హనూమాంస్తు గురూన్ వృద్ధాఞ్జామ్బవత్ప్రముఖాంస్తదా। కుమారమఙ్గదం చైవ సోఽవన్దత మహాకపిః
అప్పుడు మహాకపియైన హనుమంతుడు, జాంబవంతుడు మొదలైన వృద్ధులను, కుమారుడైన అంగదుడిని నమస్కరించాడు.
స తాభ్యాం పూజితః పూజ్యః కపిభిశ్చ ప్రసాదితః। దృష్టా దేవీతి విక్రాన్తః సంక్షేపేణ న్యవేదయత్
ఆ ఇద్దరి చేత సత్కరింపబడి, వానరులచేత గౌరవింపబడి, విక్రమశాలి హనుమంతుడు 'సీతను చూశాను' అని సంక్షిప్తంగా తెలిపాడు.
నిషసాద చ హస్తేన గృహీత్వా వాలినః సుతమ్। రమణీయే వనోద్దేశే మహేన్ద్రస్య గిరేస్తదా
తర్వాత వాలిని కుమారుడి చేతిని పట్టుకుని, హనుమంతుడు మహేంద్రపర్వతపు అందమైన అడవి ప్రాంతంలో కూర్చున్నాడు.
హనూమానబ్రవీత్ పృష్టస్తదా తాన్ వానరర్షభాన్। అశోకవనికాసంస్థా దృష్టా సా జనకాత్మజా
అప్పుడు హనుమంతుడు, వానర శ్రేష్ఠులు అడిగినప్పుడు, 'అశోకవనంలో కూర్చున్న జనకుని కుమార్తెను చూశాను' అని చెప్పాడు.
రక్ష్యమాణా సుఘోరాభీ రాక్షసీభిరనిన్దితా। ఏకవేణీధరా బాలా రామదర్శనలాలసా
భయంకరమైన రాక్షసస్త్రీలు కాపలుకాస్తూ, అపరాధములేని, ఒంటి జడతో, బాల్యంతో, రాముని దర్శనం కోసం తపిస్తూ ఉన్న సీతను చూశాను.
ఉపవాసపరిశ్రాన్తా మలినా జటిలా కృశా। తతో దృష్టేతి వచనం మహార్థమమృతోపమమ్
ఉపవాసంతో అలసిపోయి, మురికిగా, జటాలతో, క్షీణించి ఉన్న ఆమెను చూశాను—'చూశాను' అనే మాటలు అమృతంతో సమానమైన మహార్ధంగా పలికాయి.
నిశమ్య మారుతేః సర్వే ముదితా వానరాభవన్। క్ష్వేడన్త్యన్యే నదన్త్యన్యే గర్జన్త్యన్యే మహాబలాః
మారుతి మాటలు విని, అందరు వానరులు ఆనందంతో నిండిపోయారు; కొందరు ఊదారు, మరికొందరు అరచారు, ఇంకొందరు గొప్ప శక్తితో గర్జించారు.
చక్రుః కిలకిలామన్యే ప్రతిగర్జన్తి చాపరే। కేచిదుచ్ఛ్రితలాఙ్గూలాః ప్రహృష్టాః కపికుఞ్జరాః
కొంతమంది కిలకిలారవాలు చేశారు, మరికొందరు ప్రతిగర్జనలు చేశారు; కొంతమంది ఆనందంతో తమ పొడవైన తోకలను పైకి ఎత్తారు.
ఆయతాఞ్చితదీర్ఘాణి లాఙ్గూలాని ప్రవివ్యధుః। అపరే తు హనూమన్తం శ్రీమన్తం వానరోత్తమమ్
వారు తమ పొడవైన వంకర తోకలను చాపారు; మరికొందరు ఆనందంతో వానరశ్రేష్ఠుడైన హనుమంతుడిని తాకారు.
ఆప్లుత్య గిరిశృఙ్గేషు సంస్పృశన్తి స్మ హర్షితాః। ఉక్తవాక్యం హనూమన్తమఙ్గదస్తు తదాబ్రవీత్
పర్వత శిఖరాలపైకి ఎగిరి, ఆనందంతో హనుమంతుడిని ఆలింగనం చేశారు; అప్పుడు అంగదుడు హనుమంతుడిని ఇలా అనాడు.
సర్వేషాం హరివీరాణాం మధ్యే వాచమనుత్తమామ్। సత్త్వే వీర్యే న తే కశ్చిత్ సమో వానర విద్యతే
అన్ని వానర వీరుల మధ్యలో, అంగదుడు ఇలా అప్రతిమమైన మాటలు చెప్పాడు: "ధైర్యంలోనూ, బలంలోనూ, నీకు సమానుడు ఎవరూ లేరు వానరా!"
యదవప్లుత్య విస్తీర్ణం సాగరం పునరాగతః। జీవితస్య ప్రదాతా నస్త్వమేకో వానరోత్తమ
నీవు ఆ విశాలమైన సముద్రాన్ని దాటి తిరిగి వచ్చావు. వానరులలో శ్రేష్ఠుడవైన నీవే మాకు ప్రాణదాతవు.
త్వత్ప్రసాదాత్ సమేష్యామః సిద్ధార్థా రాఘవేణ హ। అహో స్వామిని తే భక్తిరహో వీర్యమహో ధృతిః
నీ దయ వల్ల మేము రాఘవుడిని కలుసుకుని మన కోరిక నెరవేరుతుంది. ఓ స్వామిని పట్ల నీ భక్తి ఎంత గొప్పది! నీ బలమూ, నీ స్థైర్యమూ ఎంత అద్భుతం!
దిష్ట్యా దృష్టా త్వయా దేవీ రామపత్నీ యశస్వినీ। దిష్ట్యా త్యక్ష్యతి కాకుత్స్థః శోకం సీతావియోగజమ్
నీ అదృష్టంతో నీవు రాముని భార్య అయిన సీతాదేవిని చూశావు. అదృష్టవశాత్తు కౌశల్యుని వంశస్థుడు రాముడు సీతను కోల్పోయిన దుఃఖాన్ని వదిలేస్తాడు.
తతోఽఙ్గదం హనూమన్తం జామ్బవన్తం చ వానరాః। పరివార్య ప్రముదితా భేజిరే విపులాః శిలాః
ఆ తరువాత వానరులు ఆనందంతో అంగదుడు, హనుమంతుడు, జాంబవంతుడు చుట్టూ చేరి, విశాలమైన శిలలపై కూర్చున్నారు.
ఉపవిష్టా గిరేస్తస్య శిలాసు విపులాసు తే। శ్రోతుకామాః సముద్రస్య లఙ్ఘనం వానరోత్తమాః
ఆ పర్వతపు పెద్ద పెద్ద రాళ్లపై కూర్చున్న వానర శ్రేష్ఠులు, సముద్రాన్ని ఎలా దాటాడో వినాలని ఆసక్తిగా ఎదురుచూశారు.
దర్శనం చాపి లఙ్కాయాః సీతాయా రావణస్య చ। తస్థుః ప్రాఞ్జలయః సర్వే హనూమద్వదనోన్ముఖాః
లంకను, సీతను, రావణుడిని ఎలా చూశాడో తెలుసుకోవాలని అందరూ చేతులు జోడించి, హనుమంతుడి ముఖాన్ని చూస్తూ నిలబడ్డారు.
తస్థౌ తత్రాఙ్గదః శ్రీమాన్ వానరైర్బహుభిర్వృతః। ఉపాస్యమానో విబుధైర్దివి దేవపతిర్యథా
అక్కడ అంగదుడు అనేక వానరులతో చుట్టుముట్టబడి, దేవతలు దేవేంద్రునికి ఎలా సేవ చేస్తారో అలా గౌరవించబడుతూ నిలిచాడు.
హనూమతా కీర్తిమతా యశస్వినా తథాఙ్గదేనాఙ్గదనద్ధబాహునా। ముదా తదాధ్యాసితమున్నతం మహ- న్మహీధరాగ్రం జ్వలితం శ్రియాభవత్
పెద్ద పేరు గల హనుమంతుడు, బలవంతుడైన అంగదుడు ఆనందంతో ఆ ఎత్తైన పర్వత శిఖరంపై కూర్చుండగా, అది మహా కాంతితో ప్రకాశించింది.
thumb|అష్టపఞ్చాశః సర్గః శ్రూయతామ్|center శ్రీమద్వాల్మీకియరామాయణే సున్దరకాణ్డే అష్టపఞ్చాశః సర్గః ॥౫-
ఇప్పుడు యాభై ఎనిమిదవ అధ్యాయాన్ని వినండి.
తతస్తస్య గిరేః శృఙ్గే మహేన్ద్రస్య మహాబలాః। హనుమత్ప్రముఖాః ప్రీతిం హరయో జగ్మురుత్తమామ్
ఆ తరువాత మహేంద్రపర్వత శిఖరంపై హనుమంతుడు ముందుండగా, మహాబలశాలి వానరులు పరమానందాన్ని అనుభవించారు.
ప్రీతిమత్సూపవిష్టేషు వానరేషు మహాత్మసు। తం తతః ప్రతిసంహృష్టః ప్రీతియుక్తం మహాకపిమ్
ఆ మహాత్ములైన వానరులు ఆనందంగా కూర్చున్నప్పుడు, జాంబవంతుడు సంతోషంతో హనుమంతుడిని ప్రేమతో ఉద్దేశించి ఇలా అన్నాడు.
జామ్బవాన్ కార్యవృత్తాన్తమపృచ్ఛదనిలాత్మజమ్। కథం దృష్టా త్వయా దేవీ కథం వా తత్ర వర్తతే
జాంబవంతుడు వాయుపుత్రుడైన హనుమంతుడిని అడిగాడు: "నీవు అమ్మవారిని ఎలా చూశావు? అక్కడ ఆమె ఎలా ఉంది?"
తస్యాం చాపి కథం వృత్తః క్రూరకర్మా దశాననః। తత్త్వతః సర్వమేతన్నః ప్రబ్రూహి త్వం మహాకపే
"ఆమె పట్ల దుష్టుడైన రావణుడు ఎలా ప్రవర్తించాడు? ఈ సంగతులన్నీ నిజంగా మాకు చెప్పు, ఓ మహాకపి!"
సమ్మార్గితా కథం దేవీ కిం చ సా ప్రత్యభాషత। శ్రుతార్థాశ్చిన్తయిష్యామో భూయః కార్యవినిశ్చయమ్
"అమ్మవారిని ఎలా వెతికావు? ఆమె ఏమని సమాధానం చెప్పింది? ఈ విషయాలు విన్నాక, మేము మళ్లీ ఏం చేయాలో ఆలోచిస్తాము."
యశ్చార్థస్తత్ర వక్తవ్యో గతైరస్మాభిరాత్మవాన్। రక్షితవ్యం చ యత్తత్ర తద్ భవాన్ వ్యాకరోతు నః
"ఇప్పుడు మేము తిరిగి వచ్చినవాళ్లుగా ఏం మాట్లాడాలో, అక్కడ ఏం కాపాడుకోవాలో, ఇవన్నీ నీవు మాకు వివరించు."
స నియుక్తస్తతస్తేన సమ్ప్రహృష్టతనూరుహః। నమస్యన్ శిరసా దేవ్యై సీతాయై ప్రత్యభాషత
అలా ఆజ్ఞాపించబడిన హనుమంతుడు, ఆనందంతో రోమాలు నిక్కబొడుచుకుని, సీతాదేవికి నమస్కరిస్తూ మాట్లాడటం ప్రారంభించాడు.
ప్రత్యక్షమేవ భవతాం మహేన్ద్రాగ్రాత్ ఖమాప్లుతః। ఉదధేర్దక్షిణం పారం కాఙ్క్షమాణః సమాహితః
"మీరు అందరూ చూస్తుండగానే, మహేంద్రపర్వత శిఖరంపై నుంచి నేను ఆకాశంలోకి ఎగిరి, సముద్రం దక్షిణ తీరానికి చేరాలని సంకల్పించి ప్రయాణమయ్యాను."
గచ్ఛతశ్చ హి మే ఘోరం విఘ్నరూపమివాభవత్। కాఞ్చనం శిఖరం దివ్యం పశ్యామి సుమనోహరమ్
నేను వెళ్తున్నప్పుడు, ఒక భయంకరమైన అడ్డంకి లాంటి బంగారు పర్వతం, అద్భుతంగా, ఎంతో ఆకర్షణీయంగా నా ముందుకు వచ్చింది.
స్థితం పన్థానమావృత్య మేనే విఘ్నం చ తం నగమ్। ఉపసంగమ్య తం దివ్యం కాఞ్చనం నగముత్తమమ్
ఆ పర్వతం నా దారిని పూర్తిగా 막ింది. దాన్ని అడ్డంకిగా భావించి, ఆ దివ్యమైన, బంగారు, అద్భుతమైన పర్వతానికి దగ్గరగా వెళ్లాను.