న చ శక్ష్యే త్వయా సార్ధం గన్తుం శత్రువినాశన। కలత్రవతి సందేహస్త్వయి స్యాదప్యసంశయమ్
శత్రువులను నాశనం చేసే వానరా! నీతో కలిసి నేను వెళ్లలేను. నీకు భార్య ఉన్నందున నిన్ను గురించి అనుమానం తప్పక కలుగుతుంది.
హ్రియమాణాం తు మాం దృష్ట్వా రాక్షసా భీమవిక్రమాః। అనుగచ్ఛేయురాదిష్టా రావణేన దురాత్మనా
నన్ను ఎత్తుకెళ్తున్నదాన్ని చూసి, భయంకరమైన రాక్షసులు, దుష్టుడు అయిన రావణుడు ఆజ్ఞ ఇచ్చినవారు, మన వెంట పడతారు.
తైస్త్వం పరివృతః శూరైః శూలముద్గరపాణిభిః। భవేస్త్వం సంశయం ప్రాప్తో మయా వీర కలత్రవాన్
వారు చేతుల్లో ఆయుధాలతో చుట్టుముట్టినప్పుడు, నీతో పాటు భార్య ఉన్నందున, ఓ వీర వానరా! నీవు ప్రమాదంలో పడతావు.
సాయుధా బహవో వ్యోమ్ని రాక్షసాస్త్వం నిరాయుధః। కథం శక్ష్యసి సంయాతుం మాం చైవ పరిరక్షితుమ్
వారు ఆయుధాలతో ఆకాశంలో ఉంటారు, నీవు ఆయుధం లేకుండా ఉంటావు. అప్పుడు నీవు యుద్ధం చేయడం, నన్ను కాపాడడం ఎలా సాధ్యం?
యుధ్యమానస్య రక్షోభిస్తతస్తైః క్రూరకర్మభిః। ప్రపతేయం హి తే పృష్ఠాద్ భయార్తా కపిసత్తమ
వారు క్రూరమైన పనులు చేసే రాక్షసులతో నీవు యుద్ధం చేస్తుంటే, భయంతో నీ వెనుక నుండి నేనెక్కడ పడిపోతానో, ఓ వానరశ్రేష్ఠా!
అథ రక్షాంసి భీమాని మహాన్తి బలవన్తి చ। కథంచిత్ సామ్పరాయే త్వాం జయేయుః కపిసత్తమ
లేదా, ఓ వానరశ్రేష్ఠా! ఆ భయంకరమైన, బలమైన రాక్షసులు యుద్ధంలో నిన్ను ఏదో విధంగా ఓడించవచ్చు.
అథవా యుధ్యమానస్య పతేయం విముఖస్య తే। పతితాం చ గృహీత్వా మాం నయేయుః పాపరాక్షసాః
లేదా, నీవు యుద్ధంలో నన్ను చూసుకోకుండా ఉన్నప్పుడు నేనెక్కడ పడిపోతానో, అప్పుడు ఆ పాపి రాక్షసులు నన్ను పట్టుకుని తీసుకెళ్తారు.
మాం వా హరేయుస్త్వద్ధస్తాద్ విశసేయురథాపి వా। అనవస్థౌ హి దృశ్యేతే యుద్ధే జయపరాజయౌ
వారు నిన్ను దాటి నన్ను ఎత్తుకుపోతారు లేదా నన్ను చంపవచ్చు. యుద్ధంలో విజయం, ఓటమి రెండూ అనిశ్చితమే.
అహం వాపి విపద్యేయం రక్షోభిరభితర్జితా। త్వత్ప్రయత్నో హరిశ్రేష్ఠ భవేన్నిష్ఫల ఏవ తు
లేదా, రాక్షసులు బెదిరించి నేను ప్రాణాలు కోల్పోవచ్చు. నీ ప్రయత్నం, ఓ వానరశ్రేష్ఠా! పూర్తిగా వృథా అవుతుంది.
కామం త్వమపి పర్యాప్తో నిహన్తుం సర్వరాక్షసాన్। రాఘవస్య యశో హీయేత్ త్వయా శస్తైస్తు రాక్షసైః
నీవు అన్ని రాక్షసులను సంహరించగలవు. అయినా, నీవు వారిని చంపితే రాఘవుని కీర్తి తగ్గిపోతుంది.
అథవాఽఽదాయ రక్షాంసి న్యసేయుః సంవృతే హి మామ్। యత్ర తే నాభిజానీయుర్హరయో నాపి రాఘవః
లేదా, రాక్షసులు నన్ను ఎక్కడో దాచిపెడతారు. అక్కడ నీవు, వానరులు, లేదా రాఘవుడు ఎవ్వరూ నన్ను కనుగొనలేరు.
ఆరమ్భస్తు మదర్థోఽయం తతస్తవ నిరర్థకః। త్వయా హి సహ రామస్య మహానాగమనే గుణః
నా కోసం నీవు చేసిన ఈ ప్రయత్నం అప్పుడు వృథా అవుతుంది. ఎందుకంటే, రాముడు నీతో కలిసి రావడంలోనే గొప్ప ఫలితం ఉంది.
మయి జీవితమాయత్తం రాఘవస్యామితౌజసః। భ్రాతౄణాం చ మహాబాహో తవ రాజకులస్య చ
నా ప్రాణం అపారమైన బలమున్న రాఘవునిపై, అతని అన్నదమ్ములపై, నీ రాజవంశంపై ఆధారపడి ఉంది.
తౌ నిరాశౌ మదర్థం చ శోకసంతాపకర్శితౌ। సహ సర్వర్క్షహరిభిస్త్యక్ష్యతః ప్రాణసంగ్రహమ్
నా కోసం ఆశ కోల్పోయి, శోకంతో బాధపడుతూ, ఆ ఇద్దరూ, అన్ని వానరులు, ఎలుగుబంట్లు కలిసి తమ ప్రాణాలను త్యజిస్తారు.
భర్తుర్భక్తిం పురస్కృత్య రామాదన్యస్య వానర। నాహం స్ప్రష్టుం స్వతో గాత్రమిచ్ఛేయం వానరోత్తమ
భర్తపై భక్తిని ముందుంచుకుని, ఓ వానరా! రాముడిని తప్ప ఇంకెవరి శరీరాన్ని నేను తాకాలని కోరుకోను, ఓ వానరశ్రేష్ఠా!
యదహం గాత్రసంస్పర్శం రావణస్య గతా బలాత్। అనీశా కిం కరిష్యామి వినాథా వివశా సతీ
రావణుడు బలవంతంగా నన్ను తాకినందుకు, నేను బలహీనురాలిగా, రక్షణ లేకుండా ఉండిపోవడం వల్ల, నేను ఏమి చేయగలిగాను?
యది రామో దశగ్రీవమిహ హత్వా సరాక్షసమ్। మామితో గృహ్య గచ్ఛేత తత్ తస్య సదృశం భవేత్
రాముడు ఇక్కడ దశముఖుడిని, రాక్షసులతో పాటు సంహరించి, నన్ను ఇక్కడి నుంచి తీసుకొని వెళ్ళితే, అది అతనికి తగినదే.
శ్రుతాశ్చ దృష్టా హి మయా పరాక్రమా మహాత్మనస్తస్య రణావమర్దినః। న దేవగన్ధర్వభుజఙ్గరాక్షసా భవన్తి రామేణ సమా హి సంయుగే
ఆ మహాత్ముడైన రాముని పరాక్రమాన్ని నేను విన్నాను, చూశాను కూడా. యుద్ధంలో దేవతలు, గంధర్వులు, పాములు, రాక్షసులు ఎవ్వరూ రామునితో సమానులు కారు.
సమీక్ష్య తం సంయతి చిత్రకార్ముకం మహాబలం వాసవతుల్యవిక్రమమ్। సలక్ష్మణం కో విషహేత రాఘవం హుతాశనం దీప్తమివానిలేరితమ్
అతని యుద్ధంలో, అద్భుతమైన విల్లు, అపారమైన బలం, ఇంద్రునితో సమానమైన శౌర్యం చూసినప్పుడు, లక్ష్మణుడితో కూడిన రాఘవుణ్ణి, గాలి వేగంతో మండుతున్న అగ్నిలా ఉన్నవాడిని, ఎవరు ఎదుర్కొనగలరు?
సలక్ష్మణం రాఘవమాజిమర్దనం దిశాగజం మత్తమివ వ్యవస్థితమ్। సహేత కో వానరముఖ్య సంయుగే యుగాన్తసూర్యప్రతిమం శరార్చిషమ్
వానరులలో శ్రేష్ఠుడా, లక్ష్మణుడితో కూడిన రాఘవుడు, సైన్యాలను నాశనం చేసే వాడు, దిక్కుల ఏనుగులా ఉక్కిరిబిక్కిరిగా నిలబడి, యుగాంత సూర్యుడిలా బాణాల కాంతితో ప్రకాశిస్తూ యుద్ధంలో ఉన్నప్పుడు, ఎవరు అతనిని ఎదుర్కొనగలరు?
స మే కపిశ్రేష్ఠ సలక్ష్మణం ప్రియం సయూథపం క్షిప్రమిహోపపాదయ। చిరాయ రామం ప్రతి శోకకర్శితాం కురుష్వ మాం వానరవీర హర్షితామ్
అందువల్ల వానరులలో శ్రేష్ఠుడా, నా ప్రియమైన రాముని, లక్ష్మణుడితో, యూతపతులతో కలిసి త్వరగా నాకొచ్చేలా చేయు. రాముని కోసం నేను ఎన్నాళ్లుగా బాధపడుతున్నాను. వానర వీరుడా, నన్ను ఆనందంగా మార్చు.
thumb|అష్టాత్రింశః సర్గః శ్రూయతామ్|center శ్రీమద్వాల్మీకియరామాయణే సున్దరకాణ్డే అష్టాత్రింశః సర్గః ॥౫-
శ్రీ వాల్మీకి రామాయణంలో, సుందరకాండలో, ముప్పై ఎనిమిదవ సర్గను వినండి.
తతః స కపిశార్దూలస్తేన వాక్యేన తోషితః। సీతామువాచ తచ్ఛ్రుత్వా వాక్యం వాక్యవిశారదః
అప్పుడు ఆ వానరులలో సింహుడు, ఆ మాటలు విని సంతోషించి, మాటలలో నిపుణుడై, సీతతో ఇలా అన్నాడు.
యుక్తరూపం త్వయా దేవి భాషితం శుభదర్శనే। సదృశం స్త్రీస్వభావస్య సాధ్వీనాం వినయస్య చ
శుభలక్షణాలయే, నీవు చెప్పింది చాలా సమంజసం. ఇది స్త్రీల స్వభావానికీ, సతీమంతుల వినయానికీ తగినదే.
స్త్రీత్వాన్న త్వం సమర్థాసి సాగరం వ్యతివర్తితుమ్। మామధిష్ఠాయ విస్తీర్ణం శతయోజనమాయతమ్
స్త్రీ అయినందున, నువ్వు నన్ను ఆశ్రయించి, వంద యోజనల పొడవైన ఈ విస్తృత సముద్రాన్ని దాటి వెళ్లలేవు.
ద్వితీయం కారణం యచ్చ బ్రవీషి వినయాన్వితే। రామాదన్యస్య నార్హామి సంసర్గమితి జానకి
మరొక కారణంగా, జనకాతనయా, నీవు వినయంతో చెప్పిన రెండవ విషయం — రాముడిని తప్ప మరెవ్వరితోను కలవడం తగదని —
ఏతత్ తే దేవి సదృశం పత్న్యాస్తస్య మహాత్మనః। కా హ్యన్యా త్వామృతే దేవి బ్రూయాద్ వచనమీదృశమ్
దేవీ, ఇది నీకు, ఆ మహాత్ముడి భార్యకు తగినదే. నిన్ను తప్ప మరెవరు ఇలాంటి మాటలు చెబుతారు?
శ్రోష్యతే చైవ కాకుత్స్థః సర్వం నిరవశేషతః। చేష్టితం యత్ త్వయా దేవి భాషితం చ మమాగ్రతః
కాకుత్స్థుడు నీ చేసిన ప్రతిదీ, నా ముందర నీవు చెప్పిన మాటలన్నీ పూర్తిగా వింటాడు.
కారణైర్బహుభిర్దేవి రామప్రియచికీర్షయా। స్నేహప్రస్కన్నమనసా మయైతత్ సముదీరితమ్
దేవీ, రామునికి ప్రీతి కలిగించాలనే అనేక కారణాలతో, ప్రేమతో నిండిన మనసుతో నేను ఇవి అన్నాను.
లఙ్కాయా దుష్ప్రవేశత్వాద్ దుస్తరత్వాన్మహోదధేః। సామర్థ్యాదాత్మనశ్చైవ మయైతత్ సముదీరితమ్
లంకలో ప్రవేశించడం కష్టమైనది, సముద్రం దాటి రావడం కూడా చాలా కష్టం, నా సామర్థ్యాన్ని కూడా దృష్టిలో ఉంచుకొని నేను ఇలా అన్నాను.