దేశించి అన్నాడు.
ఏవం భవతు భద్రం తే శుచిర్భవ తపోధనే। జనయిష్యసి పుత్రం త్వం శక్రహన్తారమాహవే
అలా జరుగుతుంది. నీకు మంగళం కలగాలి. ఓ తపస్సుతో నిండినవాడా, నీవు పవిత్రంగా ఉండి, యుద్ధంలో ఇంద్రునిని సంహరించే కుమారుడిని కనుగొంటావు.
పూర్ణే వర్షసహస్రే తు శుచిర్యది భవిష్యసి। పుత్రం త్రైలోక్యహన్తారం మత్తస్త్వం జనయిష్యసి
నీవు పూర్తిగా వెయ్యేళ్లు పవిత్రంగా ఉంటే, నా ద్వారా నీవు మూడు లోకాలను సంహరించగలిగే కుమారుడిని కనుగొంటావు.
ఏవముక్త్వా మహాతేజాః పాణినా సమ్మమార్జ తామ్। తామాలభ్య తతః స్వస్తి ఇత్యుక్త్వా తపసే యయౌ
ఇలా చెప్పి, మహాతేజస్సుతో ఉన్న ఆయన తన చేతితో ఆమెను మృదువుగా తాకి, ఆశీర్వదించి, మళ్లీ తపస్సు కోసం వెళ్లిపోయాడు.
గతే తస్మిన్ నరశ్రేష్ఠ దితిః పరమహర్షితా। కుశప్లవం సమాసాద్య తపస్తేపే సుదారుణమ్
ఆయన వెళ్లిపోయిన తరువాత, నరశ్రేష్ఠా, దితి ఎంతో ఆనందంతో కుశప్లవం అనే ప్రదేశానికి వెళ్లి, తీవ్రమైన తపస్సు ప్రారంభించింది.
తపస్తస్యాం హి కుర్వత్యాం పరిచర్యాం చకార హ। సహస్రాక్షో నరశ్రేష్ఠ పరయా గుణసమ్పదా
ఆమె తపస్సు చేస్తుండగా, నరశ్రేష్ఠా, ఉత్తమ గుణాలతో ఉన్న ఇంద్రుడు ఆమెకు సేవ చేశాడు.
అగ్నిం కుశాన్ కాష్ఠమపః ఫలం మూలం తథైవ చ। న్యవేదయత్ సహస్రాక్షో యచ్చాన్యదపి కాంక్షితమ్
ఇంద్రుడు ఆమెకు అగ్ని, కుశలు, కట్టెలు, నీరు, పండ్లు, మూలికలు, ఇంకా ఆమె కోరినవన్నీ సమకూర్చాడు.
గాత్రసంవాహనైశ్చైవ శ్రమాపనయనైస్తథా। శక్రః సర్వేషు కాలేషు దితిం పరిచచార హ
ఇంద్రుడు ఆమెకు శరీరాన్ని మర్దన చేసి, అలసటను తీర్చుతూ, అన్ని సమయాల్లో దితికి సేవ చేశాడు.
పూర్ణే వర్షసహస్రే సా దశోనే రఘునన్దన। దితిః పరమసంహృష్టా సహస్రాక్షమథాబ్రవీత్
రఘునందన, వెయ్యేళ్ల తపస్సులో పది సంవత్సరాలు మాత్రమే మిగిలి ఉన్నప్పుడు, దితి ఎంతో సంతోషంతో ఇంద్రునితో ఇలా చెప్పింది.
తపశ్చరన్త్యా వర్షాణి దశ వీర్యవతాం వర। అవశిష్టాని భద్రం తే భ్రాతరం ద్రక్ష్యసే తతః
బలవంతులలో శ్రేష్ఠుడా, నా తపస్సులో ఇంకా పది సంవత్సరాలు మిగిలి ఉన్నాయి. ఆ తరువాత నీవు నీ సోదరుడిని చూడగలవు. నీకు మంగళం కలగాలి.
యమహం త్వత్కృతే పుత్ర తమాధాస్యే జయోత్సుకమ్। త్రైలోక్యవిజయం పుత్ర సహ భోక్ష్యసి విజ్వర
నీ కోసమే నేను కనబోయే కుమారుడు విజయానికి తహతహలాడుతూ, మూడు లోకాలను జయించిన ఆనందాన్ని నీతో కలసి, సుఖంగా అనుభవిస్తాడు.
యాచితేన సురశ్రేష్ఠ పిత్రా తవ మహాత్మనా। వరో వర్షసహస్రాన్తే మమ దత్తః సుతం ప్రతి
దేవతలలో శ్రేష్ఠుడా, నీ కోరిక మేరకు, నీ మహాత్ముడైన తండ్రి, వెయ్యేళ్ల తపస్సు పూర్తయ్యాక నాకు కుమారుని విషయంలో వరం ఇచ్చాడు.
ఇత్యుక్త్వా చ దితిస్తత్ర ప్రాప్తే మధ్యం దినేశ్వరే। నిద్రయాపహృతా దేవీ పాదౌ కృత్వాథ శీర్షతః
ఇలా చెప్పి, మధ్యాహ్నం సమయం వచ్చినప్పుడు, దితి నిద్రపోయి, తలవైపు కాకుండా కాళ్లను పెట్టుకుంది.
దృష్ట్వా తామశుచిం శక్రః పాదయోః కృతమూర్ధజామ్। శిరఃస్థానే కృతౌ పాదౌ జహాస చ ముమోద చ
ఆమె పవిత్రతను కోల్పోయి, తలచోట కాళ్లు పెట్టుకున్నదాన్ని చూసి, ఇంద్రుడు నవ్వాడు, ఆనందపడ్డాడు.
తస్యాః శరీరవివరం ప్రవివేశ పురందరః। గర్భం చ సప్తధా రామ చిచ్ఛేద పరమాత్మవాన్
ఆమె శరీరంలో ఉన్న రంధ్రం ద్వారా ఇంద్రుడు ప్రవేశించి, రామా, తన పరమశక్తితో ఆమె గర్భాన్ని ఏడు భాగాలుగా విడదీశాడు.
భిద్యమానస్తతో గర్భో వజ్రేణ శతపర్వణా। రురోద సుస్వరం రామ తతో దితిరబుధ్యత
వంద ముల్లు గల వజ్రాయుధంతో ఆ గర్భాన్ని చీల్చుతున్నప్పుడు, ఆ గర్భం మధురంగా అరవడం మొదలుపెట్టింది, రామా. దాంతో దితి మేల్కొంది.
మా రుదో మా రుదశ్చేతి గర్భం శక్రోఽభ్యభాషత। బిభేద చ మహాతేజా రుదన్తమపి వాసవః
ఇంద్రుడు ఆ గర్భానికి, 'ఏమి ఏడవకు, ఏడవకు,' అని పలికాడు. అయినా ఆ గర్భం ఏడుస్తుండగానే, మహాబలుడు అయిన ఇంద్రుడు దాన్ని చీల్చేశాడు.
న హన్తవ్యం న హన్తవ్యమిత్యేవ దితిరబ్రవీత్। నిష్పపాత తతః శక్రో మాతుర్వచనగౌరవాత్
దితి, 'చంపవద్దు, చంపవద్దు,' అని చెప్పింది. తల్లి మాటకు గౌరవంగా, ఇంద్రుడు అక్కడి నుండి వెళ్ళిపోయాడు.
ప్రాఞ్జలిర్వజ్రసహితో దితిం శక్రోఽభ్యభాషత। అశుచిర్దేవి సుప్తాసి పాదయోః కృతమూర్ధజా
వజ్రాయుధాన్ని పట్టుకుని, చేతులు జోడించి, ఇంద్రుడు దితిని ఇలా అడిగాడు: 'అమ్మా, నీవు అపవిత్రంగా నిద్రపోయావు, నీ తల నీ కాళ్లవద్ద పెట్టుకున్నావు.'