కిమగ్నౌ నిపతామ్యద్య ఆహోస్విద్ వడవాముఖే। శరీరమిహ సత్త్వానాం దద్మి సాగరవాసినామ్
ఈ రోజు నేను అగ్నిలో పడిపోవాలా? లేక సముద్రంలో ఉండే అగ్నిముఖంలోకి దూకాలా? లేక ఇక్కడే సముద్రజంతువులకు నా శరీరాన్ని ఇస్తానా?
కథం ను జీవతా శక్యో మయా ద్రష్టుం హరీశ్వరః। తౌ వా పురుషశార్దూలౌ కార్యసర్వస్వఘాతినా
నేను బ్రతికుండగా, హనుమంతుని ప్రభువును, ఆ ఇద్దరు మహాపురుషులను, నేను చేసిన పనితో ఎలా ఎదుర్కొనగలను?
మయా ఖలు తదేవేదం రోషదోషాత్ ప్రదర్శితమ్। ప్రథితం త్రిషు లోకేషు కపిత్వమనవస్థితమ్
నిజంగా, కోపంతో నేను ఇప్పుడు మూడు లోకాల్లో ప్రసిద్ధమైన వానరుల చంచలత్వాన్ని చూపించాను.
ధిగస్తు రాజసం భావమనీశమనవస్థితమ్। ఈశ్వరేణాపి యద్ రాగాన్మయా సీతా న రక్షితా
ఈ రాగానికి లోనై, నియంత్రణ లేకుండా, స్థిరత లేకుండా ఉండటం సిగ్గుచేటు. ప్రభువు ఉన్నా, కోరిక వల్ల సీతాదేవిని నేను కాపాడలేకపోయాను.
వినష్టాయాం తు సీతాయాం తావుభౌ వినశిష్యతః। తయోర్వినాశే సుగ్రీవః సబన్ధుర్వినశిష్యతి
సీతాదేవి నశిస్తే, ఆ ఇద్దరూ నశిస్తారు. వాళ్లు నశిస్తే, సుగ్రీవుడు తన బంధువులతో సహా నశిస్తాడు.
ఏతదేవ వచః శ్రుత్వా భరతో భ్రాతృవత్సలః। ధర్మాత్మా సహశత్రుఘ్నః కథం శక్ష్యతి జీవితుమ్
ఈ మాటలు వినగానే, అన్నపై అపారమైన ప్రేమ ఉన్న ధర్మాత్ముడు భరతుడు, శత్రుఘ్నుడితో కలిసి ఎలా బ్రతకగలడు?
ఇక్ష్వాకువంశే ధర్మిష్ఠే గతే నాశమసంశయమ్। భవిష్యన్తి ప్రజాః సర్వాః శోకసంతాపపీడితాః
ధర్మపరుడు అయిన ఇక్ష్వాకు వంశం నాశనమైతే, ప్రజలందరూ దుఃఖంతో, బాధతో నిండిపోతారు.
తదహం భాగ్యరహితో లుప్తధర్మార్థసంగ్రహః। రోషదోషపరీతాత్మా వ్యక్తం లోకవినాశనః
కాబట్టి నేను అదృష్టం లేని వాడిని, ధర్మార్ధ సంపాదన లేకుండా పోయాను, కోపానికి లోనై, తప్పులతో నిండిపోయాను, స్పష్టంగా లోకాన్ని నాశనం చేసిన వాడిని.
ఇతి చిన్తయతస్తస్య నిమిత్తాన్యుపపేదిరే। పూర్వమప్యుపలబ్ధాని సాక్షాత్ పునరచిన్తయత్
ఇలా ఆలోచిస్తున్నప్పుడు, పూర్వం కనిపించిన శకునాలు మళ్లీ ప్రత్యక్షంగా కనిపించాయి. వాటిని హనుమంతుడు మళ్లీ ఆలోచించాడు.
అథ వా చారుసర్వాఙ్గీ రక్షితా స్వేన తేజసా। న నశిష్యతి కల్యాణీ నాగ్నిరగ్నౌ ప్రవర్తతే
లేదా, అందమైన అవయవాలున్న సీతాదేవి తన తేజంతో తానే కాపాడుకుందేమో. మంచి మనిషికి అగ్ని అగ్నిపై ప్రభావం చూపదు.
నహి ధర్మాత్మనస్తస్య భార్యామమితతేజసః। స్వచరిత్రాభిగుప్తాం తాం స్ప్రష్టుమర్హతి పావకః
ధర్మాత్ముడైన రాముని భార్యను, తన స్వచరిత్రంతో రక్షించబడిన ఆ సీతాదేవిని, అగ్ని తాకలేడు.
నూనం రామప్రభావేణ వైదేహ్యాః సుకృతేన చ। యన్మాం దహనకర్మాయం నాదహద్ధవ్యవాహనః
నిజంగా, రాముని ప్రభావంతో, వైదేహి చేసిన పుణ్యంతో, నన్ను కాల్చడానికి వచ్చిన అగ్ని కూడా నన్ను కాలించలేదు.
త్రయాణాం భరతాదీనాం భ్రాతౄణాం దేవతా చ యా। రామస్య చ మనఃకాన్తా సా కథం వినశిష్యతి
రాముని హృదయానికి ప్రియమైనది, భరతుడు మొదలైన ముగ్గురు అన్నదమ్ములకు దేవతలాంటిదైన సీతను ఎలా నాశనం చేయగలరు?
యద్ వా దహనకర్మాయం సర్వత్ర ప్రభురవ్యయః। న మే దహతి లాఙ్గూలం కథమార్యాం ప్రధక్ష్యతి
ఈ అగ్ని ఎక్కడైనా శాశ్వతంగా ప్రభువై ఉన్నా, నా తోకను కాల్చలేకపోతే, ఆ మహానీయురాలైన సీతను ఎలా కాల్చగలదు?
పునశ్చాచిన్తయత్ తత్ర హనూమాన్ విస్మితస్తదా। హిరణ్యనాభస్య గిరేర్జలమధ్యే ప్రదర్శనమ్
అప్పుడు హనుమంతుడు ఆశ్చర్యంతో, నీటిమధ్యలో ఉన్న బంగారు నాభి గిరిని మళ్లీ మనస్సులో ఊహించాడు.
తపసా సత్యవాక్యేన అనన్యత్వాచ్చ భర్తరి। అసౌ వినిర్దహేదగ్నిం న తామగ్నిః ప్రధక్ష్యతి
ఆమె తపస్సు, సత్యవాక్యం, భర్తపై అపారమైన భక్తి వల్ల, ఆమె అగ్నిని కూడా కాల్చగలదు; కానీ అగ్ని ఆమెను కాల్చదు.
స తథా చిన్తయంస్తత్ర దేవ్యా ధర్మపరిగ్రహమ్। శుశ్రావ హనుమాంస్తత్ర చారణానాం మహాత్మనామ్
అక్కడ ఆ దేవికి ధర్మాన్ని ఎంత పాటించిందో ఆలోచిస్తూ, హనుమంతుడు ఆ మహాత్ములైన చరణుల మాటలు వినిపించుకున్నాడు.
అహో ఖలు కృతం కర్మ దుర్విగాహం హనూమతా। అగ్నిం విసృజతా తీక్ష్ణం భీమం రాక్షససద్మని
హనుమంతుడు రాక్షసుల ఇంట్లో భయంకరమైన అగ్నిని వదిలిపెట్టడం ఎంత కష్టమైన పని చేశాడో చూడండి!
ప్రపలాయితరక్షఃస్త్రీబాలవృద్ధసమాకులా। జనకోలాహలాధ్మాతా క్రన్దన్తీవాద్రికన్దరైః
రాక్షసులు పారిపోతుండగా, ఆ నగరం స్త్రీలు, పిల్లలు, వృద్ధులతో నిండిపోయి, జనాల అరుపులతో ఉప్పొంగిపోయింది; పర్వత గుహల నుంచి వినిపించే రోదనలాంటిది.
దగ్ధేయం నగరీ లఙ్కా సాట్టప్రాకారతోరణా। జానకీ న చ దగ్ధేతి విస్మయోఽద్భుత ఏవ నః
కోటలు, గోడలు, తలుపులతో కూడిన లంకా నగరం కాలిపోయింది, కానీ జానకిని కాలిపోలేదు — ఇది నిజంగా అద్భుతమైన ఆశ్చర్యం.
ఇతి శుశ్రావ హనుమాన్ వాచం తామమృతోపమామ్। బభూవ చాస్య మనసో హర్షస్తత్కాలసమ్భవః
అలా హనుమంతుడు అమృతంతో సమానమైన ఆ మాటలు విని, వెంటనే అతని హృదయంలో ఆనందం పుట్టింది.
స నిమిత్తైశ్చ దృష్టార్థైః కారణైశ్చ మహాగుణైః। ఋషివాక్యైశ్చ హనుమానభవత్ ప్రీతమానసః
అప్పుడు హనుమంతుడు, కనిపించిన శుభసూచకాలు, కారణాలు, ఋషుల మాటలు విని హృదయం ఆనందంతో నిండిపోయింది.
తతః కపిః ప్రాప్తమనోరథార్థ- స్తామక్షతాం రాజసుతాం విదిత్వా। ప్రత్యక్షతస్తాం పునరేవ దృష్ట్వా ప్రతిప్రయాణాయ మతిం చకార
తర్వాత ఆ కోతి, రాజకుమార్తె సీత క్షేమంగా ఉందని, తన కోరిక నెరవేరిందని తెలుసుకుని, మళ్లీ ప్రత్యక్షంగా ఆమెను చూసి, తిరిగి వెళ్లాలని నిర్ణయించుకున్నాడు.
thumb|షట్పఞ్చాశః సర్గః శ్రూయతామ్|center శ్రీమద్వాల్మీకియరామాయణే సున్దరకాణ్డే షట్పఞ్చాశః సర్గః ॥౫-
శ్రీ వాల్మీకి రామాయణంలోని సుందరకాండలో ఇది యాభై ఆరవ అధ్యాయం ప్రారంభం.
తతస్తు శింశపామూలే జానకీం పర్యవస్థితామ్। అభివాద్యాబ్రవీద్ దిష్ట్యా పశ్యామి త్వామిహాక్షతామ్
తర్వాత హనుమంతుడు, శింశపా వృక్షం కింద కూర్చున్న సీతను దగ్గరకు వెళ్లి నమస్కరించి, "నీవు ఇక్కడ క్షేమంగా ఉన్నావని చూసి నాకు ఎంతో ఆనందంగా ఉంది" అని అన్నాడు.
తతస్తం ప్రస్థితం సీతా వీక్షమాణా పునః పునః। భర్తుః స్నేహాన్వితా వాక్యం హనూమన్తమభాషత
అప్పుడు సీత, వెళ్లిపోతున్న హనుమంతుణ్ణి మళ్లీ మళ్లీ చూసుకుంటూ, భర్తపై ఉన్న ప్రేమతో ఇలా చెప్పింది.
యది త్వం మన్యసే తాత వసైకాహమిహానఘ। క్వచిత్ సుసంవృతే దేశే విశ్రాన్తః శ్వో గమిష్యసి
"ఓ హనుమంతా! నీకు అనుకూలంగా ఉంటే, నీవు ఈ రాత్రి ఇక్కడే ఒక రాత్రి ఉండి, ఎక్కడో రహస్యమైన చోట విశ్రాంతి తీసుకుని, రేపు వెళ్ళు."
మమ చైవాల్పభాగ్యాయాః సాంనిధ్యాత్ తవ వానర। శోకస్యాస్యాప్రమేయస్య ముహూర్తం స్యాదపి క్షయః
"నాకు ఎంత దురదృష్టమో తెలుసు. నీ సమీపం వల్ల నాకు ఈ అపారమైన దుఃఖానికి కనీసం కొంతసేపైనా ఉపశమనం కలుగుతుంది."
గతే హి హరిశార్దూల పునః సమ్ప్రాప్తయే త్వయి। ప్రాణేష్వపి న విశ్వాసో మమ వానరపుఙ్గవ
"ఓ వానరశ్రేష్ఠ! నీవు వెళ్ళిపోయిన తర్వాత, మళ్లీ తిరిగి వస్తావన్న నమ్మకం లేకుండా, నా ప్రాణాలపైనా నాకే నమ్మకం ఉండదు."
అదర్శనం చ తే వీర భూయో మాం దారయిష్యతి। దుఃఖాద్ దుఃఖతరం ప్రాప్తాం దుర్మనఃశోకకర్శితామ్
"ఓ వీరా! నీవు కనబడకపోవడం మళ్లీ నన్ను బాధిస్తుంది. ఇప్పటికే నేను దుఃఖంతో కృశించిపోయాను. నీ దూరం నాకు మరింత బాధను కలిగిస్తుంది."