ఇదమస్య నృశంసస్య నన్దనోపమముత్తమమ్। వనం నేత్రమనఃకాన్తం నానాద్రుమలతాయుతమ్
ఈ క్రూరుడికి చెందిన ఈ అద్భుతమైన ఉద్యానవనం, కన్ను, మనసుకు హర్షాన్ని కలిగించేలా, పరమసుందరమైనది,色色 చెట్లు, వెల్లెలతో నిండినది.
ఇదం విధ్వంసయిష్యామి శుష్కం వనమివానలః। అస్మిన్ భగ్నే తతః కోపం కరిష్యతి స రావణః
ఈ ఉద్యానవనాన్ని, ఎండిపోయిన అడవిని అగ్ని ఎలా నాశనం చేస్తుందో అలా నేనూ ధ్వంసం చేస్తాను. ఇది నాశనం అయిన తరువాత రావణుడు కోపంతో మండిపోతాడు.
తతో మహత్సాశ్వమహారథద్విపం బలం సమానేష్యతి రాక్షసాధిపః। త్రిశూలకాలాయసపట్టిశాయుధం తతో మహద్యుద్ధమిదం భవిష్యతి
ఆ తరువాత రాక్షసాధిపతి గొప్ప సైన్యాన్ని, గుర్రాలు, మహారథాలు, ఏనుగులతో కూడినదాన్ని, త్రిశూలాలు, ఇనుప గొడ్డళ్లూ, కత్తులతో కూడినదాన్ని సమీకరిస్తాడు. అప్పుడు గొప్ప యుద్ధం జరుగుతుంది.
అహం చ తైః సంయతి చణ్డవిక్రమైః సమేత్య రక్షోభిరభఙ్గవిక్రమః। నిహత్య తద్ రావణచోదితం బలం సుఖం గమిష్యామి హరీశ్వరాలయమ్
నేను, ఆ ఉగ్రవీరులైన రాక్షసులతో యుద్ధంలో ఎదుర్కొని, రావణుడు పంపిన సైన్యాన్ని ఓడించి, ఆనందంగా వానరుల రాజు నివాసానికి తిరిగి వెళ్ళిపోతాను.
తతో మారుతవత్ క్రుద్ధో మారుతిర్భీమవిక్రమః। ఊరువేగేన మహతా ద్రుమాన్ క్షేప్తుమథారభత్
ఆ తరువాత, వాయువు వలె కోపంతో ఉప్పొంగిన మహాబలుడు హనుమంతుడు తన తొడల బలంతో గొప్ప చెట్లను పీకి విసరడం ప్రారంభించాడు.
తతస్తద్ధనుమాన్ వీరో బభఞ్జ ప్రమదావనమ్। మత్తద్విజసమాఘుష్టం నానాద్రుమలతాయుతమ్
అప్పుడే ఆ వీరుడైన హనుమంతుడు, మత్తులో ఉన్న పక్షుల కిలకిలారావాలతో నిండిన,色色 చెట్లు, వెల్లెలతో కూడిన ఆ ప్రమదావనాన్ని ధ్వంసం చేశాడు.
తద్వనం మథితైర్వృక్షైర్భిన్నైశ్చ సలిలాశయైః। చూర్ణితైః పర్వతాగ్రైశ్చ బభూవాప్రియదర్శనమ్
ఆ ఉద్యానవనం, పీక్కొట్టిన చెట్లతో, పగిలిన నీటి కుంటలతో, చూర్ణమైన కొండ శిఖరాలతో, చూడటానికి అసహ్యంగా మారిపోయింది.
నానాశకున్తవిరుతైః ప్రభిన్నసలిలాశయైః। తామ్రైః కిసలయైః క్లాన్తైః క్లాన్తద్రుమలతాయుతైః
色色 పక్షుల అరుపులతో, పగిలిన నీటి కుంటలతో, తామ్రవర్ణపు అలసిన ఆకులతో, అలసిపోయిన చెట్లు, వెల్లెలతో నిండి ఉంది.
న బభౌ తద్ వనం తత్ర దావానలహతం యథా। వ్యాకులావరణా రేజుర్విహ్వలా ఇవ తా లతాః
ఆ అడవి అగ్ని తాకినట్లుగా కనిపించలేదు. అక్కడ వెల్లెలు, తమ ఆకులు చెలరేగిపోయి, ఉలిక్కిపడి కంపించాయి.
లతాగృహైశ్చిత్రగృహైశ్చ సాదితై- ర్వ్యాలైర్మృగైరార్తరవైశ్చ పక్షిభిః। శిలాగృహైరున్మథితైస్తథా గృహైః ప్రణష్టరూపం తదభూన్మహద్ వనమ్
వెల్లెలతో చేసిన గృహాలు, అలంకార గృహాలు ధ్వంసమై, అడవి జంతువులు, పక్షులు బాధతో అరుస్తూ, రాళ్లతో చేసిన గృహాలు కూడా పగిలిపోవడంతో, ఆ గొప్ప అడవి గుర్తుపట్టలేని విధంగా మారింది.
సా విహ్వలాశోకలతాప్రతానా వనస్థలీ శోకలతాప్రతానా। జాతా దశాస్యప్రమదావనస్య కపేర్బలాద్ధి ప్రమదావనస్య
ఆ అడవి, విషాదంలో మునిగిపోయిన వెల్లె సమూహాలతో, దశముఖుడి స్త్రీల ప్రమదావనంలా మారింది. ఇది అంతా వానరుని బలమే కారణం.
తతః స కృత్వా జగతీపతేర్మహాన్ మహద్ వ్యలీకం మనసో మహాత్మనః। యుయుత్సురేకో బహుభిర్మహాబలైః శ్రియా జ్వలంస్తోరణమాశ్రితః కపిః
అప్పుడు భూమిపతికి, మహాత్ముడైన రాముని మనసుకు కూడా, గొప్ప అపరాధం చేసిన వానరుడు, ఒక్కడే, అనేక మహాబలులతో యుద్ధానికి సిద్ధమై, తేజస్సుతో మెరిసిపోతూ, ద్వారంలో నిలిచాడు.
thumb|ద్విచత్వారింశః సర్గః శ్రూయతామ్|center శ్రీమద్వాల్మీకియరామాయణే సున్దరకాణ్డే ద్విచత్వారింశః సర్గః ॥౫-
శ్రీమద్వాల్మీకి రామాయణంలో, సుందరకాండలో, నలభై రెండవ సర్గను వినండి.
తతః పక్షినినాదేన వృక్షభఙ్గస్వనేన చ। బభూవుస్త్రాససమ్భ్రాన్తాః సర్వే లఙ్కానివాసినః
అప్పుడు పక్షుల అరుపులతో, చెట్లు విరిగిపడుతున్న శబ్దంతో, లంకా నివాసులందరూ భయంతో, గందరగోళంగా మారిపోయారు.
తతో గతాయాం నిద్రాయాం రాక్షస్యో వికృతాననాః। తద్ వనం దదృశుర్భగ్నం తం చ వీరం మహాకపిమ్
ఆ తరువాత నిద్ర పోయిన తరువాత, భయంకరమైన ముఖాలున్న రాక్షసస్త్రీలు, ఆ ధ్వంసమైన ఉద్యానవనాన్ని, ఆ వీరుడైన మహాకపిని చూశారు.
స తా దృష్ట్వా మహాబాహుర్మహాసత్త్వో మహాబలః। చకార సుమహద్రూపం రాక్షసీనాం భయావహమ్
అప్పుడు మహాబలుడు, మహాత్ముడు అయిన వానరుడు ఆ రాక్షసస్త్రీలను చూసి, భయంకరమైన గొప్ప రూపాన్ని ధరించాడు.
తతస్తు గిరిసంకాశమతికాయం మహాబలమ్। రాక్షస్యో వానరం దృష్ట్వా పప్రచ్ఛుర్జనకాత్మజామ్
తర్వాత, కొండలా పెద్దదిగా, అపారమైన బలంతో ఉన్న ఆ వానరుణ్ని చూసి, రాక్షసస్త్రీలు జనకుని కుమార్తెను అడిగారు.
కోఽయం కస్య కుతో వాయం కింనిమిత్తమిహాగతః। కథం త్వయా సహానేన సంవాదః కృత ఇత్యుత
ఇవ్వాడు ఎవరు? ఎవరివాడు? ఎక్కడినుంచి వచ్చాడు? ఏ కారణంతో ఇక్కడికి వచ్చాడు? నువ్వు ఇతడితో ఎలా మాట్లాడావు?
ఆచక్ష్వ నో విశాలాక్షి మా భూత్తే సుభగే భయమ్। సంవాదమసితాపాఙ్గి త్వయా కిం కృతవానయమ్
విశాలమైన కళ్లవాడివి, భయపడకురా సుభగే, నువ్వు ఇతడితో ఏం మాట్లాడావో మాకు చెప్పు, నల్లని కళ్లవాడివి.
అథాబ్రవీత్ తదా సాధ్వీ సీతా సర్వాఙ్గశోభనా। రక్షసాం కామరూపాణాం విజ్ఞానే కా గతిర్మమ
అప్పుడు ఆ సతీమంతుడు, అందమైన సీతా ఇలా చెప్పింది: 'ఈ రూపాలు మార్చుకునే రాక్షసులను గుర్తించడంలో నాకు ఏమి మార్గం ఉంది?'
యూయమేవాస్య జానీత యోఽయం యద్ వా కరిష్యతి। అహిరేవ హ్యహేః పాదాన్ విజానాతి న సంశయః
ఇవ్వాడు ఎవరో, ఏం చేయబోతున్నాడో మీరే తెలుసుకోగలరు. పాము పాదాలను మరొక పాము గుర్తించగలిగినట్టు, దీనిలో సందేహమే లేదు.
అహమప్యతిభీతాస్మి నైవ జానామి కో హ్యయమ్। వేద్మి రాక్షసమేవైనం కామరూపిణమాగతమ్
నాకూ చాలా భయం వేస్తోంది. ఇతడు ఎవరో నాకు తెలియదు. ఇతడు ఏదో రూపంలో వచ్చిన రాక్షసుడని అనుకుంటున్నాను.
వైదేహ్యా వచనం శ్రుత్వా రాక్షస్యో విద్రుతా ద్రుతమ్। స్థితాః కాశ్చిద్గతాః కాశ్చిద్ రావణాయ నివేదితుమ్
వైదేహి మాటలు విని, రాక్షసస్త్రీలు వెంటనే చెల్లాచెదురయ్యారు; కొందరు అక్కడే నిలిచారు, మరికొందరు రావణునికి చెప్పడానికి వెళ్లారు.
రావణస్య సమీపే తు రాక్షస్యో వికృతాననాః। విరూపం వానరం భీమం రావణాయ న్యవేదిషుః
రావణుని సమక్షంలో, భయంకరమైన ముఖాలున్న రాక్షసస్త్రీలు, భయానకమైన వానరుడి గురించి రావణునికి చెప్పారు.
అశోకవనికామధ్యే రాజన్ భీమవపుః కపిః। సీతయా కృతసంవాదస్తిష్ఠత్యమితవిక్రమః
ఓ రాజా, అశోకవనంలో భయంకరమైన రూపంతో, అపారమైన శౌర్యంతో ఉన్న వానరుడు, సీతతో మాట్లాడి అక్కడ నిలిచాడు.
న చ తం జానకీ సీతా హరిం హరిణలోచనా। అస్మాభిర్బహుధా పృష్టా నివేదయితుమిచ్ఛతి
జనకుని కుమార్తె అయిన సీతా, మృగనయనిగా ఉన్న ఆమెను మేమెంతోగా అడిగినా, ఆ వానరుని గురించి ఏమీ చెప్పాలనుకోవడం లేదు.
వాసవస్య భవేద్ దూతో దూతో వైశ్రవణస్య వా। ప్రేషితో వాపి రామేణ సీతాన్వేషణకాఙ్క్షయా
ఇతడు వాయుదేవుని దూత అయి ఉండవచ్చు, కుబేరుని దూత అయి ఉండవచ్చు, లేక రాముడు సీతను వెతకమని పంపినవాడై ఉండవచ్చు.
తేనైవాద్భుతరూపేణ యత్తత్తవ మనోహరమ్। నానామృగగణాకీర్ణం ప్రమృష్టం ప్రమదావనమ్
అదే అద్భుతమైన, మనసును ఆకట్టుకునే రూపంతో, అనేక జంతువులతో నిండిన ఆ ప్రమదావనాన్ని అతడు ధ్వంసం చేశాడు.
న తత్ర కశ్చిదుద్దేశో యస్తేన న వినాశితః। యత్ర సా జానకీ దేవీ స తేన న వినాశితః
ఆ వనంలో అతడు నాశనం చేయని ప్రదేశం లేదు. దేవి జనకీ ఉన్న చోటు తప్ప, మిగతా అంతా అతడు ధ్వంసం చేశాడు.
జానకీరక్షణార్థం వా శ్రమాద్ వా నోపలక్ష్యతే। అథవా కః శ్రమస్తస్య సైవ తేనాభిరక్షితా
జనకిని కాపాడటానికో, అలసట వల్లనో, ఏ కారణమో తెలియదు. కాని అతడికి అలసట ఏముంటుంది? ఆమెను మాత్రమే అతడు రక్షించాడు.