స రాజపుత్ర్యా ప్రతివేదితార్థః కపిః కృతార్థః పరిహృష్టచేతాః। తదల్పశేషం ప్రసమీక్ష్య కార్యం దిశం హ్యుదీచీం మనసా జగామ
రాజకుమార్తె చెప్పిన విషయాన్ని తెలుసుకున్న ఆ వానరుడు, తన పని పూర్తయిందని ఆనందంతో, మిగిలిన చిన్న పని గురించి ఆలోచించి, ఉత్తర దిశలో మనసు పెట్టాడు.
thumb|ఏకచత్వారింశః సర్గః శ్రూయతామ్|center శ్రీమద్వాల్మీకియరామాయణే సున్దరకాణ్డే ఏకచత్వారింశః సర్గః ॥౫-
శ్రీమద్వాల్మీకి రామాయణంలో, సుందరకాండలో నలభై ఒకటి వ అధ్యాయాన్ని వినండి.
స చ వాగ్భిః ప్రశస్తాభిర్గమిష్యన్ పూజితస్తయా। తస్మాద్ దేశాదపాక్రమ్య చిన్తయామాస వానరః
ఆమె మంచి మాటలతో సత్కరించి పంపిన తరువాత, ఆ వానరుడు అక్కడినుండి పక్కకు వెళ్లి ఆలోచించసాగాడు.
అల్పశేషమిదం కార్యం దృష్టేయమసితేక్షణా। త్రీనుపాయానతిక్రమ్య చతుర్థ ఇహ దృశ్యతే
ఈ పని తక్కువే మిగిలింది, ఎందుకంటే ఈ నల్ల కళ్ళు కలిగినవాడిని చూశాను. మూడు మార్గాలు ప్రయత్నించిన తరువాత, ఇక్కడ నాల్గవది కనిపిస్తోంది.
న సామ రక్షఃసు గుణాయ కల్పతే న దానమర్థోపచితేషు యుజ్యతే। న భేదసాధ్యా బలదర్పితా జనాః పరాక్రమస్త్వేష మమేహ రోచతే
రాక్షసులకు మృదువైన మాటలు పనికిరావు. ధనికులకు దానం అవసరం లేదు. బలంతో మదమెక్కినవారిని విడదీయడం సాధ్యం కాదు. ఇక్కడ బలప్రయోగమే నాకు నచ్చింది.
న చాస్య కార్యస్య పరాక్రమాదృతే వినిశ్చయః కశ్చిదిహోపపద్యతే। హతప్రవీరాశ్చ రణే తు రాక్షసాః కథంచిదీయుర్యదిహాద్య మార్దవమ్
ఈ పనికి బలాన్ని తప్ప మరే మార్గం లేదు. యుద్ధంలో రాక్షసులు చనిపోతే, బహుశా వారు కొంత మృదుత్వాన్ని చూపుతారు.
కార్యే కర్మణి నిర్వృత్తే యో బహూన్యపి సాధయేత్। పూర్వకార్యావిరోధేన స కార్యం కర్తుమర్హతి
ఎవరైనా ముందరి పనికి ఆటంకం కలగకుండా అనేక పనులు పూర్తి చేయగలిగితే, అతడే కొత్త పని చేయడానికి యోగ్యుడు.
న హ్యేకః సాధకో హేతుః స్వల్పస్యాపీహ కర్మణః। యో హ్యర్థం బహుధా వేద స సమర్థోఽర్థసాధనే
ఇక్కడ చిన్న పనికైనా ఒక్కటే కారణం సరిపోదు. ఎవరు విషయాన్ని అనేక కోణాల్లో తెలుసుకుంటారో, వారు ఆ పని చేయగలరు.
ఇహైవ తావత్కృతనిశ్చయో హ్యహం వ్రజేయమద్య ప్లవగేశ్వరాలయమ్। పరాత్మసమ్మర్దవిశేషతత్త్వవిత్ తతః కృతం స్యాన్మమ భర్తృశాసనమ్
ఇక్కడే, ఇప్పుడే నా మనసు నిర్ణయించుకొని, ఈ రోజు నేనెట్టి వానరుల రాజు నివాసానికి వెళ్ళిపోతాను. ఇతరులతో కలిగే సంఘర్షణ యొక్క అసలు స్వరూపాన్ని తెలుసుకొని, ఆ తరువాత నా యజమాని ఆజ్ఞను నెరవేర్చగలను.
కథం ను ఖల్వద్య భవేత్ సుఖాగతం ప్రసహ్య యుద్ధం మమ రాక్షసైః సహ। తథైవ ఖల్వాత్మబలం చ సారవత్ సమానయేన్మాం చ రణే దశాననః
ఈ రోజు రాక్షసులతో నేరుగా యుద్ధం నాకు ఎలా అనుకూలంగా జరుగుతుందో చూడాలి. అలాగే, నా స్వంత బలాన్ని ప్రదర్శించి, రావణుడు యుద్ధంలో నన్ను ఎదుర్కొనాలని కోరుకుంటున్నాను.
తతః సమాసాద్య రణే దశాననం సమన్త్రివర్గం సబలం సయాయినమ్। హృది స్థితం తస్య మతం బలం చ సుఖేన మత్వాహమితః పునర్వ్రజే
ఆ తరువాత, రణరంగంలో రావణుడిని, అతని మంత్రులు, సైన్యం, రథాలతో కలిసి ఎదుర్కొని, అతని మనసు, బలాన్ని తెలుసుకొని, నేను సులభంగా ఇక్కడినుండి తిరిగి వెళ్ళిపోతాను.
ఇదమస్య నృశంసస్య నన్దనోపమముత్తమమ్। వనం నేత్రమనఃకాన్తం నానాద్రుమలతాయుతమ్
ఈ క్రూరుడికి చెందిన ఈ అద్భుతమైన ఉద్యానవనం, కన్ను, మనసుకు హర్షాన్ని కలిగించేలా, పరమసుందరమైనది,色色 చెట్లు, వెల్లెలతో నిండినది.
ఇదం విధ్వంసయిష్యామి శుష్కం వనమివానలః। అస్మిన్ భగ్నే తతః కోపం కరిష్యతి స రావణః
ఈ ఉద్యానవనాన్ని, ఎండిపోయిన అడవిని అగ్ని ఎలా నాశనం చేస్తుందో అలా నేనూ ధ్వంసం చేస్తాను. ఇది నాశనం అయిన తరువాత రావణుడు కోపంతో మండిపోతాడు.
తతో మహత్సాశ్వమహారథద్విపం బలం సమానేష్యతి రాక్షసాధిపః। త్రిశూలకాలాయసపట్టిశాయుధం తతో మహద్యుద్ధమిదం భవిష్యతి
ఆ తరువాత రాక్షసాధిపతి గొప్ప సైన్యాన్ని, గుర్రాలు, మహారథాలు, ఏనుగులతో కూడినదాన్ని, త్రిశూలాలు, ఇనుప గొడ్డళ్లూ, కత్తులతో కూడినదాన్ని సమీకరిస్తాడు. అప్పుడు గొప్ప యుద్ధం జరుగుతుంది.
అహం చ తైః సంయతి చణ్డవిక్రమైః సమేత్య రక్షోభిరభఙ్గవిక్రమః। నిహత్య తద్ రావణచోదితం బలం సుఖం గమిష్యామి హరీశ్వరాలయమ్
నేను, ఆ ఉగ్రవీరులైన రాక్షసులతో యుద్ధంలో ఎదుర్కొని, రావణుడు పంపిన సైన్యాన్ని ఓడించి, ఆనందంగా వానరుల రాజు నివాసానికి తిరిగి వెళ్ళిపోతాను.
తతో మారుతవత్ క్రుద్ధో మారుతిర్భీమవిక్రమః। ఊరువేగేన మహతా ద్రుమాన్ క్షేప్తుమథారభత్
ఆ తరువాత, వాయువు వలె కోపంతో ఉప్పొంగిన మహాబలుడు హనుమంతుడు తన తొడల బలంతో గొప్ప చెట్లను పీకి విసరడం ప్రారంభించాడు.
తతస్తద్ధనుమాన్ వీరో బభఞ్జ ప్రమదావనమ్। మత్తద్విజసమాఘుష్టం నానాద్రుమలతాయుతమ్
అప్పుడే ఆ వీరుడైన హనుమంతుడు, మత్తులో ఉన్న పక్షుల కిలకిలారావాలతో నిండిన,色色 చెట్లు, వెల్లెలతో కూడిన ఆ ప్రమదావనాన్ని ధ్వంసం చేశాడు.
తద్వనం మథితైర్వృక్షైర్భిన్నైశ్చ సలిలాశయైః। చూర్ణితైః పర్వతాగ్రైశ్చ బభూవాప్రియదర్శనమ్
ఆ ఉద్యానవనం, పీక్కొట్టిన చెట్లతో, పగిలిన నీటి కుంటలతో, చూర్ణమైన కొండ శిఖరాలతో, చూడటానికి అసహ్యంగా మారిపోయింది.
నానాశకున్తవిరుతైః ప్రభిన్నసలిలాశయైః। తామ్రైః కిసలయైః క్లాన్తైః క్లాన్తద్రుమలతాయుతైః
色色 పక్షుల అరుపులతో, పగిలిన నీటి కుంటలతో, తామ్రవర్ణపు అలసిన ఆకులతో, అలసిపోయిన చెట్లు, వెల్లెలతో నిండి ఉంది.
న బభౌ తద్ వనం తత్ర దావానలహతం యథా। వ్యాకులావరణా రేజుర్విహ్వలా ఇవ తా లతాః
ఆ అడవి అగ్ని తాకినట్లుగా కనిపించలేదు. అక్కడ వెల్లెలు, తమ ఆకులు చెలరేగిపోయి, ఉలిక్కిపడి కంపించాయి.
లతాగృహైశ్చిత్రగృహైశ్చ సాదితై- ర్వ్యాలైర్మృగైరార్తరవైశ్చ పక్షిభిః। శిలాగృహైరున్మథితైస్తథా గృహైః ప్రణష్టరూపం తదభూన్మహద్ వనమ్
వెల్లెలతో చేసిన గృహాలు, అలంకార గృహాలు ధ్వంసమై, అడవి జంతువులు, పక్షులు బాధతో అరుస్తూ, రాళ్లతో చేసిన గృహాలు కూడా పగిలిపోవడంతో, ఆ గొప్ప అడవి గుర్తుపట్టలేని విధంగా మారింది.
సా విహ్వలాశోకలతాప్రతానా వనస్థలీ శోకలతాప్రతానా। జాతా దశాస్యప్రమదావనస్య కపేర్బలాద్ధి ప్రమదావనస్య
ఆ అడవి, విషాదంలో మునిగిపోయిన వెల్లె సమూహాలతో, దశముఖుడి స్త్రీల ప్రమదావనంలా మారింది. ఇది అంతా వానరుని బలమే కారణం.
తతః స కృత్వా జగతీపతేర్మహాన్ మహద్ వ్యలీకం మనసో మహాత్మనః। యుయుత్సురేకో బహుభిర్మహాబలైః శ్రియా జ్వలంస్తోరణమాశ్రితః కపిః
అప్పుడు భూమిపతికి, మహాత్ముడైన రాముని మనసుకు కూడా, గొప్ప అపరాధం చేసిన వానరుడు, ఒక్కడే, అనేక మహాబలులతో యుద్ధానికి సిద్ధమై, తేజస్సుతో మెరిసిపోతూ, ద్వారంలో నిలిచాడు.
thumb|ద్విచత్వారింశః సర్గః శ్రూయతామ్|center శ్రీమద్వాల్మీకియరామాయణే సున్దరకాణ్డే ద్విచత్వారింశః సర్గః ॥౫-
శ్రీమద్వాల్మీకి రామాయణంలో, సుందరకాండలో, నలభై రెండవ సర్గను వినండి.
తతః పక్షినినాదేన వృక్షభఙ్గస్వనేన చ। బభూవుస్త్రాససమ్భ్రాన్తాః సర్వే లఙ్కానివాసినః
అప్పుడు పక్షుల అరుపులతో, చెట్లు విరిగిపడుతున్న శబ్దంతో, లంకా నివాసులందరూ భయంతో, గందరగోళంగా మారిపోయారు.
తతో గతాయాం నిద్రాయాం రాక్షస్యో వికృతాననాః। తద్ వనం దదృశుర్భగ్నం తం చ వీరం మహాకపిమ్
ఆ తరువాత నిద్ర పోయిన తరువాత, భయంకరమైన ముఖాలున్న రాక్షసస్త్రీలు, ఆ ధ్వంసమైన ఉద్యానవనాన్ని, ఆ వీరుడైన మహాకపిని చూశారు.
స తా దృష్ట్వా మహాబాహుర్మహాసత్త్వో మహాబలః। చకార సుమహద్రూపం రాక్షసీనాం భయావహమ్
అప్పుడు మహాబలుడు, మహాత్ముడు అయిన వానరుడు ఆ రాక్షసస్త్రీలను చూసి, భయంకరమైన గొప్ప రూపాన్ని ధరించాడు.
తతస్తు గిరిసంకాశమతికాయం మహాబలమ్। రాక్షస్యో వానరం దృష్ట్వా పప్రచ్ఛుర్జనకాత్మజామ్
తర్వాత, కొండలా పెద్దదిగా, అపారమైన బలంతో ఉన్న ఆ వానరుణ్ని చూసి, రాక్షసస్త్రీలు జనకుని కుమార్తెను అడిగారు.
కోఽయం కస్య కుతో వాయం కింనిమిత్తమిహాగతః। కథం త్వయా సహానేన సంవాదః కృత ఇత్యుత
ఇవ్వాడు ఎవరు? ఎవరివాడు? ఎక్కడినుంచి వచ్చాడు? ఏ కారణంతో ఇక్కడికి వచ్చాడు? నువ్వు ఇతడితో ఎలా మాట్లాడావు?
ఆచక్ష్వ నో విశాలాక్షి మా భూత్తే సుభగే భయమ్। సంవాదమసితాపాఙ్గి త్వయా కిం కృతవానయమ్
విశాలమైన కళ్లవాడివి, భయపడకురా సుభగే, నువ్వు ఇతడితో ఏం మాట్లాడావో మాకు చెప్పు, నల్లని కళ్లవాడివి.