భవేదిన్ద్రేణ వా సృష్టమస్మదర్థం తపోబలాత్। సనాగయక్షగన్ధర్వదేవాసురమహర్షయః
ఇంద్రుడు మన నాశనానికి తపస్సు బలంతో ఇతడిని సృష్టించి ఉండవచ్చు, లేదా ఇతడు నాగుడు, యక్షుడు, గంధర్వుడు, దేవుడు, అసురుడు, మహర్షి అయినా ఉండవచ్చు.
యుష్మాభిః ప్రహితైః సర్వైర్మయా సహ వినిర్జితాః। తైరవశ్యం విధాతవ్యం వ్యలీకం కించిదేవ నః
మీరు పంపినవారు, నేను కూడా కలసి జయించినవారు, మన మీద ఏదో మాయ చేయాలని యత్నించారని అనుకోవాలి.
తదేవ నాత్ర సందేహః ప్రసహ్య పరిగృహ్యతామ్। యాత సేనాగ్రగాః సర్వే మహాబలపరిగ్రహాః
ఇందులో ఎలాంటి సందేహం లేదు — అతడిని బలవంతంగా పట్టుకోండి; మీరు అందరూ, సేనాధిపతులుగా, గొప్ప బలంతో ముందుకు వెళ్లండి.
సవాజిరథమాతఙ్గాః స కపిః శాస్యతామితి। నావమన్యో భవద్భిశ్చ కపిర్ధీరపరాక్రమః
గుర్రాలు, రథాలు, ఏనుగులతో ఆ వానరుణ్ణి అదుపులోకి తేయండి; ధైర్యం, పరాక్రమం ఉన్న ఆ వానరుణ్ణి మీరు తక్కువగా అంచనా వేయకండి.
దృష్టా హి హరయః పూర్వే మయా విపులవిక్రమాః। వాలీ చ సహ సుగ్రీవో జామ్బవాంశ్చ మహాబలః
నేను ముందు గొప్ప వీరత్వం ఉన్న వానరులను చూశాను — వాలిని, సుగ్రీవునితో పాటు, మహాబలుడు జాంబవంతుని కూడా చూశాను.
నీలః సేనాపతిశ్చైవ యే చాన్యే ద్వివిదాదయః। నైవ తేషాం గతిర్భీమా న తేజో న పరాక్రమః
సేనాధిపతి నీలుడు, ద్వివిదుడు మొదలైన ఇతరులు కూడా అంత భయంకరమైన వేగం, తేజస్సు, పరాక్రమం కలిగి లేరు.
న మతిర్న బలోత్సాహో న రూపపరికల్పనమ్। మహత్సత్త్వమిదం జ్ఞేయం కపిరూపం వ్యవస్థితమ్
వారిలో తెలివి, బలం, ఉత్సాహం, ఆకర్షణీయమైన రూపం లేవు; కానీ ఈ వానర రూపంలో ఉన్నవాడు అసాధారణమైనవాడని గుర్తించాలి.
ప్రయత్నం మహదాస్థాయ క్రియతామస్య నిగ్రహః। కామం లోకాస్త్రయః సేన్ద్రాః ససురాసురమానవాః
ఇతడిని అదుపులోకి తేవడానికి పెద్ద ప్రయత్నం చేయాలి; ఇంద్రుడు సహా మూడు లోకాల్లోని దేవతలు, అసురులు, మానవులు కలిసినా,
భవతామగ్రతః స్థాతుం న పర్యాప్తా రణాజిరే। తథాపి తు నయజ్ఞేన జయమాకాఙ్క్షతా రణే
మీరు యుద్ధరంగంలో ఎదురుగా నిలబడటానికి సరిపోవు; అయినా, యుద్ధంలో విజయం కోరేవాడు నయాన్ని పాటించాలి.
ఆత్మా రక్ష్యః ప్రయత్నేన యుద్ధసిద్ధిర్హి చఞ్చలా। తే స్వామివచనం సర్వే ప్రతిగృహ్య మహౌజసః
తనను తాను జాగ్రత్తగా కాపాడుకోవాలి, ఎందుకంటే యుద్ధ విజయం స్థిరంగా ఉండదు; ఆ మహాబలులు అందరూ తమ యజమాని మాటను అంగీకరించారు.
సముత్పేతుర్మహావేగా హుతాశసమతేజసః। రథైశ్చ మత్తైర్నాగైశ్చ వాజిభిశ్చ మహాజవైః
వారు అగ్నిలా ప్రకాశిస్తూ, గొప్ప వేగంతో లేచారు; రథాలు, మత్తులో ఉన్న ఏనుగులు, వేగవంతమైన గుర్రాలతో బయలుదేరారు.
శస్త్రైశ్చ వివిధైస్తీక్ష్ణైః సర్వైశ్చోపహితా బలైః। తతస్తు దదృశుర్వీరా దీప్యమానం మహాకపిమ్
వివిధ రకాల పదునైన ఆయుధాలు, సర్వసన్నద్ధ బలగాలతో, ఆ వీరులు ఆ తర్వాత అగ్నిలా దహించిపోతున్న మహా వానరుణ్ణి చూశారు.
రశ్మిమన్తమివోద్యన్తం స్వతేజోరశ్మిమాలినమ్। తోరణస్థం మహావేగం మహాసత్త్వం మహాబలమ్
తన స్వంత తేజస్సుతో చుట్టబడి, ఉదయించే సూర్యుడిలా కాంతివంతంగా, ద్వారపైన నిలబడి, వేగవంతుడూ, మహాశక్తిశాలి, మహాబలశాలి అయిన వానరుడు ప్రకాశించాడు.
మహామతిం మహోత్సాహం మహాకాయం మహాభుజమ్। తం సమీక్ష్యైవ తే సర్వే దిక్షు సర్వాస్వవస్థితాః
మహామతి, మహోత్సాహం, విస్తారమైన శరీరం, బలమైన భుజాలు కలిగిన వాడిని చూసి, అన్ని దిక్కులలో ఉన్న వారు అంతా అతనిని గమనించారు.
తైస్తైః ప్రహరణైర్భీమైరభిపేతుస్తతస్తతః। తస్య పఞ్చాయసాస్తీక్ష్ణాః సితాః పీతముఖాః శరాః। శిరస్యుత్పలపత్రాభా దుర్ధరేణ నిపాతితాః
అప్పుడు వారు భయంకరమైన ఆయుధాలతో అన్ని వైపుల నుంచి దాడి చేశారు. దుర్ధరుడు, ఉత్కృష్టమైన ఐదు ఉక్కు అంచులు, తెల్లటి, పసుపు తలలు కలిగిన బాణాలను, కమలదళాల్లాంటి బాణాలను అతని తలపైకి వదిలాడు.
స తైః పఞ్చభిరావిద్ధః శరైః శిరసి వానరః। ఉత్పపాత నదన్ వ్యోమ్ని దిశో దశ వినాదయన్
ఆ ఐదు బాణాలతో తలపై గాయపడ్డ వానరుడు, గర్జిస్తూ ఆకాశంలోకి ఎగిరి, పది దిక్కులనూ ప్రతిధ్వనించేలా చేశాడు.
తతస్తు దుర్ధరో వీరః సరథః సజ్జకార్ముకః। కిరన్ శరశతైర్నైకైరభిపేదే మహాబలః
ఆ తర్వాత వీరుడు అయిన దుర్ధరుడు, తన రథంతో, సిద్ధంగా ఉన్న విల్లు చేతబట్టి, అనేక బాణాలను వర్షంలా వదులుతూ, ఆ మహాబలిని ఎదుర్కొంటూ వచ్చాడు.
స కపిర్వారయామాస తం వ్యోమ్ని శరవర్షిణమ్। వృష్టిమన్తం పయోదాన్తే పయోదమివ మారుతః
ఆకాశంలో బాణవర్షం కురిపిస్తున్న ఆ ధనుర్ధారిని వానరుడు అడ్డుకున్నాడు. వర్షకాలం చివరలో మేఘాన్ని గాలి ఎలా చెదరగొడుతుందో అలా అతడిని తిప్పికొట్టాడు.
అర్ద్యమానస్తతస్తేన దుర్ధరేణానిలాత్మజః। చకార నినదం భూయో వ్యవర్ధత చ వీర్యవాన్
దుర్ధరుడు దాడి చేస్తుండగా, వాయుపుత్రుడు మళ్లీ గర్జించి, తన శౌర్యాన్ని మరింత పెంచుకున్నాడు.
స దూరం సహసోత్పత్య దుర్ధరస్య రథే హరిః। నిపపాత మహావేగో విద్యుద్రాశిర్గిరావివ
ఆ వెంటనే ఆ వానరుడు దూరం నుంచి ఒక్కసారిగా ఎగిరి, మహావేగంతో దుర్ధరుని రథంపై పడి, మెరుపు మేఘం కొండపై పడినట్టు కనిపించాడు.
తతః స మథితాష్టాశ్వం రథం భగ్నాక్షకూబరమ్। విహాయ న్యపతద్ భూమౌ దుర్ధరస్త్యక్తజీవితః
ఎనిమిది గుర్రాలు నశించి, రథం చక్రం, దండం విరిగిపోవడంతో, దుర్ధరుడు తన ప్రాణం వదిలి, రథాన్ని వదిలేసి నేలపై పడిపోయాడు.
తం విరూపాక్షయూపాక్షౌ దృష్ట్వా నిపతితం భువి। తౌ జాతరోషౌ దుర్ధర్షావుత్పేతతురరిందమౌ
దుర్ధరుడు నేలపై పడిపోతున్నాడని చూసి, విరూపాక్షుడు, యూపాక్షుడు ఇద్దరూ కోపంతో, ఎదుర్కొనలేని వీరులుగా, శత్రువులను సంహరించే వారు ఎగిరిపడ్డారు.
స తాభ్యాం సహసోత్ప్లుత్య విష్ఠితో విమలేఽమ్బరే। ముద్గరాభ్యాం మహాబాహుర్వక్షస్యభిహతః కపిః
అప్పుడు ఆ మహాబాహువు అయిన వానరుడు వారిద్దరితో కలిసి ఒక్కసారిగా నిర్మలమైన ఆకాశంలోకి ఎగిరాడు. వారు తమ గదలతో అతని ఛాతిపై బలంగా కొట్టారు.
తయోర్వేగవతోర్వేగం నిహత్య స మహాబలః। నిపపాత పునర్భూమౌ సుపర్ణ ఇవ వేగితః
వారు చూపిన వేగాన్ని అధిగమించిన ఆ మహాబలుడు, సుపర్ణుడు వేగంగా పడిపోవడం లాగా, మళ్లీ భూమిపైకి పడిపోయాడు.
స సాలవృక్షమాసాద్య సముత్పాట్య చ వానరః। తావుభౌ రాక్షసౌ వీరౌ జఘాన పవనాత్మజః
వానరుడు ఒక సాలవృక్షాన్ని పక్కనుండి పీకి, ఆ ఇద్దరు రాక్షసవీరులను, వాయుపుత్రుడు అయిన వాడు, సంహరించాడు.
తతస్తాంస్త్రీన్ హతాన్ జ్ఞాత్వా వానరేణ తరస్వినా। అభిపేదే మహావేగః ప్రహస్య ప్రఘసో బలీ
ఆ ముగ్గురిని శక్తివంతమైన వానరుడు చంపాడని తెలుసుకుని, మహావేగశాలి, బలవంతుడు అయిన ప్రఘసుడు నవ్వుతూ ముందుకు వచ్చాడు.
భాసకర్ణశ్చ సంక్రుద్ధః శూలమాదాయ వీర్యవాన్। ఏకతః కపిశార్దూలం యశస్వినమవస్థితౌ
భాసకర్ణుడు కోపంతో, శక్తివంతుడై, శూలాన్ని తీసుకుని, ఇద్దరూ కపిశార్దూలుడైన ప్రతిష్ఠాత్మకుడిని ఎదుర్కొంటూ నిలబడ్డారు.
పట్టిశేన శితాగ్రేణ ప్రఘసః ప్రత్యపోథయత్। భాసకర్ణశ్చ శూలేన రాక్షసః కపికుఞ్జరమ్
ప్రఘసుడు పదునైన పట్టు చేతితో వానరిని గాయపరిచాడు. భాసకర్ణుడు రాక్షసుడు శూలంతో వానరిని దాడిచేశాడు.
స తాభ్యాం విక్షతైర్గాత్రైరసృగ్దిగ్ధతనూరుహః। అభవద్ వానరః క్రుద్ధో బాలసూర్యసమప్రభః
వారిద్దరి చేత గాయపడిన వానరుడి అవయవాలు రక్తంతో తడిసి, కోపంతో, బాలసూర్యుడిలా ప్రకాశించాడు.
సముత్పాట్య గిరేః శృఙ్గం సమృగవ్యాలపాదపమ్। జఘాన హనుమాన్ వీరో రాక్షసౌ కపికుఞ్జరః। గిరిశృఙ్గసునిష్పిష్టౌ తిలశస్తౌ బభూవతుః
హనుమంతుడు, వానరులలో గజరాజు, పర్వతశిఖరాన్ని, దాని మీద ఉన్న జంతువులు, పాములు, చెట్లతో సహా పీకి, ఆ ఇద్దరు రాక్షసులను సంహరించాడు. ఆ పర్వతశిఖరంతో నుజ్జునుజ్జయిన వారిద్దరూ నువ్వుల్లా మారిపోయారు.