తచ్చ గఙ్గావతరణం త్వయా కృతమరిందమ । అనేన చ భవాన్ ప్రాప్తో ధర్మస్యాయతనం మహత్ ॥౧-౪౪-
శత్రువులను సంహరించేవాడా, ఈ గంగావతరణం నీ చేత పూర్తయ్యింది; దీని వల్ల నీవు మహత్తరమైన ధర్మస్థానాన్ని పొందావు.
ప్లావయస్వ త్వమాత్మానం నరోత్తమ సదోచితే । సలిలే పురుషశ్రేష్ఠ శుచిః పుణ్యఫలో భవ ॥౧-౪౪-
పురుషోత్తమా, యోగ్యమైన విధంగా నీకు తగినట్లు నీకే తగిన నీటిలో మునిగి, పవిత్రుడవై, పుణ్యఫలాన్ని పొందు.
పితామహానాం సర్వేషాం కురుష్వ సలిలక్రియామ్ । స్వస్తి తేఽస్తు గమిష్యామి స్వం లోకం గమ్యతాం నృప ॥౧-౪౪-
నీ పితామహులందరికీ తర్పణం చేయు; నీకు మంగళం కలగాలి. నేను నా లోకానికి వెళ్తాను, నీవు కూడా వెళ్ళవచ్చు, ఓ రాజా.
ఇత్యేవముక్త్వా దేవేశః సర్వలోకపితామహః యథాగతం తథాగచ్చద్ దేవలోకం మహాయశాః ॥౧-౪౪-
ఇలా చెప్పి, దేవతల అధిపతి, సమస్త లోకాల పితామహుడు, వచ్చిన విధంగా దేవలోకానికి తిరిగి వెళ్ళిపోయాడు.
భగీరథస్తు రాజర్షిః కృత్వా సలిలముత్తమమ్ యథాక్రమం యథాన్యాయం సాగరాణాం మహాయశాః ॥౧-౪౪-
ఆ తరువాత భాగీరథుడు, మహాకీర్తి గల రాజర్షి, సాగరుల కోసం యథాక్రమంగా, యథాన్యాయంగా ఉత్తమమైన తర్పణాన్ని చేశాడు.
కృతోదకః శుచీ రాజా స్వపురం ప్రవివేశ హ । సమృద్ధార్థో నరశ్రేష్ఠ స్వరాజ్యం ప్రశశాస హ ॥౧-౪౪-
తీర్థకర్మలు చేసి, పవిత్రుడైన రాజు తన నగరానికి ప్రవేశించాడు. సమృద్ధిగా ఉన్న ఆ మహాపురుషుడు తన రాజ్యాన్ని సుఖంగా పాలించాడు.
ప్రముమోద చ లోకస్తం నృపమాసాద్య రాఘవ । నష్టశోకః సమృద్ధార్థో బభూవ విగతజ్వరః॥౧-౪౪-
ఆ రాజును పొందిన ప్రజలు ఎంతో ఆనందించారు, రాఘవా! వారి బాధలు పోయి, సమృద్ధిగా, సుఖంగా, హర్షంతో జీవించారు.
ఏష తే రామ గంగాయా విస్తరోఽభిహితో మయా । స్వస్తి ప్రాప్నుహి భద్రం తే సంధ్యాకాలోఽతివర్తతే ॥౧-౪౪-
రామా! గంగా విశాలతను నీకు వివరించాను. నీకు మంగళం కలగాలి, శుభం జరగాలి. సంధ్యా సమయం ముగియబోతుంది.
ధన్యం యశస్యమాయుష్యం పుత్ర్యం స్వర్గ్యమథాపి చ। యః శ్రావయతి విప్రేషు క్షత్రియేష్వితరేషు చ ॥౧-౪౪-
బ్రాహ్మణులు, క్షత్రియులు, ఇతరుల మధ్య ఈ కథను వినిపించేవాడు ధన్యుడు, యశస్సుతో, దీర్ఘాయువు పొందేవాడు, పుణ్యఫలాన్ని పొందేవాడు, స్వర్గాన్ని అందుకునేవాడు.
ప్రీయన్తే పితరస్తస్య ప్రీయన్తే దైవతాని చ । ఇదమాఖ్యానమాయుష్యం గంగావతరణం శుభమ్ ॥౧-౪౪-
అతని పితృదేవతలు సంతోషిస్తారు, దేవతలు కూడా సంతోషిస్తారు. ఈ గంగావతరణ కథ ఆయుష్కరమైనది, మంగళకరమైనది.
యః శృణోతి చ కాకుత్స్థ సర్వాన్ కామానవాప్నుయాత్ । సర్వే పాపాః ప్రణశ్యన్తి ఆయుః కీర్తిశ్చ వర్ధతే ॥౧-౪౪-
కకుత్స్థ వంశజా! ఎవరు ఈ కథను వినితే వారు అన్ని కోరికలు నెరవేరుతాయి. అన్ని పాపాలు నశిస్తాయి. ఆయుష్షు, కీర్తి పెరుగుతాయి.
ఇత్యార్షే శ్రీమద్రామాయణే వాల్మీకీయే ఆదికావ్యే బాలకాణ్డే చతుశ్చత్వారింశః సర్గః ॥౧-
ఇలా వాల్మీకి మహర్షి రచించిన పవిత్రమైన రామాయణంలో బాలకాండలో నలభై నాలుగవ సర్గ ముగిసింది.
thumb|పఞ్చచత్వారింశః సర్గః శ్రూయతామ్|center శ్రీమద్వాల్మీకియరామాయణే బాలకాణ్డే పఞ్చచత్వారింశః సర్గః ॥౧-
శ్రీ వాల్మీకి రామాయణంలోని బాలకాండలో నలభై ఐదవ సర్గను వినండి.
విశ్వామిత్రవచః శ్రుత్వా రాఘవః సహలక్ష్మణః। విస్మయం పరమం గత్వా విశ్వామిత్రమథాబ్రవీత్
విశ్వామిత్రుని మాటలు విని, రాఘవుడు లక్ష్మణుడితో కలిసి ఎంతో ఆశ్చర్యపోయి, విశ్వామిత్రునితో ఇలా అన్నాడు.
అత్యద్భుతమిదం బ్రహ్మన్ కథితం పరమం త్వయా। గఙ్గావతరణం పుణ్యం సాగరస్యాపి పూరణమ్
బ్రాహ్మణా! మీరు చెప్పినది ఎంతో అద్భుతంగా ఉంది. గంగావతరణం, సముద్రాన్ని నింపడం ఎంతో పవిత్రమైనవి.
క్షణభూతేవ నౌ రాత్రిః సంవృత్తేయం పరంతప। ఇమాం చిన్తయతోః సర్వాం నిఖిలేన కథాం తవ
శత్రువులను జయించినవాడా! మీ కథను ఆలోచిస్తూ, ఈ రాత్రి మనకు క్షణమంతగా గడిచిపోయింది.
తస్య సా శర్వరీ సర్వా మమ సౌమిత్రిణా సహ। జగామ చిన్తయానస్య విశ్వామిత్ర కథాం శుభామ్
సౌమిత్రితో కలిసి, విశ్వామిత్రుని మంగళకరమైన కథను ఆలోచిస్తూ, ఆ రాత్రి మొత్తం నాకు గడిచిపోయింది.
తతః ప్రభాతే విమలే విశ్వామిత్రం తపోధనమ్। ఉవాచ రాఘవో వాక్యం కృతాహ్నికమరిన్దమః
అనంతరం, ఉదయం వెలుగులో, శత్రువులను జయించిన రాఘవుడు, తన సంధ్యావందనం చేసి, తపస్సుతో ఉన్న విశ్వామిత్రునితో ఇలా అన్నాడు.
గతా భగవతీ రాత్రిః శ్రోతవ్యం పరమం శ్రుతమ్। తరామ సరితాం శ్రేష్ఠాం పుణ్యాం త్రిపథగాం నదీమ్
భాగ్యవంతమైన రాత్రి ముగిసింది, గొప్ప కథను వినాము. ఇప్పుడు పవిత్రమైన, మూడు మార్గాల్లో ప్రవహించే గంగా నదిని దాటి పోదాం.
నౌరేషా హి సుఖాస్తీర్ణా ఋషీణాం పుణ్యకర్మణామ్। భగవన్తమిహ ప్రాప్తం జ్ఞాత్వా త్వరితమాగతా
పుణ్యకర్మలు చేసిన ఋషులు సులభంగా దాటి వెళ్లే ఈ పడవ, భగవంతుడు ఇక్కడ ఉన్నాడని తెలుసుకొని త్వరగా వచ్చింది.
తస్య తద్ వచనం శ్రుత్వా రాఘవస్య మహాత్మనః। సన్తారం కారయామాస సర్షిసఙ్ఘస్య కౌశికః
మహాత్ముడైన రాఘవుడు చెప్పిన మాటలు విని, కౌశికుడు అన్ని ఋషులతో కూడిన సమూహాన్ని నదిని దాటేలా ఏర్పాటుచేశాడు.
ఉత్తరం తీరమాసాద్య సమ్పూజ్యర్షిగణం తతః। గఙ్గాకూలే నివిష్టాస్తే విశాలాం దదృశుః పురీమ్
ఉత్తర తీరానికి చేరుకొని, ఋషులను గౌరవించి, వారు గంగా తీరంలో నివసిస్తూ, విశాలా నగరాన్ని చూశారు.
తతో మునివరస్తూర్ణం జగామ సహరాఘవః। విశాలాం నగరీం రమ్యాం దివ్యాం స్వర్గోపమాం తదా
ఆ తర్వాత, మహర్షి విశ్వామిత్రుడు రాఘవుడితో కలిసి, ఆ స్వర్గానికి సమానమైన, అందమైన విశాలా నగరానికి త్వరగా వెళ్లాడు.
అథ రామో మహాప్రాజ్ఞో విశ్వామిత్రం మహామునిమ్। పప్రచ్ఛ ప్రాఞ్జలిర్భూత్వా విశాలాముత్తమాం పురీమ్
అప్పుడు రాముడు, గొప్ప జ్ఞానంతో, చేతులు జోడించి, మహర్షి విశ్వామిత్రుని అడిగాడు: "ఈ విశాలా నగరం ఎంత గొప్పదో చెప్పండి స్వామీ."
కతమో రాజవంశోఽయం విశాలాయాం మహామునే। శ్రోతుమిచ్ఛామి భద్రం తే పరం కౌతూహలం హి మే
"మహర్షీ! ఈ విశాలా పట్టణంలో ఏ రాజవంశం స్థాపించబడింది? నాకు తెలుసుకోవాలనే ఆసక్తి ఉంది. దయచేసి చెప్పండి."
తస్య తద్ వచనం శ్రుత్వా రామస్య మునిపుఙ్గవః। ఆఖ్యాతుం తత్సమారేభే విశాలాయాః పురాతనమ్
రాముడు ఇలా అడిగిన తరువాత, మునుల్లో శ్రేష్ఠుడు విశ్వామిత్రుడు, విశాలా నగరపు పురాతన చరిత్రను చెప్పడం ప్రారంభించాడు.
శ్రూయతాం రామ శక్రస్య కథాం కథయతః శ్రుతామ్। అస్మిన్ దేశే హి యద్ వృత్తం శృణు తత్త్వేన రాఘవ
"రామా! నేను వినిన ఇంద్రుని కథను నీవు శ్రద్ధగా విను. ఈ ప్రాంతంలో జరిగిన సంగతులను నిజంగా చెబుతాను, రఘువంశజుడా!"
పూర్వం కృతయుగే రామ దితేః పుత్రా మహాబలాః। అదితేశ్చ మహాభాగా వీర్యవన్తః సుధార్మికాః
"రామా! క్రుతయుగంలో, దితి కుమారులు మహాబలులు, అదితి కుమారులు మహాభాగులు, వీరులు, ధర్మవంతులు ఉండేవారు."
తతస్తేషాం నరవ్యాఘ్ర బుద్ధిరాసీన్మహాత్మనామ్। అమరా విజరాశ్చైవ కథం స్యామో నిరామయాః
"అప్పుడు, నరశార్దూలా! ఆ మహాత్ములు ఇలా ఆలోచించారు: మనం ఎలా అమరులమవ్వగలం? ఎలా వృద్ధాప్యం, వ్యాధులు రాకుండా ఉండగలం?"
తేషాం చిన్తయతాం తత్ర బుద్ధిరాసీద్ విపశ్చితామ్। క్షీరోదమథనం కృత్వా రసం ప్రాప్స్యామ తత్ర వై
"వారు ఆలోచిస్తూ ఉండగా, తెలివిగలవారికి ఒక ఉపాయం తలకొచ్చింది: పాలు సముద్రాన్ని మథించి, అందులోని అమృతాన్ని పొందగలమని."