అబాలవద్ బాలదివాకరప్రభః కరోత్యయం కర్మ మహన్మహాబలః। న చాస్య సర్వాహవకర్మశాలినః ప్రమాపణే మే మతిరత్ర జాయతే
ఈ మహాబలుడు, ఉదయించు సూర్యుని వంటి కాంతితో, పిల్లవాడిలా గొప్ప కార్యాలు చేస్తున్నాడు. యుద్ధంలో అన్ని విద్యల్లో నిపుణుడైనా, ఇతడిని సంహరించాలనే సంకల్పం నాకు కలగడం లేదు.
అయం మహాత్మా చ మహాంశ్చ వీర్యతః సమాహితశ్చాతిసహశ్చ సంయుగే। అసంశయం కర్మగుణోదయాదయం సనాగయక్షైర్మునిభిశ్చ పూజితః
ఇతడు మహాత్ముడు, మహాబలుడు, యుద్ధంలో స్థిరంగా, ఎంతో సహనంతో ఉన్నవాడు. అతని కార్యగుణాల వల్ల, నాగులు, యక్షులు, మునులు కూడా ఇతడిని గౌరవిస్తారు.
పరాక్రమోత్సాహవివృద్ధమానసః- సమీక్షతే మాం ప్రముఖోఽగ్రతః స్థితః। పరాక్రమో హ్యస్య మనాంసి కమ్పయేత్ సురాసురాణామపి శీఘ్రకారిణః
పరాక్రమం, ఉత్సాహంతో మనస్సు పెరిగిన ఇతడు, నన్ను ఎదురుగా నిలబడి గమనిస్తున్నాడు. ఇతని పరాక్రమం దేవతలు, రాక్షసులు వంటి వేగంగా పనిచేసే వారికీ భయాన్ని కలిగించగలదు.
న ఖల్వయం నాభిభవేదుపేక్షితః పరాక్రమో హ్యస్య రణే వివర్ధతే। ప్రమాపణం హ్యస్య మమాద్య రోచతే న వర్ధమానోఽగ్నిరుపేక్షితుం క్షమః
ఇతడిని నిర్లక్ష్యం చేయకూడదు. యుద్ధంలో ఇతని పరాక్రమం పెరుగుతూనే ఉంది. పెరుగుతున్న అగ్నిని నిర్లక్ష్యం చేయలేము కదా, అలాగే, నేడు ఇతడిని సంహరించాలనే సంకల్పం నాకు వచ్చింది.
ఇతి ప్రవేగం తు పరస్య తర్కయన్ స్వకర్మయోగం చ విధాయ వీర్యవాన్। చకార వేగం తు మహాబలస్తదా మతిం చ చక్రేఽస్య వధే తదానీమ్
విపక్షి వేగాన్ని ఆలోచిస్తూ, తన కార్యనైపుణ్యాన్ని ఉపయోగించి, ఆ మహాబలుడు తన శక్తిని కూడగట్టి, ఆ సమయంలో ఇతడిని సంహరించాలనే నిర్ణయం తీసుకున్నాడు.
స తస్య తానష్ట వరాన్ మహాహయాన్ సమాహితాన్ భారసహాన్ వివర్తనే। జఘాన వీరః పథి వాయుసేవితే తలప్రహారైః పవనాత్మజః కపిః
ఆ వాయుపుత్రుడు, ఆ వీరుడు, అద్భుతమైన, బరువును భరించే, బాగా శిక్షణ పొందిన అక్షకుమారుని గుర్రాలను, గాలి పోయే దారిలో, తన తాడులతో బలంగా కొట్టి చంపేశాడు.
తతస్తలేనాభిహతో మహారథః స తస్య పిఙ్గాధిపమన్త్రినిర్జితః। స భగ్ననీడః పరివృత్తకూబరః పపాత భూమౌ హతవాజిరమ్బరాత్
అప్పుడు ఆ మహారథుడు, పింగల వానరాధిపతికి మంత్రిని ఓడించినవాడి చేతి తాటాతో బలంగా కొట్టబడి, అతని రథం పగిలిపోయి, యోక్ తిరిగిపోయి, గుర్రాలు చనిపోయి, ఆకాశం నుండి నేలపై పడిపోయాడు.
స తం పరిత్యజ్య మహారథో రథం సకార్ముకః ఖడ్గధరః ఖముత్పతన్। తతోఽభియోగాదృషిరుగ్రవీర్యవాన్ విహాయ దేహం మరుతామివాలయమ్
ఆ మహారథుడు తన రథాన్ని వదిలిపెట్టి, విల్లు, ఖడ్గం చేత పట్టుకుని, ఆకాశంలోకి ఎగిరిపోయాడు. కోపంతో, భయంకరమైన తపస్సు చేసిన ముని తన శరీరం విడిచినట్టు, అతడు పైకి లేచాడు.
కపిస్తతస్తం విచరన్తమమ్బరే పతత్త్రిరాజానిలసిద్ధసేవితే। సమేత్య తం మారుతవేగవిక్రమః క్రమేణ జగ్రాహ చ పాదయోర్దృఢమ్
ఆ సమయంలో, వాయుపుత్రుడు ఆకాశంలో పక్షిరాజు, వాయువు, సిద్ధులు సంచరించే చోట అతడిని చేరి, గాలి వేగంతో వెళ్ళి, అతని కాళ్లను గట్టిగా పట్టుకున్నాడు.
స తం సమావిధ్య సహస్రశః కపి- ర్మహోరగం గృహ్య ఇవాణ్డజేశ్వరః। ముమోచ వేగాత్ పితృతుల్యవిక్రమో మహీతలే సంయతి వానరోత్తమః
వానరశ్రేష్ఠుడు, గరుడుడు పెద్ద పాము పట్టుకున్నట్టు, అతడిని వేలసార్లు చుట్టి, తన తండ్రికి సమానమైన పరాక్రమంతో, యుద్ధంలో అతడిని బలంగా నేలపైకి విసిరేశాడు.
స భగ్నబాహూరుకటీపయోధరః క్షరన్నసృఙ్నిర్మథితాస్థిలోచనః। సమ్భిన్నసంధిః ప్రవికీర్ణబన్ధనో హతః క్షితౌ వాయుసుతేన రాక్షసః
అతని చేతులు, తొడలు, నడుము, ఛాతీ పగిలిపోయాయి; ఎముకలు, కళ్ళు నుజ్జునుజ్జయ్యాయి; జాయింట్లు విరిగిపోయాయి; బంధాలు తెగిపోయాయి; రక్తం కారుతూ, ఆ రాక్షసుడు వాయుపుత్రునిచేత నేలపై చనిపోయాడు.
మహాకపిర్భూమితలే నిపీడ్య తం చకార రక్షోఽధిపతేర్మహద్భయమ్। మహర్షిభిశ్చక్రచరైః సమాగతైః సమేత్య భూతైశ్చ సయక్షపన్నగైః। సురైశ్చ సేన్ద్రైర్భృశజాతవిస్మయై- ర్హతే కుమారే స కపిర్నిరీక్షితః
ఆ మహాకపి అతడిని నేలపై నొక్కి, రాక్షసాధిపతికి గొప్ప భయం కలిగించాడు. ఆ సమయంలో మహర్షులు, చక్రాయుధంతో సంచరించే వారు, భూతాలు, యక్షులు, పన్నగులు, ఇంద్రుడితో కూడిన దేవతలు—all amazementతో—ఆ వానరుణ్ణి చూసారు.
నిహత్య తం వజ్రిసుతోపమం రణే కుమారమక్షం క్షతజోపమేక్షణమ్। తదేవ వీరోఽభిజగామ తోరణం కృతక్షణః కాల ఇవ ప్రజాక్షయే
వజ్రాయుధుని కుమారుడితో సమానమైన యుద్ధశూరుడైన, రక్తంలాంటి కళ్ళున్న అక్ష కుమారుణ్ణి హనుమంతుడు చంపి, వెంటనే కాలమంతటితో సమయానికి తలుపు వద్దకు చేరాడు.
thumb|అష్టచత్వారింశః సర్గః శ్రూయతామ్|center శ్రీమద్వాల్మీకియరామాయణే సున్దరకాణ్డే అష్టచత్వారింశః సర్గః ॥౫-
శ్రీ వాల్మీకి రామాయణంలో, సుందరకాండలో, నలభై ఎనిమిదవ అధ్యాయాన్ని వినండి.
తతస్తు రక్షోఽధిపతిర్మహాత్మా హనూమతాక్షే నిహతే కుమారే। మనః సమాధాయ స దేవకల్పం సమాదిదేశేన్ద్రజితం సరోషః
అప్పుడు మహాత్ముడైన రాక్షసాధిపతి, హనుమంతుడు అక్ష కుమారుణ్ణి చంపినట్టు చూసి, మనసు స్థిరపరిచి, కోపంతో దేవతలకు సమానమైన ఇంద్రజిత్తును పిలిచి ఆజ్ఞాపించాడు.
త్వదస్త్రబలమాసాద్య ససురాః సమరుద్గణాః। న శేకుః సమరే స్థాతుం సురేశ్వరసమాశ్రితాః
నీ ఆయుధబలం ముందు, దేవతలు, మరుత్ గణాలతో కూడి, దేవేంద్రుని ఆశ్రయించినా, యుద్ధంలో నిలబడలేకపోయారు.
న కశ్చిత్ త్రిషు లోకేషు సంయుగే న గతశ్రమః। భుజవీర్యాభిగుప్తశ్చ తపసా చాభిరక్షితః। దేశకాలప్రధానశ్చ త్వమేవ మతిసత్తమః
ఈ మూడుర్లోకాలలో ఎవ్వరూ, చేతి బలంతో గానీ, తపస్సుతో గానీ, స్థానకాలాల్లో అగ్రగామిగా ఉన్నా గానీ, యుద్ధంలో అలసిపోకుండా ఉండలేరు; నీవే అత్యుత్తమమైన మేధావి.
న తేఽస్త్యశక్యం సమరేషు కర్మణాం న తేఽస్త్యకార్యం మతిపూర్వమన్త్రణే। న సోఽస్తి కశ్చిత్ త్రిషు సంగ్రహేషు న వేద యస్తేఽస్త్రబలం బలం చ
నీకు యుద్ధంలో అసాధ్యమైన పని లేదు; నీ ఆలోచన, యుక్తిలో చేయాల్సిన పని మిగిలిపోదు. ఈ మూడుసేనల్లో నీ ఆయుధబలం, శక్తి తెలియని వారు లేరు.
మమానురూపం తపసో బలం చ తే పరాక్రమశ్చాస్త్రబలం చ సంయుగే। న త్వాం సమాసాద్య రణావమర్దే మనః శ్రమం గచ్ఛతి నిశ్చితార్థమ్
నీ తపస్సు, బలం, పరాక్రమం, యుద్ధంలో ఆయుధ నైపుణ్యం—all నా స్థాయికీ, నీ స్థాయికీ తగినవే. అయినా, యుద్ధంలో నిన్ను ఎదుర్కొంటే, నా మనస్సు లక్ష్యాన్ని చేరడంలో అలసిపోదు.
నిహతాః కింకరాః సర్వే జమ్బుమాలీ చ రాక్షసః। అమాత్యపుత్రా వీరాశ్చ పఞ్చ సేనాగ్రగామినః
అన్ని కింకరులు, జంబుమాళి అనే రాక్షసుడు, ఐదుగురు అమాత్య కుమారులు, సేనాధిపతులు—all చనిపోయారు.
బలాని సుసమృద్ధాని సాశ్వనాగరథాని చ। సహోదరస్తే దయితః కుమారోఽక్షశ్చ సూదితః। న తు తేష్వేవ మే సారో యస్త్వయ్యరినిషూదన
గుర్రాలు, ఏనుగులు, రథాలతో కూడిన బలగాలు పూర్తిగా నాశనం అయ్యాయి; నీ సోదరుడు, ప్రియమైన అక్ష కుమారుడు కూడా చనిపోయాడు. అయినా, వీరిలో నాకు నిజమైన ఆందోళన నీవే, శత్రువులను నాశనం చేసే వాడా.
ఇదం చ దృష్ట్వా నిహతం మహద్ బలం కపేః ప్రభావం చ పరాక్రమం చ। త్వమాత్మనశ్చాపి నిరీక్ష్య సారం కురుష్వ వేగం స్వబలానురూపమ్
ఈ గొప్ప సేన నాశనం అయినదాన్ని, వానరుని శక్తి, పరాక్రమాన్ని చూసి, నీ నిజమైన బలాన్ని కూడా పరిశీలించి, నీ శక్తికి తగిన విధంగా వేగాన్ని ప్రదర్శించు.
బలావమర్దస్త్వయి సంనికృష్టే యథా గతే శామ్యతి శాన్తశత్రౌ। తథా సమీక్ష్యాత్మబలం పరం చ సమారభస్వాస్త్రభృతాం వరిష్ఠ
నీవు ఉన్నప్పుడు యుద్ధబలం తగ్గిపోతుంది, శత్రువు శాంతించినప్పుడు లాగే. అందుకే, నీ బలం, ప్రత్యర్థి బలాన్ని జాగ్రత్తగా పరిశీలించి, ఆయుధాల్లో నిపుణుడవైనవాడా, యుద్ధంలో ప్రవేశించు.
న వీర సేనా గణశో చ్యవన్తి న వజ్రమాదాయ విశాలసారమ్। న మారుతస్యాస్తి గతిప్రమాణం న చాగ్నికల్పః కరణేన హన్తుమ్
ఓ వీరా, సేనలు వజ్రాయుధంతో గానీ, సమూహాలుగా పడిపోవు; వాయువు వేగానికి కొలత లేదు; అగ్నిలాంటిదాన్ని కేవలం ప్రయత్నంతో నాశనం చేయడం సాధ్యం కాదు.
తమేవమర్థం ప్రసమీక్ష్య సమ్యక్ స్వకర్మసామ్యాద్ధి సమాహితాత్మా। స్మరంశ్చ దివ్యం ధనుషోఽస్య వీర్యం వ్రజాక్షతం కర్మ సమారభస్వ
ఈ విషయాన్ని పూర్తిగా ఆలోచించి, నీ మనసును నీ కర్తవ్యంపై నిలిపి, నీ విల్లు యొక్క దివ్యమైన శక్తిని గుర్తు చేసుకుంటూ, ఇంకా మిగిలిన పనిని చేయడానికి సిద్ధమవు.
న ఖల్వియం మతిశ్రేష్ఠ యత్త్వాం సమ్ప్రేషయామ్యహమ్। ఇయం చ రాజధర్మాణాం క్షత్రస్య చ మతిర్మతా
నిన్ను పంపించడం నాకు ఇష్టంగా చేసిన పని కాదు; ఇది రాజధర్మం, క్షత్రియుల కర్తవ్యం కూడా ఇదే. నా అభిప్రాయం కూడా ఇదే.
నానాశస్త్రేషు సంగ్రామే వైశారద్యమరిందమ। అవశ్యమేవ బోద్ధవ్యం కామ్యశ్చ విజయో రణే
పోరులో ఎన్నో ఆయుధాలను ఉపయోగించడంలో నైపుణ్యం తప్పక తెలుసుకోవాలి, శత్రువులను జయించడం ఎప్పుడూ కోరదగినదే.
తతః పితుస్తద్వచనం నిశమ్య ప్రదక్షిణం దక్షసుతప్రభావః। చకార భర్తారమతిత్వరేణ రణాయ వీరః ప్రతిపన్నబుద్ధిః
తండ్రి మాటలు విని, నైపుణ్యవంతుడైన కుమారుడు, యుద్ధానికి ఉత్సాహంగా ఉన్న తన ప్రభువును వేగంగా ప్రదక్షిణగా చేసాడు.
తతస్తైః స్వగణైరిష్టైరిన్ద్రజిత్ ప్రతిపూజితః। యుద్ధోద్ధతకృతోత్సాహః సంగ్రామం సమ్ప్రపద్యత
తనకు ఇష్టమైన అనుచరులచేత సత్కరింపబడిన ఇంద్రజిత్, యుద్ధానికి ఉత్సాహంతో సమరభూమిలోకి ప్రవేశించాడు.
శ్రీమాన్ పద్మవిశాలాక్షో రాక్షసాధిపతేః సుతః। నిర్జగామ మహాతేజాః సముద్ర ఇవ పర్వణి
పద్మప్రమాణమైన కన్నులు కలిగిన, రాక్షసాధిపతికి కుమారుడైన మహాతేజస్సుతో కూడిన వాడు, పూర్ణచంద్రుని సమయంలా సముద్రం లాగ బయటకు వచ్చాడు.