ఇతి శుశ్రావ హనుమాన్ వాచం తామమృతోపమామ్। బభూవ చాస్య మనసో హర్షస్తత్కాలసమ్భవః
అలా హనుమంతుడు అమృతంతో సమానమైన ఆ మాటలు విని, వెంటనే అతని హృదయంలో ఆనందం పుట్టింది.
స నిమిత్తైశ్చ దృష్టార్థైః కారణైశ్చ మహాగుణైః। ఋషివాక్యైశ్చ హనుమానభవత్ ప్రీతమానసః
అప్పుడు హనుమంతుడు, కనిపించిన శుభసూచకాలు, కారణాలు, ఋషుల మాటలు విని హృదయం ఆనందంతో నిండిపోయింది.
తతః కపిః ప్రాప్తమనోరథార్థ- స్తామక్షతాం రాజసుతాం విదిత్వా। ప్రత్యక్షతస్తాం పునరేవ దృష్ట్వా ప్రతిప్రయాణాయ మతిం చకార
తర్వాత ఆ కోతి, రాజకుమార్తె సీత క్షేమంగా ఉందని, తన కోరిక నెరవేరిందని తెలుసుకుని, మళ్లీ ప్రత్యక్షంగా ఆమెను చూసి, తిరిగి వెళ్లాలని నిర్ణయించుకున్నాడు.
thumb|షట్పఞ్చాశః సర్గః శ్రూయతామ్|center శ్రీమద్వాల్మీకియరామాయణే సున్దరకాణ్డే షట్పఞ్చాశః సర్గః ॥౫-
శ్రీ వాల్మీకి రామాయణంలోని సుందరకాండలో ఇది యాభై ఆరవ అధ్యాయం ప్రారంభం.
తతస్తు శింశపామూలే జానకీం పర్యవస్థితామ్। అభివాద్యాబ్రవీద్ దిష్ట్యా పశ్యామి త్వామిహాక్షతామ్
తర్వాత హనుమంతుడు, శింశపా వృక్షం కింద కూర్చున్న సీతను దగ్గరకు వెళ్లి నమస్కరించి, "నీవు ఇక్కడ క్షేమంగా ఉన్నావని చూసి నాకు ఎంతో ఆనందంగా ఉంది" అని అన్నాడు.
తతస్తం ప్రస్థితం సీతా వీక్షమాణా పునః పునః। భర్తుః స్నేహాన్వితా వాక్యం హనూమన్తమభాషత
అప్పుడు సీత, వెళ్లిపోతున్న హనుమంతుణ్ణి మళ్లీ మళ్లీ చూసుకుంటూ, భర్తపై ఉన్న ప్రేమతో ఇలా చెప్పింది.
యది త్వం మన్యసే తాత వసైకాహమిహానఘ। క్వచిత్ సుసంవృతే దేశే విశ్రాన్తః శ్వో గమిష్యసి
"ఓ హనుమంతా! నీకు అనుకూలంగా ఉంటే, నీవు ఈ రాత్రి ఇక్కడే ఒక రాత్రి ఉండి, ఎక్కడో రహస్యమైన చోట విశ్రాంతి తీసుకుని, రేపు వెళ్ళు."
మమ చైవాల్పభాగ్యాయాః సాంనిధ్యాత్ తవ వానర। శోకస్యాస్యాప్రమేయస్య ముహూర్తం స్యాదపి క్షయః
"నాకు ఎంత దురదృష్టమో తెలుసు. నీ సమీపం వల్ల నాకు ఈ అపారమైన దుఃఖానికి కనీసం కొంతసేపైనా ఉపశమనం కలుగుతుంది."
గతే హి హరిశార్దూల పునః సమ్ప్రాప్తయే త్వయి। ప్రాణేష్వపి న విశ్వాసో మమ వానరపుఙ్గవ
"ఓ వానరశ్రేష్ఠ! నీవు వెళ్ళిపోయిన తర్వాత, మళ్లీ తిరిగి వస్తావన్న నమ్మకం లేకుండా, నా ప్రాణాలపైనా నాకే నమ్మకం ఉండదు."
అదర్శనం చ తే వీర భూయో మాం దారయిష్యతి। దుఃఖాద్ దుఃఖతరం ప్రాప్తాం దుర్మనఃశోకకర్శితామ్
"ఓ వీరా! నీవు కనబడకపోవడం మళ్లీ నన్ను బాధిస్తుంది. ఇప్పటికే నేను దుఃఖంతో కృశించిపోయాను. నీ దూరం నాకు మరింత బాధను కలిగిస్తుంది."
అయం చ వీర సందేహస్తిష్ఠతీవ మమాగ్రతః। సుమహత్సు సహాయేషు హర్యృక్షేషు మహాబలః
ఓ వీరా, నాకు ఒక సందేహం ఎదురుగా నిలిచింది. ఈంతటి బలమైన వానరులు, రీక్షలు సహాయంగా ఉన్నా, వారు ఈ విస్తారమైన సముద్రాన్ని ఎలా దాటి పోతారో అర్థం కావడం లేదు.
కథం ను ఖలు దుష్పారం సంతరిష్యతి సాగరమ్। తాని హర్యృక్షసైన్యాని తౌ వా నరవరాత్మజౌ
ఈ వానర, రీక్ష సైన్యాలు, అలాగే నరులలో శ్రేష్ఠులైన ఆ ఇద్దరు కుమారులు, ఈ దాటి పోవడానికి చాలా కష్టమైన సముద్రాన్ని ఎలా దాటి పోతారో నాకు తెలియడం లేదు.
త్రయాణామేవ భూతానాం సాగరస్యాపి లఙ్ఘనే। శక్తిః స్యాద్ వైనతేయస్య తవ వా మారుతస్య వా
ఈ భూమిపై ఉన్న అన్నీ జీవుల్లో, గరుత్మంతుడు, నీవు, లేదా వాయుదేవుడు మాత్రమే ఈ సముద్రాన్ని దాటి పోగలరు.
తదత్ర కార్యనిర్బన్ధే సముత్పన్నే దురాసదే। కిం పశ్యసి సమాధానం త్వం హి కార్యవిశారదః
ఇప్పుడు ఈ పనిలో ఇంతటి కఠినమైన అడ్డంకి వచ్చినప్పుడు, నీవు ఏ పరిష్కారం చూస్తున్నావు? ఎందుకంటే నీవు పనులను పూర్తిచేయడంలో నిపుణుడవు.
కామమస్య త్వమేవైకః కార్యస్య పరిసాధనే। పర్యాప్తః పరవీరఘ్న యశస్యస్తే ఫలోదయః
ఈ పని పూర్తిచేయడానికైతే నీవొక్కడే చాలవు, శత్రువులను సంహరించేవాడా; నీ విజయంతో నీ కీర్తి మరింత పెరుగుతుంది.
బలైస్తు సంకులాం కృత్వా లఙ్కాం పరబలార్దనః। మాం నయేద్ యది కాకుత్స్థస్తత్ తస్య సదృశం భవేత్
రాముడు తన సైన్యాలతో లంకను నిండబెట్టి, నన్ను ఇక్కడినుండి తీసుకెళ్తే, అది ఆయనకు తగిన విధంగా ఉంటుంది.
తద్ యథా తస్య విక్రాన్తమనురూపం మహాత్మనః। భవత్యాహవశూరస్య తథా త్వముపపాదయ
అందుకే, యుద్ధంలో పరాక్రమవంతుడైన ఆ మహాత్ముడికి తగినట్టుగా, నీవు కూడా అన్ని విషయాలు అలాగే ఏర్పాటుచేయాలి.
తదర్థోపహితం వాక్యం ప్రశ్రితం హేతుసంహితమ్। నిశమ్య హనుమాన్ వీరో వాక్యముత్తరమబ్రవీత్
అలా ఉద్దేశంతో, గౌరవంగా, కారణంతో కూడిన మాటలు విని, వీరుడైన హనుమంతుడు తన సమాధానాన్ని చెప్పాడు.
దేవి హర్యృక్షసైన్యానామీశ్వరః ప్లవతాం వరః। సుగ్రీవః సత్త్వసమ్పన్నస్తవార్థే కృతనిశ్చయః
దేవీ, వానర, రీక్ష సైన్యాలకు అధిపతిగా, ఎక్కే వారిలో శ్రేష్ఠుడిగా, సద్గుణాలతో కూడిన సుగ్రీవుడు, నీ కోసమే పట్టు పట్టాడు.
స వానరసహస్రాణాం కోటీభిరభిసంవృతః। క్షిప్రమేష్యతి వైదేహి సుగ్రీవః ప్లవగాధిపః
వానరాధిపతి సుగ్రీవుడు, వేలాది, కోట్లాది వానరులతో చుట్టుముట్టబడి, త్వరలోనే ఇక్కడికి వస్తాడు, ఓ వైదేహీ.
తౌ చ వీరౌ నరవరౌ సహితౌ రామలక్ష్మణౌ। ఆగమ్య నగరీం లఙ్కాం సాయకైర్విధమిష్యతః
ఆ ఇద్దరు వీరులు, నరులలో శ్రేష్ఠులు అయిన రాముడు, లక్ష్మణుడు కలసి, లంక నగరానికి వచ్చి, బాణాలతో దాడి చేస్తారు.
సగణం రాక్షసం హత్వా నచిరాద్ రఘునన్దనః। త్వామాదాయ వరారోహే స్వాం పురీం ప్రతి యాస్యతి
రఘువంశంలో వెలుగైన రాముడు, రాక్షసుడిని అతని సహచరులతో పాటు సంహరించి, నిన్ను తీసుకొని, త్వరలోనే తన నగరానికి వెళ్ళిపోతాడు, ఓ సుందరీ.
సమాశ్వసిహి భద్రం తే భవ త్వం కాలకాఙ్క్షిణీ। క్షిప్రం ద్రక్ష్యసి రామేణ నిహతం రావణం రణే
ధైర్యంగా ఉండు, శుభం కలుగనీ, మరణాన్ని ఆశించవద్దు. త్వరలోనే యుద్ధంలో రాముడు రావణుడిని సంహరిస్తున్నదాన్ని నువ్వు చూస్తావు.
నిహతే రాక్షసేన్ద్రే చ సపుత్రామాత్యబాన్ధవే। త్వం సమేష్యసి రామేణ శశాఙ్కేనేవ రోహిణీ
రాక్షసాధిపతిని అతని కుమారులు, మంత్రులు, బంధువులతో పాటు సంహరించిన తరువాత, నువ్వు రామునితో మళ్లీ కలుసుకుంటావు, రోహిణి చంద్రుడితో కలిసినట్టు.
క్షిప్రమేష్యతి కాకుత్స్థో హర్యృక్షప్రవరైర్యుతః। యస్తే యుధి విజిత్యారీఞ్ఛోకం వ్యపనయిష్యతి
త్వరలోనే కాకుత్స్థుడు, వానర, రీక్షలలో శ్రేష్ఠులతో కలిసి వస్తాడు. యుద్ధంలో నీ శత్రువులను జయించి, నీ బాధను తొలగిస్తాడు.
ఏవమాశ్వాస్య వైదేహీం హనూమాన్ మారుతాత్మజః। గమనాయ మతిం కృత్వా వైదేహీమభ్యవాదయత్
ఇలా వైదేహిని ఓదార్చి, వాయుపుత్రుడు హనుమంతుడు వెళ్ళిపోవాలని నిర్ణయించి, వైదేహిని నమస్కరించాడు.
రాక్షసాన్ ప్రవరాన్ హత్వా నామ విశ్రావ్య చాత్మనః। సమాశ్వాస్య చ వైదేహీం దర్శయిత్వా పరం బలమ్
ముఖ్యమైన రాక్షసులను సంహరించి, తన పేరు ప్రకటించి, వైదేహిని ఓదార్చి, తన గొప్ప బలాన్ని చూపించాడు.
నగరీమాకులాం కృత్వా వఞ్చయిత్వా చ రావణమ్। దర్శయిత్వా బలం ఘోరం వైదేహీమభివాద్య చ
నగరాన్ని కలకలం చేయగా, రావణుడిని మోసం చేసి, భయంకరమైన బలాన్ని చూపించి, వైదేహిని నమస్కరించాడు.
ప్రతిగన్తుం మనశ్చక్రే పునర్మధ్యేన సాగరమ్। తతః స కపిశార్దూలః స్వామిసందర్శనోత్సుకః
తన ప్రభువును మళ్లీ చూడాలని ఆ కోతి వీరుడు మనసులో సంకల్పించి, సముద్రాన్ని మధ్యలో దాటి తిరిగి వెళ్లాలని ఉత్సాహంగా సిద్ధమయ్యాడు.
ఆరురోహ గిరిశ్రేష్ఠమరిష్టమరిమర్దనః। తుఙ్గపద్మకజుష్టాభిర్నీలాభిర్వనరాజిభిః
శత్రువులను సంహరించే ఆ వాయుపుత్రుడు, పుష్పాలతో అలంకరించబడిన, నీలిరంగు అడవులతో నిండిన అరిష్ట పర్వతాన్ని ఎక్కాడు.