సృజన్తో బాణవృష్టిం తే రథగర్జితనిఃస్వనాః। ప్రావృట్కాల ఇవామ్భోదా విచేరుర్నైర్ఋతామ్బుదాః
వారు బాణవర్షాన్ని వదులుతూ, రథాలు గర్జిస్తూ, వర్షకాల మేఘాల్లా ఆ రాక్షసులు అక్కడ చుట్టూ సంచరించారు.
అవకీర్ణస్తతస్తాభిర్హనూమాన్ శరవృష్టిభిః। అభవత్ సంవృతాకారః శైలరాడివ వృష్టిభిః
అప్పుడు ఆ బాణవర్షాలతో హనుమంతుడు కప్పబడి, అతని రూపం వర్షంలో కొండలా కనబడకుండా పోయింది.
స శరాన్ వఞ్చయామాస తేషామాశుచరః కపిః। రథవేగాంశ్చ వీరాణాం విచరన్ విమలేఽమ్బరే
ఆ వానరుడు, వారి బాణాలను, యోధుల రథాల వేగాన్ని తప్పించుకుంటూ, నిర్మలమైన ఆకాశంలో సంచరించాడు.
స తైః క్రీడన్ ధనుష్మద్భిర్వ్యోమ్ని వీరః ప్రకాశతే। ధనుష్మద్భిర్యథా మేఘైర్మారుతః ప్రభురమ్బరే
విల్లు పట్టిన వారితో ఆకాశంలో ఆడుకుంటూ, ఆ వీరుడు మెఘాల మధ్య వాయుదేవుడు మెరిసినట్లు ప్రకాశించాడు.
స కృత్వా నినదం ఘోరం త్రాసయంస్తాం మహాచమూమ్। చకార హనుమాన్ వేగం తేషు రక్షఃసు వీర్యవాన్
హనుమంతుడు ఘోరమైన అరుపుతో ఆ మహాసేనను భయపెట్టి, ఆ రాక్షసుల మధ్య తన వేగాన్ని చూపించాడు.
తలేనాభిహనత్ కాంశ్చిత్ పాదైః కాంశ్చిత్ పరంతపః। ముష్టిభిశ్చాహనత్ కాంశ్చిన్నఖైః కాంశ్చిద్ వ్యదారయత్
విపక్షులను బాధించే వాడు, కొంతమందిని తన చేతిపిడికితో, మరికొంతమందిని కాళ్లతో, ఇంకొంతమందిని ముష్టులతో కొట్టి, ఇంకొంతమందిని గోర్లు తో చీల్చాడు.
ప్రమమాథోరసా కాంశ్చిదూరుభ్యామపరానపి। కేచిత్ తస్యైవ నాదేన తత్రైవ పతితా భువి
కొంతమందిని ఛాతీతో, మరికొంతమందిని తొడలతో నలిపాడు. అతని అరుపు ధ్వనితో కొంతమంది అక్కడే నేలపై పడిపోయారు.
తతస్తేష్వవసన్ నేషు భూమౌ నిపతితేషు చ। తత్సైన్యమగమత్ సర్వం దిశో దశ భయార్దితమ్
అక్కడ మిగిలిన వారు నేలపై పడిపోతుండగా, ఆ సైన్యం అంతా భయంతో పది దిక్కులవైపు పారిపోయింది.
వినేదుర్విస్వరం నాగా నిపేతుర్భువి వాజినః। భగ్ననీడధ్వజచ్ఛత్రైర్భూశ్చ కీర్ణాభవద్ రథైః
ఏనుగులు గట్టిగా అరవగా, గుర్రాలు నేలపై పడిపోవగా, ధ్వజాలు, పతాకలు, గొడుగులు విరిగిన రథాలతో భూమి నిండిపోయింది.
స్రవతా రుధిరేణాథ స్రవన్త్యో దర్శితాః పథి। వివిధైశ్చ స్వనైర్లఙ్కా ననాద వికృతం తదా
రక్తం ప్రవహిస్తూ మార్గంలో కనబడింది. లంకా భయంకరమైన శబ్దాలతో గర్జించింది.
స తాన్ ప్రవృద్ధాన్ వినిహత్య రాక్షసాన్ మహాబలశ్చణ్డపరాక్రమః కపిః। యుయుత్సురన్యైః పునరేవ రాక్షసై- స్తదేవ వీరోఽభిజగామ తోరణమ్
అంతటి బలమైన రాక్షసులను సంహరించిన ఆ మహాబలుడు, ఉగ్రవీరుడు, మిగిలిన రాక్షసులతో యుద్ధానికి తహతహలాడుతూ, మళ్లీ అదే ద్వారానికి వచ్చాడు.
ఇత్యార్షే శ్రీమద్రామాయణే వాల్మీకీయే ఆదికావ్యే సున్దరకాణ్డే పఞ్చచత్వారింశః సర్గః ।। ౫.
ఇలా వాల్మీకి మహర్షి racchina మహారామాయణంలో, సుందరకాండలో నలభై ఐదవ సర్గ ముగిసింది.
thumb|షట్చత్వారింశః సర్గః శ్రూయతామ్|center శ్రీమద్వాల్మీకియరామాయణే సున్దరకాణ్డే షట్చత్వారింశః సర్గః ॥౫-
ఇప్పుడు వాల్మీకి మహర్షి racchina మహారామాయణంలో, సుందరకాండలో నలభై ఆరవ సర్గను వినండి.
హతాన్ మన్త్రిసుతాన్ బుద్ధ్వా వానరేణ మహాత్మనా। రావణః సంవృతాకారశ్చకార మతిముత్తమామ్
వానరుడైన మహాత్ముడు తన మంత్రుల కుమారులను చంపాడని తెలుసుకుని, రావణుడు తన భావాలను దాచుకుని, గొప్ప యోచన చేశాడు.
స విరూపాక్షయూపాక్షౌ దుర్ధరం చైవ రాక్షసమ్। ప్రఘసం భాసకర్ణం చ పఞ్చ సేనాగ్రనాయకాన్
విరూపాక్షుడు, యూపాక్షుడు, దుర్ధర అనే రాక్షసుడు, ప్రఘసుడు, భాసకర్ణుడు — ఈ ఐదుగురు సేనాధిపతులను అతడు పిలిపించాడు.
సందిదేశ దశగ్రీవో వీరాన్ నయవిశారదాన్। హనూమద్గ్రహణేఽవ్యగ్రాన్ వాయువేగసమాన్ యుధి
పది తలలవాడు వీరులను, యుద్ధంలో చిత్తశుద్ధిగా ఉండే, నయపరంగా ప్రవర్తించగలవారిని, వాయువంత వేగంగా ఉండే వారిని హనుమంతుని పట్టుకొమ్మని ఆదేశించాడు.
యాత సేనాగ్రగాః సర్వే మహాబలపరిగ్రహాః। సవాజిరథమాతఙ్గాః స కపిః శాస్యతామితి
మీరు అందరూ, సేనాధిపతులుగా, గొప్ప బలంతో, గుర్రాలు, రథాలు, ఏనుగులతో కలిసి వెళ్ళి ఆ వానరుణ్ణి అదుపులోకి తేవాలని చెప్పాడు.
యత్తైశ్చ ఖలు భావ్యం స్యాత్ తమాసాద్య వనాలయమ్। కర్మ చాపి సమాధేయం దేశకాలావిరోధితమ్
ఆ అడవిలో నివసించే వానరుణ్ణి ఎదుర్కొన్నప్పుడు ఏది చేయాల్సి ఉంటే, ఆ పని ఆ సమయం, స్థలానికి తగినట్టు చేయండి.
న హ్యహం తం కపిం మన్యే కర్మణా ప్రతి తర్కయన్। సర్వథా తన్మహద్ భూతం మహాబలపరిగ్రహమ్
ఆ వానరుడు చేసిన పనులను చూస్తే, అతడు సాధారణుడు కాదని నాకు అనిపించదు; అతనిలో అపారమైన బలం ఉంది.
వానరోఽయమితి జ్ఞాత్వా నహి శుద్ధ్యతి మే మనః। నైవాహం తం కపిం మన్యే యథేయం ప్రస్తుతా కథా
ఇతడు వానరుడని తెలిసినా నా మనసు నిశ్చింతపడటం లేదు; ఈ కథలో చెప్పినట్టు అతడిని నేను భావించడం లేదు.
భవేదిన్ద్రేణ వా సృష్టమస్మదర్థం తపోబలాత్। సనాగయక్షగన్ధర్వదేవాసురమహర్షయః
ఇంద్రుడు మన నాశనానికి తపస్సు బలంతో ఇతడిని సృష్టించి ఉండవచ్చు, లేదా ఇతడు నాగుడు, యక్షుడు, గంధర్వుడు, దేవుడు, అసురుడు, మహర్షి అయినా ఉండవచ్చు.
యుష్మాభిః ప్రహితైః సర్వైర్మయా సహ వినిర్జితాః। తైరవశ్యం విధాతవ్యం వ్యలీకం కించిదేవ నః
మీరు పంపినవారు, నేను కూడా కలసి జయించినవారు, మన మీద ఏదో మాయ చేయాలని యత్నించారని అనుకోవాలి.
తదేవ నాత్ర సందేహః ప్రసహ్య పరిగృహ్యతామ్। యాత సేనాగ్రగాః సర్వే మహాబలపరిగ్రహాః
ఇందులో ఎలాంటి సందేహం లేదు — అతడిని బలవంతంగా పట్టుకోండి; మీరు అందరూ, సేనాధిపతులుగా, గొప్ప బలంతో ముందుకు వెళ్లండి.
సవాజిరథమాతఙ్గాః స కపిః శాస్యతామితి। నావమన్యో భవద్భిశ్చ కపిర్ధీరపరాక్రమః
గుర్రాలు, రథాలు, ఏనుగులతో ఆ వానరుణ్ణి అదుపులోకి తేయండి; ధైర్యం, పరాక్రమం ఉన్న ఆ వానరుణ్ణి మీరు తక్కువగా అంచనా వేయకండి.
దృష్టా హి హరయః పూర్వే మయా విపులవిక్రమాః। వాలీ చ సహ సుగ్రీవో జామ్బవాంశ్చ మహాబలః
నేను ముందు గొప్ప వీరత్వం ఉన్న వానరులను చూశాను — వాలిని, సుగ్రీవునితో పాటు, మహాబలుడు జాంబవంతుని కూడా చూశాను.
నీలః సేనాపతిశ్చైవ యే చాన్యే ద్వివిదాదయః। నైవ తేషాం గతిర్భీమా న తేజో న పరాక్రమః
సేనాధిపతి నీలుడు, ద్వివిదుడు మొదలైన ఇతరులు కూడా అంత భయంకరమైన వేగం, తేజస్సు, పరాక్రమం కలిగి లేరు.
న మతిర్న బలోత్సాహో న రూపపరికల్పనమ్। మహత్సత్త్వమిదం జ్ఞేయం కపిరూపం వ్యవస్థితమ్
వారిలో తెలివి, బలం, ఉత్సాహం, ఆకర్షణీయమైన రూపం లేవు; కానీ ఈ వానర రూపంలో ఉన్నవాడు అసాధారణమైనవాడని గుర్తించాలి.
ప్రయత్నం మహదాస్థాయ క్రియతామస్య నిగ్రహః। కామం లోకాస్త్రయః సేన్ద్రాః ససురాసురమానవాః
ఇతడిని అదుపులోకి తేవడానికి పెద్ద ప్రయత్నం చేయాలి; ఇంద్రుడు సహా మూడు లోకాల్లోని దేవతలు, అసురులు, మానవులు కలిసినా,
భవతామగ్రతః స్థాతుం న పర్యాప్తా రణాజిరే। తథాపి తు నయజ్ఞేన జయమాకాఙ్క్షతా రణే
మీరు యుద్ధరంగంలో ఎదురుగా నిలబడటానికి సరిపోవు; అయినా, యుద్ధంలో విజయం కోరేవాడు నయాన్ని పాటించాలి.
ఆత్మా రక్ష్యః ప్రయత్నేన యుద్ధసిద్ధిర్హి చఞ్చలా। తే స్వామివచనం సర్వే ప్రతిగృహ్య మహౌజసః
తనను తాను జాగ్రత్తగా కాపాడుకోవాలి, ఎందుకంటే యుద్ధ విజయం స్థిరంగా ఉండదు; ఆ మహాబలులు అందరూ తమ యజమాని మాటను అంగీకరించారు.