వనం రాక్షసరాజస్య దర్శనార్థం వినాశితమ్। తతస్తే రాక్షసాః ప్రాప్తా బలినో యుద్ధకాఙ్క్షిణః
'రాక్షసరాజు వనాన్ని నాశనం చేయడం నా ఉద్దేశ్యం అతడిని చూడటమే. ఆ తరువాత యుద్ధానికి ఉత్సాహంగా ఉన్న బలమైన రాక్షసులు వచ్చారు.'
రక్షణార్థం చ దేహస్య ప్రతియుద్ధా మయా రణే। అస్త్రపాశైర్న శక్యోఽహం బద్ధుం దేవాసురైరపి
'నా శరీరాన్ని కాపాడుకోవడానికి యుద్ధంలో ఎదుర్కొన్నాను. దేవతలు, రాక్షసులు కూడా ఆయుధాలతో లేదా పాశాలతో నన్ను బంధించలేరు.'
పితామహాదేష వరో మమాపి హి సమాగతః। రాజానం ద్రష్టుకామేన మయాస్త్రమనువర్తితమ్
'పితామహుని ఆజ్ఞ వల్ల నాకు కూడా వరం లభించింది. రాజును చూడాలనే కోరికతో ఆయుధబంధాన్ని అంగీకరించాను.'
విముక్తోఽప్యహమస్త్రేణ రాక్షసైస్త్వభివేదితః। కేనచిద్ రామకార్యేణ ఆగతోఽస్మి తవాన్తికమ్
'ఆయుధబంధం నుంచి విడిపోయినా, రాక్షసులు నన్ను ఇక్కడికి తెచ్చారు. రాముని పనికై నీ సమక్షానికి వచ్చాను.'
దూతోఽహమితి విజ్ఞాయ రాఘవస్యామితౌజసః। శ్రూయతామేవ వచనం మమ పథ్యమిదం ప్రభో
రాఘవుని అపారమైన శక్తిని కలిగినవాడిగా నేను దూతనని తెలుసుకో. ప్రభువా! నా మాటలు విను, ఇవి నీకు మేలు చేసే మాటలు.
thumb|ఏకపఞ్చాశః సర్గః శ్రూయతామ్|center శ్రీమద్వాల్మీకియరామాయణే సున్దరకాణ్డే ఏకపఞ్చాశః సర్గః ॥౫-
ఇప్పుడు ఐదు పదకొండు వ సర్గను వినండి.
తం సమీక్ష్య మహాసత్త్వం సత్త్వవాన్ హరిసత్తమః। వాక్యమర్థవదవ్యగ్రస్తమువాచ దశాననమ్
ఆ మహాత్ముడిని గమనించిన వానరులలో శ్రేష్ఠుడు, స్థిరమైన మనస్సుతో, అర్థవంతమైన మాటలు దశముఖుడికి చెప్పాడు.
అహం సుగ్రీవసందేశాదిహ ప్రాప్తస్తవాన్తికే। రాక్షసేశ హరీశస్త్వాం భ్రాతా కుశలమబ్రవీత్
నేను సుగ్రీవుని సందేశంతో ఇక్కడికి వచ్చాను. రాక్షసుల అధిపతీ! వానరుల రాజు అయిన నీ సోదరుడు నీకు క్షేమమని అడిగాడు.
భ్రాతుః శ్రృణు సమాదేశం సుగ్రీవస్య మహాత్మనః। ధర్మార్థసహితం వాక్యమిహ చాముత్ర చ క్షమమ్
నీ సోదరుడు అయిన సుగ్రీవుని ఆజ్ఞను విను. ఇది ధర్మం, ప్రయోజనం కలిగిన మాట, ఇక్కడా, పరలోకంలోనూ నీకు శ్రేయస్కరం.
రాజా దశరథో నామ రథకుఞ్జరవాజిమాన్। పితేవ బన్ధుర్లోకస్య సురేశ్వరసమద్యుతిః
రథాలు, ఏనుగులు, కుదిరాళ్లు కలిగి, అందరికీ తండ్రిలా మిత్రుడై, దేవేంద్రుని సమానమైన తేజస్సు గల దశరథుడు అనే రాజు ఉండేవాడు.
జ్యేష్ఠస్తస్య మహాబాహుః పుత్రః ప్రియతరః ప్రభుః। పితుర్నిదేశాన్నిష్క్రాన్తః ప్రవిష్టో దణ్డకావనమ్
ఆయనకు పెద్ద కుమారుడు, బాహుబలుడు, ప్రియమైనవాడు, ప్రభువు. తండ్రి ఆజ్ఞతో దండకారణ్యంలోకి వెళ్లాడు.
లక్ష్మణేన సహ భ్రాతా సీతయా సహ భార్యయా। రామో నామ మహాతేజా ధర్మ్యం పన్థానమాశ్రితః
తమ్ముడు లక్ష్మణునితో, భార్య సీతతో కలసి, రాముడు అనే మహాత్ముడు ధర్మమార్గాన్ని అనుసరించాడు.
తస్య భార్యా జనస్థానే భ్రష్టా సీతేతి విశ్రుతా। వైదేహస్య సుతా రాజ్ఞో జనకస్య మహాత్మనః
ఆయన భార్య జనస్థానంలో తప్పిపోయింది. ఆమె సీతగా ప్రసిద్ధి గలది, విదేహరాజు జనకుని కుమార్తె.
మార్గమాణస్తు తాం దేవీం రాజపుత్రః సహానుజః। ఋష్యమూకమనుప్రాప్తః సుగ్రీవేణ చ సంగతః
ఆ రాజకుమారుడు తన తమ్ముడితో కలిసి ఆ దేవిని వెతుకుతూ ఋష్యమూక పర్వతానికి వచ్చి, అక్కడ సుగ్రీవునితో కలిశాడు.
తస్య తేన ప్రతిజ్ఞాతం సీతాయాః పరిమార్గణమ్। సుగ్రీవస్యాపి రామేణ హరిరాజ్యం నివేదితుమ్
ఆయన సీతను వెతకాలని ప్రతిజ్ఞ చేశాడు. రాముడు సుగ్రీవునికి వానరుల రాజ్యాన్ని తిరిగి ఇస్తానని హామీ ఇచ్చాడు.
తతస్తేన మృధే హత్వా రాజపుత్రేణ వాలినమ్। సుగ్రీవః స్థాపితో రాజ్యే హర్యృక్షాణాం గణేశ్వరః
తర్వాత రాజకుమారుడు యుద్ధంలో వాలిని సంహరించి, సుగ్రీవుని వానరులూ, రిక్షరాజులూ మీద రాజుగా స్థాపించాడు.
త్వయా విజ్ఞాతపూర్వశ్చ వాలీ వానరపుఙ్గవః। స తేన నిహతః సంఖ్యే శరేణైకేన వానరః
నీవు వానరులలో శ్రేష్ఠుడైన వాలిని ముందే తెలుసు. అతడిని ఆ రాముడు యుద్ధంలో ఒక్క బాణంతో సంహరించాడు.
స సీతామార్గణే వ్యగ్రః సుగ్రీవః సత్యసంగరః। హరీన్ సమ్ప్రేషయామాస దిశః సర్వా హరీశ్వరః
సీతను వెతకడంలో నిశ్చయంతో ఉన్న సుగ్రీవుడు, తన మాట నిలబెట్టుకున్న వాడు, వానరులను అన్ని దిశలకూ పంపించాడు.
తాం హరీణాం సహస్రాణి శతాని నియుతాని చ। దిక్షు సర్వాసు మార్గన్తే హ్యధశ్చోపరి చామ్బరే
వెయ్యలు, లక్షలు, కోట్లు వానరులు అన్ని దిక్కులలో, నేలమీద, ఆకాశంలో, ఎక్కడికక్కడ వెతికారు.
వైనతేయసమాః కేచిత్ కేచిత్ తత్రానిలోపమాః। అసఙ్గగతయః శీఘ్రా హరివీరా మహాబలాః
వారిలో కొందరు గరుడుని సమానులు, మరికొందరు గాలివంటివారు; వేగంగా, ఎటూ ఆపకుండా, మహాబలశాలి వానర వీరులు.
అహం తు హనుమాన్నామ మారుతస్యౌరసః సుతః। సీతాయాస్తు కృతే తూర్ణం శతయోజనమాయతమ్
నేను హనుమంతుడిని, వాయుదేవుని నిజమైన కుమారుడిని. సీతకోసం, నేను వంద యోజనాల విస్తారమైన సముద్రాన్ని వేగంగా దాటి వచ్చాను.
సముద్రం లఙ్ఘయిత్వైవ త్వాం దిదృక్షురిహాగతః। భ్రమతా చ మయా దృష్టా గృహే తే జనకాత్మజా
సముద్రాన్ని దాటి, నిన్ను చూడాలని ఇక్కడికి వచ్చాను. తిరుగుతూ నీ ఇంట్లో జనకుని కుమార్తెను చూశాను.
తద్ భవాన్ దృష్టధర్మార్థస్తపఃకృతపరిగ్రహః। పరదారాన్ మహాప్రాజ్ఞ నోపరోద్ధుం త్వమర్హసి
ధర్మాన్ని, అర్థాన్ని తెలుసుకున్న మీరు, తపస్సు చేసి, పరస్త్రీని బాధించకూడదని తెలిసిన జ్ఞానివి. అందుకే, పరాయినిని బాధించకూడదు.
నహి ధర్మవిరుద్ధేషు బహ్వపాయేషు కర్మసు। మూలఘాతిషు సజ్జన్తే బుద్ధిమన్తో భవద్విధాః
మీలాంటి జ్ఞానులు, ధర్మానికి విరుద్ధంగా, ప్రాణహానికరం అయిన పనుల్లో, మూలాన్ని నాశనం చేసే కార్యాల్లో ఎప్పుడూ ప్రవేశించరు.
కశ్చ లక్ష్మణముక్తానాం రామకోపానువర్తినామ్। శరాణామగ్రతః స్థాతుం శక్తో దేవాసురేష్వపి
రాముని కోపాన్ని అనుసరించే లక్ష్మణుడు వదిలిన బాణాల ముందు, దేవతలు, అసురులు కూడా నిలబడగలరా?
న చాపి త్రిషు లోకేషు రాజన్ విద్యేత కశ్చన। రాఘవస్య వ్యలీకం యః కృత్వా సుఖమవాప్నుయాత్
రాజా! ఈ మూడులోకాలలో ఎవ్వరూ రాఘవుడిని వంచించి సుఖంగా ఉండలేరు.
తత్ త్రికాలహితం వాక్యం ధర్మ్యమర్థానుయాయి చ। మన్యస్వ నరదేవాయ జానకీ ప్రతిదీయతామ్
అందువల్ల, అన్ని కాలాల్లో మేలైన, ధర్మానికి అనుగుణంగా, ప్రయోజనాన్ని కలిగించే ఈ మాటలు వినండి. జానకిని నరదేవుడికి అప్పగించండి.
దృష్టా హీయం మయా దేవీ లబ్ధం యదిహ దుర్లభమ్। ఉత్తరం కర్మ యచ్ఛేషం నిమిత్తం తత్ర రాఘవః
ఈ దేవిని నేను చూశాను. ఇక్కడ దుర్లభమైనది లభించిందని భావిస్తే, మిగిలిన పని రాఘవునిదే.
లక్షితేయం మయా సీతా తథా శోకపరాయణా। గృహే యాం నాభిజానాసి పఞ్చాస్యామివ పన్నగీమ్
శోకంలో మునిగిపోయిన సీతను నేను చూశాను. మీరు ఇంట్లో ఉన్న ఆమెను, ఐదు తలల పాము లాగా, గుర్తించలేకపోతున్నారు.
నేయం జరయితుం శక్యా సాసురైరమరైరపి। విషసంస్పృష్టమత్యర్థం భుక్తమన్నమివౌజసా
ఈమెను దేవతలు, అసురులు కూడా జయించలేరు. విషం తాకిన అన్నాన్ని ఎంత శక్తివంతుడైనా జీర్ణించలేకపోవడంలా.