మత్తః ప్రియతరో నిత్యం భ్రాతా రామస్య లక్ష్మణః। నియుక్తో ధురి యస్యాం తు తాముద్వహతి వీర్యవాన్
లక్ష్మణుడు ఎప్పుడూ రామునికి నన్ను కన్నా ప్రియమైనవాడు. ఏ పని అప్పగించినా, దాన్ని ధైర్యంగా నెరవేర్చే వాడు.
యం దృష్ట్వా రాఘవో నైవ వృత్తమార్యమనుస్మరత్। స మమార్థాయ కుశలం వక్తవ్యో వచనాన్మమ
అతడిని చూసినప్పుడు రాఘవుడు కూడా ఆర్యుల ప్రవర్తనను మర్చిపోతాడు. అతనికి నా తరఫున క్షేమం చెప్పాలి.
మృదుర్నిత్యం శుచిర్దక్షః ప్రియో రామస్య లక్ష్మణః। యథా హి వానరశ్రేష్ఠ దుఃఖక్షయకరో భవేత్
లక్ష్మణుడు ఎప్పుడూ మృదువుగా, శుచిగా, నిపుణుడిగా ఉంటాడు. రామునికి ప్రియమైనవాడు. వానరులలో శ్రేష్ఠుడా, అతడు నా బాధలు తొలగించేవాడిగా కావాలి.
త్వమస్మిన్ కార్యనిర్వాహే ప్రమాణం హరియూథప। రాఘవస్త్వత్సమారమ్భాన్మయి యత్నపరో భవేత్
ఈ కార్యాన్ని నెరవేర్చడంలో నీవే ప్రమాణం, వానరుల అధిపతీ. నీ ప్రయత్నంతో రాఘవుడు నాపట్ల శ్రద్ధ చూపాలి.
ఇదం బ్రూయాశ్చ మే నాథం శూరం రామం పునః పునః। జీవితం ధారయిష్యామి మాసం దశరథాత్మజ
ఇదే విషయాన్ని నా ప్రభువైన వీరుడైన రామునికి మళ్లీ మళ్లీ చెప్పు: 'దశరథుని కుమారుడా, నేను ఒక నెల వరకు ప్రాణం నిలబెట్టుకుంటాను.'
ఊర్ధ్వం మాసాన్న జీవేయం సత్యేనాహం బ్రవీమి తే। రావణేనోపరుద్ధాం మాం నికృత్యా పాపకర్మణా। త్రాతుమర్హసి వీర త్వం పాతాలాదివ కౌశికీమ్
ఒక నెల తరువాత నేను బ్రతికేను — ఇది నిజంగా చెబుతున్నాను. రావణుడు దుష్టమైన పనులతో మోసపూరితంగా నన్ను బంధించాడు. నీవు వీరుడవు, పాతాళం నుండి కౌశికిని రక్షించినట్లు నన్ను రక్షించాలి.
తతో వస్త్రగతం ముక్త్వా దివ్యం చూడామణిం శుభమ్। ప్రదేయో రాఘవాయేతి సీతా హనుమతే దదౌ
తర్వాత, తన వస్త్రంలో ఉన్న దివ్యమైన, మణిమాలను తీసి, 'ఇది రాఘవునికి ఇవ్వాలి' అని సీత హనుమంతునికి ఇచ్చింది.
ప్రతిగృహ్య తతో వీరో మణిరత్నమనుత్తమమ్। అఙ్గుల్యా యోజయామాస నహ్యస్య ప్రాభవద్ భుజః
అద్వితీయమైన ఆ మణిని స్వీకరించిన హనుమంతుడు, దాన్ని తన వేళ్లకు ధరించాడు. ఎందుకంటే అతని భుజానికి అది సరిపోలేదు.
మణిరత్నం కపివరః ప్రతిగృహ్యాభివాద్య చ। సీతాం ప్రదక్షిణం కృత్వా ప్రణతః పార్శ్వతః స్థితః
ఆ మణిరత్నాన్ని తీసుకుని, ఆ కోపులలో శ్రేష్ఠుడు నమస్కరించి, సీతాదేవిని ప్రదక్షిణగా తిరిగి, వినయంగా ఆమె పక్కన నిలిచాడు.
హర్షేణ మహతా యుక్తః సీతాదర్శనజేన సః। హృదయేన గతో రామం లక్ష్మణం చ సలక్షణమ్
సీతాదేవిని చూసిన ఆనందంతో హనుమంతుడు హృదయపూర్వకంగా రాముడి దగ్గరికి, లక్ష్మణుని దగ్గరికి కూడా వెళ్లిపోయినట్టు అనుభూతి చెందాడు.
మణివరముపగృహ్య తం మహార్హం జనకనృపాత్మజయా ధృతం ప్రభావాత్। గిరివరపవనావధూతముక్తః సుఖితమనాః ప్రతిసంక్రమం ప్రపేదే
జనకుని కుమార్తె చేతిలో ఉన్న ఆ అమూల్యమైన మణిని తీసుకుని, ఆమె జడలో నుంచి కొండగాలికి ఊదిపడినదాన్ని విడిపోసి, హనుమంతుడు హర్షంతో తిరిగి వెళ్లడానికి సిద్ధమయ్యాడు.
thumb|ఏకోనచత్వారింశః సర్గః శ్రూయతామ్|center శ్రీమద్వాల్మీకియరామాయణే సున్దరకాణ్డే ఏకోనచత్వారింశః సర్గః ॥౫-
శ్రీ వాల్మీకి రామాయణంలో సుందరకాండలో ముప్పత్తి తొమ్మిదవ అధ్యాయం ప్రారంభమవుతుంది.
మణిం దత్త్వా తతః సీతా హనూమన్తమథాబ్రవీత్। అభిజ్ఞానమభిజ్ఞాతమేతద్ రామస్య తత్త్వతః
తర్వాత సీతాదేవి మణిని హనుమంతునికి ఇచ్చి, "ఇది రామునికి గుర్తుగా చెప్పు, ఆయనకి ఇది నిజంగా గుర్తు ఉంటుంది" అని చెప్పింది.
మణిం దృష్ట్వా తు రామో వై త్రయాణాం సంస్మరిష్యతి। వీరో జనన్యా మమ చ రాజ్ఞో దశరథస్య చ
ఈ మణిని చూసినప్పుడు రాముడు, ఆ వీరుడు, నా తల్లి, దశరథ మహారాజు — ఈ ముగ్గురిని గుర్తు చేసుకుంటాడు.
స భూయస్త్వం సముత్సాహచోదితో హరిసత్తమ। అస్మిన్ కార్యసముత్సాహే ప్రచిన్తయ యదుత్తరమ్
కాపిలలో శ్రేష్ఠుడా! నీవు ఉత్సాహంతో ఈ కార్యాన్ని ఇంకా ఏం చేయాలో ఆలోచించు.
త్వమస్మిన్ కార్యనిర్యోగే ప్రమాణం హరిసత్తమ। తస్య చిన్తయ యో యత్నో దుఃఖక్షయకరో భవేత్
ఈ పనిని నీవే నడిపించగలవు, వానర శ్రేష్ఠుడా! బాధలు తొలగించే ప్రయత్నం ఏది అనేది ఆలోచించు.
హనూమన్ యత్నమాస్థాయ దుఃఖక్షయకరో భవ। స తథేతి ప్రతిజ్ఞాయ మారుతిర్భీమవిక్రమః
హనుమంతా! బాధలు పోగొట్టే ప్రయత్నం చేయు అని చెప్పగా, భయంకరమైన బలశాలి వాయుపుత్రుడు 'అలా చేస్తాను' అని ఒప్పుకున్నాడు.
శిరసాఽఽవన్ద్య వైదేహీం గమనాయోపచక్రమే। జ్ఞాత్వా సమ్ప్రస్థితం దేవీ వానరం పవనాత్మజమ్
వైదేహిని తలవంచి నమస్కరించి, హనుమంతుడు ప్రయాణానికి సిద్ధమయ్యాడు. వాయుపుత్రుడు వెళ్ళిపోతున్నాడని దేవి గ్రహించింది.
బాష్పగద్గదయా వాచా మైథిలీ వాక్యమబ్రవీత్। హనూమన్ కుశలం బ్రూయాః సహితౌ రామలక్ష్మణౌ
కన్నీళ్ళతో గొంతు కదిలిపోతూ మైథిలి ఇలా చెప్పింది: 'హనుమంతా! రాముడు, లక్ష్మణుడు ఇద్దరికీ నా శుభాకాంక్షలు చెప్పు.'
సుగ్రీవం చ సహామాత్యం సర్వాన్ వృద్ధాంశ్చ వానరాన్। బ్రూయాస్త్వం వానరశ్రేష్ఠ కుశలం ధర్మసంహితమ్
వానర శ్రేష్ఠుడా! సుగ్రీవుడు, అతని మంత్రులు, వృద్ధ వానరులందరికీ ధర్మబద్ధమైన శుభాకాంక్షలు చెప్పు.
యథా చ స మహాబాహుర్మాం తారయతి రాఘవః। అస్మాద్ దుఃఖామ్బుసంరోధాత్ త్వం సమాధాతుమర్హసి
బలవంతుడైన రాఘవుడు నన్ను ఈ బాధ సముద్రం నుంచి రక్షించాలి. నువ్వూ అదే విధంగా ప్రయత్నించాలి.
జీవన్తీం మాం యథా రామః సమ్భావయతి కీర్తిమాన్। తత్ త్వయా హనుమన్ వాచ్యం వాచా ధర్మమవాప్నుహి
హనుమంతా! రాముడు నన్ను ఇంకా బతికే ఉన్నానని తెలుసుకోవాలి. ఈ మాటలు చెప్పి, నీ ధర్మాన్ని నిలబెట్టు.
నిత్యముత్సాహయుక్తస్య వాచః శ్రుత్వా మయేరితాః। వర్ధిష్యతే దాశరథేః పౌరుషం మదవాప్తయే
ఎప్పుడూ ఆశతో నాలోంచి వచ్చిన ఈ మాటలు వినగానే, దశరథుని కుమారుడైన రామునికి నన్ను రక్షించాలనే ధైర్యం మరింత పెరుగుతుంది.
మత్సందేశయుతా వాచస్త్వత్తః శ్రుత్వైవ రాఘవః। పరాక్రమే మతిం వీరో విధివత్ సంవిధాస్యతి
నా సందేశంతో కూడిన నీ మాటలు విని, రాఘవుడు ధైర్యంగా, యోగ్యంగా పరాక్రమానికి మనసు పెట్టుకుంటాడు.
సీతాయాస్తద్ వచః శ్రుత్వా హనూమాన్ మారుతాత్మజః। శిరస్యఞ్జలిమాధాయ వాక్యముత్తరమబ్రవీత్
సీతాదేవి మాటలు విని, వాయుపుత్రుడు హనుమంతుడు చేతులు జోడించి తలపై పెట్టి ఇలా సమాధానం చెప్పాడు.
క్షిప్రమేష్యతి కాకుత్స్థో హర్యృక్షప్రవరైర్వృతః। యస్తే యుధి విజిత్యారీన్ శోకం వ్యపనయిష్యతి
త్వరలోనే రాముడు, వానర, రిక్షర శ్రేష్ఠులతో కలిసి వచ్చి, యుద్ధంలో శత్రువులను జయించి, నీ బాధను తొలగిస్తాడు.
నహి పశ్యామి మర్త్యేషు నాసురేషు సురేషు వా। యస్తస్య వమతో బాణాన్ స్థాతుముత్సహతేఽగ్రతః
అతడి బాణాలు విసిరినప్పుడు, మానవుల్లో, అసురుల్లో, దేవతల్లో ఎవ్వరూ అతడి ఎదుట నిలబడలేరు అని నేను చూస్తున్నాను.
అప్యర్కమపి పర్జన్యమపి వైవస్వతం యమమ్। స హి సోఢుం రణే శక్తస్తవ హేతోర్విశేషతః
యుద్ధంలో నీ కోసం, అతడు సూర్యుడిని, వర్షదేవుడిని, మరణదేవుడైన యమునైనా ఎదుర్కొనగలడు.
స హి సాగరపర్యన్తాం మహీం సాధితుమర్హతి। త్వన్నిమిత్తో హి రామస్య జయో జనకనన్దిని
సముద్రంతో చుట్టుముట్టిన ఈ భూమిని కూడా అతడు జయించగలడు. జనకుని కుమార్తె, నీ కోసమే రామునికి విజయము ఖచ్చితంగా లభిస్తుంది.
తస్య తద్ వచనం శ్రుత్వా సమ్యక్ సత్యం సుభాషితమ్। జానకీ బహు మేనే తం వచనం చేదమబ్రవీత్
అతడు చెప్పిన ఆ నిజమైన, మంచి మాటలు విని, సీత ఆ మాటలను ఎంతో విలువైనవిగా భావించి, ఇలా అంది.