సర్వేషాం హరివీరాణాం మధ్యే వాచమనుత్తమామ్। సత్త్వే వీర్యే న తే కశ్చిత్ సమో వానర విద్యతే
అన్ని వానర వీరుల మధ్యలో, అంగదుడు ఇలా అప్రతిమమైన మాటలు చెప్పాడు: "ధైర్యంలోనూ, బలంలోనూ, నీకు సమానుడు ఎవరూ లేరు వానరా!"
యదవప్లుత్య విస్తీర్ణం సాగరం పునరాగతః। జీవితస్య ప్రదాతా నస్త్వమేకో వానరోత్తమ
నీవు ఆ విశాలమైన సముద్రాన్ని దాటి తిరిగి వచ్చావు. వానరులలో శ్రేష్ఠుడవైన నీవే మాకు ప్రాణదాతవు.
త్వత్ప్రసాదాత్ సమేష్యామః సిద్ధార్థా రాఘవేణ హ। అహో స్వామిని తే భక్తిరహో వీర్యమహో ధృతిః
నీ దయ వల్ల మేము రాఘవుడిని కలుసుకుని మన కోరిక నెరవేరుతుంది. ఓ స్వామిని పట్ల నీ భక్తి ఎంత గొప్పది! నీ బలమూ, నీ స్థైర్యమూ ఎంత అద్భుతం!
దిష్ట్యా దృష్టా త్వయా దేవీ రామపత్నీ యశస్వినీ। దిష్ట్యా త్యక్ష్యతి కాకుత్స్థః శోకం సీతావియోగజమ్
నీ అదృష్టంతో నీవు రాముని భార్య అయిన సీతాదేవిని చూశావు. అదృష్టవశాత్తు కౌశల్యుని వంశస్థుడు రాముడు సీతను కోల్పోయిన దుఃఖాన్ని వదిలేస్తాడు.
తతోఽఙ్గదం హనూమన్తం జామ్బవన్తం చ వానరాః। పరివార్య ప్రముదితా భేజిరే విపులాః శిలాః
ఆ తరువాత వానరులు ఆనందంతో అంగదుడు, హనుమంతుడు, జాంబవంతుడు చుట్టూ చేరి, విశాలమైన శిలలపై కూర్చున్నారు.
ఉపవిష్టా గిరేస్తస్య శిలాసు విపులాసు తే। శ్రోతుకామాః సముద్రస్య లఙ్ఘనం వానరోత్తమాః
ఆ పర్వతపు పెద్ద పెద్ద రాళ్లపై కూర్చున్న వానర శ్రేష్ఠులు, సముద్రాన్ని ఎలా దాటాడో వినాలని ఆసక్తిగా ఎదురుచూశారు.
దర్శనం చాపి లఙ్కాయాః సీతాయా రావణస్య చ। తస్థుః ప్రాఞ్జలయః సర్వే హనూమద్వదనోన్ముఖాః
లంకను, సీతను, రావణుడిని ఎలా చూశాడో తెలుసుకోవాలని అందరూ చేతులు జోడించి, హనుమంతుడి ముఖాన్ని చూస్తూ నిలబడ్డారు.
తస్థౌ తత్రాఙ్గదః శ్రీమాన్ వానరైర్బహుభిర్వృతః। ఉపాస్యమానో విబుధైర్దివి దేవపతిర్యథా
అక్కడ అంగదుడు అనేక వానరులతో చుట్టుముట్టబడి, దేవతలు దేవేంద్రునికి ఎలా సేవ చేస్తారో అలా గౌరవించబడుతూ నిలిచాడు.
హనూమతా కీర్తిమతా యశస్వినా తథాఙ్గదేనాఙ్గదనద్ధబాహునా। ముదా తదాధ్యాసితమున్నతం మహ- న్మహీధరాగ్రం జ్వలితం శ్రియాభవత్
పెద్ద పేరు గల హనుమంతుడు, బలవంతుడైన అంగదుడు ఆనందంతో ఆ ఎత్తైన పర్వత శిఖరంపై కూర్చుండగా, అది మహా కాంతితో ప్రకాశించింది.
thumb|అష్టపఞ్చాశః సర్గః శ్రూయతామ్|center శ్రీమద్వాల్మీకియరామాయణే సున్దరకాణ్డే అష్టపఞ్చాశః సర్గః ॥౫-
ఇప్పుడు యాభై ఎనిమిదవ అధ్యాయాన్ని వినండి.
తతస్తస్య గిరేః శృఙ్గే మహేన్ద్రస్య మహాబలాః। హనుమత్ప్రముఖాః ప్రీతిం హరయో జగ్మురుత్తమామ్
ఆ తరువాత మహేంద్రపర్వత శిఖరంపై హనుమంతుడు ముందుండగా, మహాబలశాలి వానరులు పరమానందాన్ని అనుభవించారు.
ప్రీతిమత్సూపవిష్టేషు వానరేషు మహాత్మసు। తం తతః ప్రతిసంహృష్టః ప్రీతియుక్తం మహాకపిమ్
ఆ మహాత్ములైన వానరులు ఆనందంగా కూర్చున్నప్పుడు, జాంబవంతుడు సంతోషంతో హనుమంతుడిని ప్రేమతో ఉద్దేశించి ఇలా అన్నాడు.
జామ్బవాన్ కార్యవృత్తాన్తమపృచ్ఛదనిలాత్మజమ్। కథం దృష్టా త్వయా దేవీ కథం వా తత్ర వర్తతే
జాంబవంతుడు వాయుపుత్రుడైన హనుమంతుడిని అడిగాడు: "నీవు అమ్మవారిని ఎలా చూశావు? అక్కడ ఆమె ఎలా ఉంది?"
తస్యాం చాపి కథం వృత్తః క్రూరకర్మా దశాననః। తత్త్వతః సర్వమేతన్నః ప్రబ్రూహి త్వం మహాకపే
"ఆమె పట్ల దుష్టుడైన రావణుడు ఎలా ప్రవర్తించాడు? ఈ సంగతులన్నీ నిజంగా మాకు చెప్పు, ఓ మహాకపి!"
సమ్మార్గితా కథం దేవీ కిం చ సా ప్రత్యభాషత। శ్రుతార్థాశ్చిన్తయిష్యామో భూయః కార్యవినిశ్చయమ్
"అమ్మవారిని ఎలా వెతికావు? ఆమె ఏమని సమాధానం చెప్పింది? ఈ విషయాలు విన్నాక, మేము మళ్లీ ఏం చేయాలో ఆలోచిస్తాము."
యశ్చార్థస్తత్ర వక్తవ్యో గతైరస్మాభిరాత్మవాన్। రక్షితవ్యం చ యత్తత్ర తద్ భవాన్ వ్యాకరోతు నః
"ఇప్పుడు మేము తిరిగి వచ్చినవాళ్లుగా ఏం మాట్లాడాలో, అక్కడ ఏం కాపాడుకోవాలో, ఇవన్నీ నీవు మాకు వివరించు."
స నియుక్తస్తతస్తేన సమ్ప్రహృష్టతనూరుహః। నమస్యన్ శిరసా దేవ్యై సీతాయై ప్రత్యభాషత
అలా ఆజ్ఞాపించబడిన హనుమంతుడు, ఆనందంతో రోమాలు నిక్కబొడుచుకుని, సీతాదేవికి నమస్కరిస్తూ మాట్లాడటం ప్రారంభించాడు.
ప్రత్యక్షమేవ భవతాం మహేన్ద్రాగ్రాత్ ఖమాప్లుతః। ఉదధేర్దక్షిణం పారం కాఙ్క్షమాణః సమాహితః
"మీరు అందరూ చూస్తుండగానే, మహేంద్రపర్వత శిఖరంపై నుంచి నేను ఆకాశంలోకి ఎగిరి, సముద్రం దక్షిణ తీరానికి చేరాలని సంకల్పించి ప్రయాణమయ్యాను."
గచ్ఛతశ్చ హి మే ఘోరం విఘ్నరూపమివాభవత్। కాఞ్చనం శిఖరం దివ్యం పశ్యామి సుమనోహరమ్
నేను వెళ్తున్నప్పుడు, ఒక భయంకరమైన అడ్డంకి లాంటి బంగారు పర్వతం, అద్భుతంగా, ఎంతో ఆకర్షణీయంగా నా ముందుకు వచ్చింది.
స్థితం పన్థానమావృత్య మేనే విఘ్నం చ తం నగమ్। ఉపసంగమ్య తం దివ్యం కాఞ్చనం నగముత్తమమ్
ఆ పర్వతం నా దారిని పూర్తిగా 막ింది. దాన్ని అడ్డంకిగా భావించి, ఆ దివ్యమైన, బంగారు, అద్భుతమైన పర్వతానికి దగ్గరగా వెళ్లాను.
కృతా మే మనసా బుద్ధిర్భేత్తవ్యోఽయం మయేతి చ। ప్రహతస్య మయా తస్య లాఙ్గూలేన మహాగిరేః
ఈ పర్వతాన్ని నేను తప్పక దాటి పోవాలని మనసులో నిర్ణయించుకున్నాను. వెంటనే నా తోకతో ఆ గొప్ప పర్వతాన్ని బలంగా కొట్టాను.
శిఖరం సూర్యసంకాశం వ్యశీర్యత సహస్రధా। వ్యవసాయం చ తం బుద్ధ్వా స హోవాచ మహాగిరిః
ఆ సూర్యుడిలా ప్రకాశించే పర్వత శిఖరం నా దెబ్బతో వెయ్యి ముక్కలుగా పగిలిపోయింది. నా దృఢ సంకల్పాన్ని గుర్తించిన ఆ మహాపర్వతం నాతో మాట్లాడింది.
పుత్రేతి మధురాం వాణీం మనః ప్రహ్లాదయన్నివ। పితృవ్యం చాపి మాం విద్ధి సఖాయం మాతరిశ్వనః
అతడు 'బిడ్డా' అని మధురంగా పిలిచి, నా మనసును ఆనందపరిచాడు. 'నేను నీ తండ్రికి సోదరుడిని, వాయుదేవునికి స్నేహితుడిని' అని చెప్పాడు.
మైనాకమితి విఖ్యాతం నివసన్తం మహోదధౌ। పక్షవన్తః పురా పుత్ర బభూవుః పర్వతోత్తమాః
నేను మహాసముద్రంలో నివసించే మైనాకుడిని అని ప్రసిద్ధి. పూర్వం, బిడ్డా, ఉత్తమమైన పర్వతాలకు రెక్కలు ఉండేవి.
ఛన్దతః పృథివీం చేరుర్బాధమానాః సమన్తతః। శ్రుత్వా నగానాం చరితం మహేన్ద్రః పాకశాసనః
అవి తమ ఇష్టానుసారం భూమి మీద ఎక్కడైనా తిరుగుతూ, భూమిని ఇబ్బంది పెట్టేవి. పర్వతాల చేష్టలు విని, దేవేంద్రుడు—
వజ్రేణ భగవాన్ పక్షౌ చిచ్ఛేదైషాం సహస్రశః। అహం తు మోచితస్తస్మాత్ తవ పిత్రా మహాత్మనా
ఆయన తన వజ్రాయుధంతో వేలాది పర్వతాల రెక్కలను కోసేశాడు. కానీ నీ తండ్రి వాయుదేవుడు నాకు ఉపకారం చేసి, నన్ను ఆపద నుంచి రక్షించాడు.
మారుతేన తదా వత్స ప్రక్షిప్తో వరుణాలయే। రాఘవస్య మయా సాహ్యే వర్తితవ్యమరిందమ
అప్పుడు వాయుదేవుడు నన్ను వరుణుని లోకంలో ఉంచాడు, బిడ్డా. ఇప్పుడు రాఘవునికి సహాయం చేయాల్సిన బాధ్యత నాది, శత్రువులను జయించేవాడా.
రామో ధర్మభృతాం శ్రేష్ఠో మహేన్ద్రసమవిక్రమః। ఏతచ్ఛ్రుత్వా మయా తస్య మైనాకస్య మహాత్మనః
ధర్మాన్ని పాటించేవారిలో రాముడు శ్రేష్ఠుడు, మహేంద్రుడికి సమానమైన పరాక్రమవంతుడు. మైనాకుడు, ఆ మహాత్ముడు చెప్పిన మాటలు విన్నాను.
కార్యమావేద్య చ గిరేరుద్ధతం వై మనో మమ। తేన చాహమనుజ్ఞాతో మైనాకేన మహాత్మనా
నా పని గురించి ఆ పర్వతానికి వివరించాను, నా మనసు దృఢంగా నిలిచింది. ఆ మహాత్ముడైన మైనాకుడు అనుమతి ఇచ్చి, నేను నా ప్రయాణం కొనసాగించాను.
స చాప్యన్తర్హితః శైలో మానుషేణ వపుష్మతా। శరీరేణ మహాశైలః శైలేన చ మహోదధౌ
ఆ పర్వతం మానవ రూపంలో కనిపించి, మాయగా అంతర్ధానమై, మానవ శరీరంతో మహాసముద్రంలోకి ప్రవేశించింది.