జ్యేష్ఠస్తస్య మహాబాహుః పుత్రః ప్రియతరః ప్రభుః। పితుర్నిదేశాన్నిష్క్రాన్తః ప్రవిష్టో దణ్డకావనమ్
ఆయనకు పెద్ద కుమారుడు, బాహుబలుడు, ప్రియమైనవాడు, ప్రభువు. తండ్రి ఆజ్ఞతో దండకారణ్యంలోకి వెళ్లాడు.
లక్ష్మణేన సహ భ్రాతా సీతయా సహ భార్యయా। రామో నామ మహాతేజా ధర్మ్యం పన్థానమాశ్రితః
తమ్ముడు లక్ష్మణునితో, భార్య సీతతో కలసి, రాముడు అనే మహాత్ముడు ధర్మమార్గాన్ని అనుసరించాడు.
తస్య భార్యా జనస్థానే భ్రష్టా సీతేతి విశ్రుతా। వైదేహస్య సుతా రాజ్ఞో జనకస్య మహాత్మనః
ఆయన భార్య జనస్థానంలో తప్పిపోయింది. ఆమె సీతగా ప్రసిద్ధి గలది, విదేహరాజు జనకుని కుమార్తె.
మార్గమాణస్తు తాం దేవీం రాజపుత్రః సహానుజః। ఋష్యమూకమనుప్రాప్తః సుగ్రీవేణ చ సంగతః
ఆ రాజకుమారుడు తన తమ్ముడితో కలిసి ఆ దేవిని వెతుకుతూ ఋష్యమూక పర్వతానికి వచ్చి, అక్కడ సుగ్రీవునితో కలిశాడు.
తస్య తేన ప్రతిజ్ఞాతం సీతాయాః పరిమార్గణమ్। సుగ్రీవస్యాపి రామేణ హరిరాజ్యం నివేదితుమ్
ఆయన సీతను వెతకాలని ప్రతిజ్ఞ చేశాడు. రాముడు సుగ్రీవునికి వానరుల రాజ్యాన్ని తిరిగి ఇస్తానని హామీ ఇచ్చాడు.
తతస్తేన మృధే హత్వా రాజపుత్రేణ వాలినమ్। సుగ్రీవః స్థాపితో రాజ్యే హర్యృక్షాణాం గణేశ్వరః
తర్వాత రాజకుమారుడు యుద్ధంలో వాలిని సంహరించి, సుగ్రీవుని వానరులూ, రిక్షరాజులూ మీద రాజుగా స్థాపించాడు.
త్వయా విజ్ఞాతపూర్వశ్చ వాలీ వానరపుఙ్గవః। స తేన నిహతః సంఖ్యే శరేణైకేన వానరః
నీవు వానరులలో శ్రేష్ఠుడైన వాలిని ముందే తెలుసు. అతడిని ఆ రాముడు యుద్ధంలో ఒక్క బాణంతో సంహరించాడు.
స సీతామార్గణే వ్యగ్రః సుగ్రీవః సత్యసంగరః। హరీన్ సమ్ప్రేషయామాస దిశః సర్వా హరీశ్వరః
సీతను వెతకడంలో నిశ్చయంతో ఉన్న సుగ్రీవుడు, తన మాట నిలబెట్టుకున్న వాడు, వానరులను అన్ని దిశలకూ పంపించాడు.
తాం హరీణాం సహస్రాణి శతాని నియుతాని చ। దిక్షు సర్వాసు మార్గన్తే హ్యధశ్చోపరి చామ్బరే
వెయ్యలు, లక్షలు, కోట్లు వానరులు అన్ని దిక్కులలో, నేలమీద, ఆకాశంలో, ఎక్కడికక్కడ వెతికారు.
వైనతేయసమాః కేచిత్ కేచిత్ తత్రానిలోపమాః। అసఙ్గగతయః శీఘ్రా హరివీరా మహాబలాః
వారిలో కొందరు గరుడుని సమానులు, మరికొందరు గాలివంటివారు; వేగంగా, ఎటూ ఆపకుండా, మహాబలశాలి వానర వీరులు.
అహం తు హనుమాన్నామ మారుతస్యౌరసః సుతః। సీతాయాస్తు కృతే తూర్ణం శతయోజనమాయతమ్
నేను హనుమంతుడిని, వాయుదేవుని నిజమైన కుమారుడిని. సీతకోసం, నేను వంద యోజనాల విస్తారమైన సముద్రాన్ని వేగంగా దాటి వచ్చాను.
సముద్రం లఙ్ఘయిత్వైవ త్వాం దిదృక్షురిహాగతః। భ్రమతా చ మయా దృష్టా గృహే తే జనకాత్మజా
సముద్రాన్ని దాటి, నిన్ను చూడాలని ఇక్కడికి వచ్చాను. తిరుగుతూ నీ ఇంట్లో జనకుని కుమార్తెను చూశాను.
తద్ భవాన్ దృష్టధర్మార్థస్తపఃకృతపరిగ్రహః। పరదారాన్ మహాప్రాజ్ఞ నోపరోద్ధుం త్వమర్హసి
ధర్మాన్ని, అర్థాన్ని తెలుసుకున్న మీరు, తపస్సు చేసి, పరస్త్రీని బాధించకూడదని తెలిసిన జ్ఞానివి. అందుకే, పరాయినిని బాధించకూడదు.
నహి ధర్మవిరుద్ధేషు బహ్వపాయేషు కర్మసు। మూలఘాతిషు సజ్జన్తే బుద్ధిమన్తో భవద్విధాః
మీలాంటి జ్ఞానులు, ధర్మానికి విరుద్ధంగా, ప్రాణహానికరం అయిన పనుల్లో, మూలాన్ని నాశనం చేసే కార్యాల్లో ఎప్పుడూ ప్రవేశించరు.
కశ్చ లక్ష్మణముక్తానాం రామకోపానువర్తినామ్। శరాణామగ్రతః స్థాతుం శక్తో దేవాసురేష్వపి
రాముని కోపాన్ని అనుసరించే లక్ష్మణుడు వదిలిన బాణాల ముందు, దేవతలు, అసురులు కూడా నిలబడగలరా?
న చాపి త్రిషు లోకేషు రాజన్ విద్యేత కశ్చన। రాఘవస్య వ్యలీకం యః కృత్వా సుఖమవాప్నుయాత్
రాజా! ఈ మూడులోకాలలో ఎవ్వరూ రాఘవుడిని వంచించి సుఖంగా ఉండలేరు.
తత్ త్రికాలహితం వాక్యం ధర్మ్యమర్థానుయాయి చ। మన్యస్వ నరదేవాయ జానకీ ప్రతిదీయతామ్
అందువల్ల, అన్ని కాలాల్లో మేలైన, ధర్మానికి అనుగుణంగా, ప్రయోజనాన్ని కలిగించే ఈ మాటలు వినండి. జానకిని నరదేవుడికి అప్పగించండి.
దృష్టా హీయం మయా దేవీ లబ్ధం యదిహ దుర్లభమ్। ఉత్తరం కర్మ యచ్ఛేషం నిమిత్తం తత్ర రాఘవః
ఈ దేవిని నేను చూశాను. ఇక్కడ దుర్లభమైనది లభించిందని భావిస్తే, మిగిలిన పని రాఘవునిదే.
లక్షితేయం మయా సీతా తథా శోకపరాయణా। గృహే యాం నాభిజానాసి పఞ్చాస్యామివ పన్నగీమ్
శోకంలో మునిగిపోయిన సీతను నేను చూశాను. మీరు ఇంట్లో ఉన్న ఆమెను, ఐదు తలల పాము లాగా, గుర్తించలేకపోతున్నారు.
నేయం జరయితుం శక్యా సాసురైరమరైరపి। విషసంస్పృష్టమత్యర్థం భుక్తమన్నమివౌజసా
ఈమెను దేవతలు, అసురులు కూడా జయించలేరు. విషం తాకిన అన్నాన్ని ఎంత శక్తివంతుడైనా జీర్ణించలేకపోవడంలా.
తపఃసంతాపలబ్ధస్తే సోఽయం ధర్మపరిగ్రహః। న స నాశయితుం న్యాయ్య ఆత్మప్రాణపరిగ్రహః
తపస్సు వల్ల పొందిన ఈ ధర్మాన్ని, అలాగే ప్రాణాలను కూడా నాశనం చేయడం తగదు.
అవధ్యతాం తపోభిర్యాం భవాన్ సమనుపశ్యతి। ఆత్మనః సాసురైర్దేవైర్హేతుస్తత్రాప్యయం మహాన్
తపస్సు వల్ల దేవతలు, అసురులు కూడా మీకు హాని చేయలేరని మీరు అనుకుంటున్నా, దీనికీ ఒక ముగింపు కారణం ఉంది.
సుగ్రీవో న చ దేవోఽయం న యక్షో న చ రాక్షసః। మానుషో రాఘవో రాజన్ సుగ్రీవశ్చ హరీశ్వరః। తస్మాత్ ప్రాణపరిత్రాణం కథం రాజన్ కరిష్యసి
సుగ్రీవుడు దేవుడు కాదు, యక్షుడు కాదు, రాక్షసుడు కాదు. రాజా! రాఘవుడు మానవుడు, సుగ్రీవుడు వానరుల అధిపతి. మరి, రాజా! మీరు మీ ప్రాణాలను ఎలా కాపాడుకుంటారు?
న తు ధర్మోపసంహారమధర్మఫలసంహితమ్। తదేవ ఫలమన్వేతి ధర్మశ్చాధర్మనాశనః
అధర్మఫలితాన్ని కలిగించే పనులు ధర్మాన్ని తీరుస్తాయనుకోవడం తప్పు. ధర్మమే అధర్మాన్ని నశింపజేస్తుంది.
ప్రాప్తం ధర్మఫలం తావద్ భవతా నాత్ర సంశయః। ఫలమస్యాప్యధర్మస్య క్షిప్రమేవ ప్రపత్స్యసే
మీరు ఇప్పటికే ధర్మఫలాన్ని పొందారు — ఇందులో సందేహం లేదు. కానీ, ఈ అధర్మానికి ఫలితాన్ని కూడా త్వరలోనే అనుభవించాల్సి వస్తుంది.
జనస్థానవధం బుద్ధ్వా వాలినశ్చ వధం తథా। రామసుగ్రీవసఖ్యం చ బుద్ధ్యస్వ హితమాత్మనః
జనస్థానంలో జరిగిన వధ, వాలిని సంహరించడం, రామ–సుగ్రీవుల స్నేహం — ఇవన్నీ ఆలోచించండి. మీకు మేలు ఏదో నిర్ణయించుకోండి.
కామం ఖల్వహమప్యేకః సవాజిరథకుఞ్జరామ్। లఙ్కాం నాశయితుం శక్తస్తస్యైష తు న నిశ్చయః
నిజమే, నేను ఒక్కడే గుర్రాలు, రథాలు, ఏనుగులతో కూడిన లంకను నాశనం చేయగలను. కానీ, ఇది నా సంకల్పం కాదు.
రామేణ హి ప్రతిజ్ఞాతం హర్యృక్షగణసంనిధౌ। ఉత్సాదనమమిత్రాణాం సీతా యైస్తు ప్రధర్షితా
హరివృందాల మధ్య రాముడు ప్రమాణం చేశాడు. సీతను అవమానించిన శత్రువులను పూర్తిగా నాశనం చేస్తానని వాగ్దానం చేశాడు.
అపకుర్వన్ హి రామస్య సాక్షాదపి పురందరః। న సుఖం ప్రాప్నుయాదన్యః కిం పునస్త్వద్విధో జనః
రామునికి హాని చేసినా, ఇంద్రుడే అయినా సుఖం పొందలేడు. మరి, మీలాంటి వారు ఎలా పొందగలరు?
యాం సీతేత్యభిజానాసి యేయం తిష్ఠతి తే గృహే। కాలరాత్రీతి తాం విద్ధి సర్వలఙ్కావినాశినీమ్
మీరు సీతగా భావిస్తున్న ఈమె, మీ ఇంట్లో ఉన్న ఈమె, లంకను నాశనం చేసే కాలరాత్రి అని తెలుసుకోండి.