హరిః పర్వతసంకాశస్తామ్రవక్త్రో మహాబలః। వజ్రదంష్ట్రనఖో భీమో వైదేహీమిదమబ్రవీత్
పర్వతంలా కనిపించే, రాగి రంగు ముఖం, అపార బలంతో, వజ్రపు పళ్లూ, గోళ్లతో భయంకరంగా ఉన్న ఆ వానరుడు వైదేహితో ఇలా అన్నాడు.
సపర్వతవనోద్దేశాం సాట్టప్రాకారతోరణామ్। లఙ్కామిమాం సనాథాం వా నయితుం శక్తిరస్తి మే
పర్వతాలు, అడవులు, కోట గోడలు, ద్వారాలు, రక్షకులతో కూడిన ఈ లంకను ఎక్కడికైనా తీసుకెళ్లగల శక్తి నాకుంది.
తదవస్థాప్యతాం బుద్ధిరలం దేవి వికాఙ్క్షయా। విశోకం కురు వైదేహి రాఘవం సహలక్ష్మణమ్
కాబట్టి, ఓ దేవి! నీ మనస్సు స్థిరంగా ఉంచు, ఆశతో బాధపడవద్దు. రాఘవుడిని, లక్ష్మణుడిని కూడా శోకరహితులుగా ఉంచు, ఓ వైదేహి!
తం దృష్ట్వాచలసంకాశమువాచ జనకాత్మజా। పద్మపత్రవిశాలాక్షీ మారుతస్యౌరసం సుతమ్
పర్వతంలా ఉన్న హనుమంతుడిని చూసి, పద్మపత్రాల్లాంటి విశాల కళ్లుగల జనకుని కుమార్తె, వాయుపుత్రుడితో ఇలా మాట్లాడింది.
తవ సత్త్వం బలం చైవ విజానామి మహాకపే। వాయోరివ గతిశ్చాపి తేజశ్చాగ్నేరివాద్భుతమ్
నీ ధైర్యం, బలాన్ని నాకు తెలుసు, ఓ మహావానరా! నీ వేగం వాయువులా ఉంది, నీ తేజస్సు అగ్నిలా అద్భుతంగా ఉంది.
ప్రాకృతోఽన్యః కథం చేమాం భూమిమాగన్తుమర్హతి। ఉదధేరప్రమేయస్య పారం వానరయూథప
ఓ వానరయూథాధిపతీ! సాధారణమైన ఎవరైనా ఈ భూమికి రాలేరూ, ఈ అపారమైన సముద్రాన్ని దాటి రావడం సాధ్యం కాదు.
జానామి గమనే శక్తిం నయనే చాపి తే మమ। అవశ్యం సమ్ప్రధార్యాశు కార్యసిద్ధిరివాత్మనః
నీ ప్రయాణశక్తి, నన్ను నడిపించగలగడం నాకు తెలుసు. నిశ్చయంగా, నీకు పనిని త్వరగా పూర్తిచేయడం ఖచ్చితంగా సాధ్యమే.
అయుక్తం తు కపిశ్రేష్ఠ మయా గన్తుం త్వయా సహ। వాయువేగసవేగస్య వేగో మాం మోహయేత్ తవ
కానీ, ఓ వానరశ్రేష్ఠా! నీవు వాయువులా వేగంగా పరిగెత్తే వేగంతో నన్ను తీసుకెళ్లడం నాకు తగదు. నీ వేగం నన్ను ముంచెత్తుతుంది.
అహమాకాశమాసక్తా ఉపర్యుపరి సాగరమ్। ప్రపతేయం హి తే పృష్ఠాద్ భూయో వేగేన గచ్ఛతః
నేను ఆకాశంలో, సముద్రం పైన వేలాడుతూ, నీవు వేగంగా పోతున్నప్పుడు నీ వెనుక నుంచి తప్పక పడిపోతాను.
పతితా సాగరే చాహం తిమినక్రఝషాకులే। భవేయమాశు వివశా యాదసామన్నముత్తమమ్
నేను ఆ సముద్రంలో పడిపోతే, అక్కడ మత్స్యాలు, మొసళ్ళు నిండినప్పుడు, వెంటనే బలహీనురాలై ఆ నీటి జంతువులకు మంచి ఆహారమవుతాను.
న చ శక్ష్యే త్వయా సార్ధం గన్తుం శత్రువినాశన। కలత్రవతి సందేహస్త్వయి స్యాదప్యసంశయమ్
శత్రువులను నాశనం చేసే వానరా! నీతో కలిసి నేను వెళ్లలేను. నీకు భార్య ఉన్నందున నిన్ను గురించి అనుమానం తప్పక కలుగుతుంది.
హ్రియమాణాం తు మాం దృష్ట్వా రాక్షసా భీమవిక్రమాః। అనుగచ్ఛేయురాదిష్టా రావణేన దురాత్మనా
నన్ను ఎత్తుకెళ్తున్నదాన్ని చూసి, భయంకరమైన రాక్షసులు, దుష్టుడు అయిన రావణుడు ఆజ్ఞ ఇచ్చినవారు, మన వెంట పడతారు.
తైస్త్వం పరివృతః శూరైః శూలముద్గరపాణిభిః। భవేస్త్వం సంశయం ప్రాప్తో మయా వీర కలత్రవాన్
వారు చేతుల్లో ఆయుధాలతో చుట్టుముట్టినప్పుడు, నీతో పాటు భార్య ఉన్నందున, ఓ వీర వానరా! నీవు ప్రమాదంలో పడతావు.
సాయుధా బహవో వ్యోమ్ని రాక్షసాస్త్వం నిరాయుధః। కథం శక్ష్యసి సంయాతుం మాం చైవ పరిరక్షితుమ్
వారు ఆయుధాలతో ఆకాశంలో ఉంటారు, నీవు ఆయుధం లేకుండా ఉంటావు. అప్పుడు నీవు యుద్ధం చేయడం, నన్ను కాపాడడం ఎలా సాధ్యం?
యుధ్యమానస్య రక్షోభిస్తతస్తైః క్రూరకర్మభిః। ప్రపతేయం హి తే పృష్ఠాద్ భయార్తా కపిసత్తమ
వారు క్రూరమైన పనులు చేసే రాక్షసులతో నీవు యుద్ధం చేస్తుంటే, భయంతో నీ వెనుక నుండి నేనెక్కడ పడిపోతానో, ఓ వానరశ్రేష్ఠా!
అథ రక్షాంసి భీమాని మహాన్తి బలవన్తి చ। కథంచిత్ సామ్పరాయే త్వాం జయేయుః కపిసత్తమ
లేదా, ఓ వానరశ్రేష్ఠా! ఆ భయంకరమైన, బలమైన రాక్షసులు యుద్ధంలో నిన్ను ఏదో విధంగా ఓడించవచ్చు.
అథవా యుధ్యమానస్య పతేయం విముఖస్య తే। పతితాం చ గృహీత్వా మాం నయేయుః పాపరాక్షసాః
లేదా, నీవు యుద్ధంలో నన్ను చూసుకోకుండా ఉన్నప్పుడు నేనెక్కడ పడిపోతానో, అప్పుడు ఆ పాపి రాక్షసులు నన్ను పట్టుకుని తీసుకెళ్తారు.
మాం వా హరేయుస్త్వద్ధస్తాద్ విశసేయురథాపి వా। అనవస్థౌ హి దృశ్యేతే యుద్ధే జయపరాజయౌ
వారు నిన్ను దాటి నన్ను ఎత్తుకుపోతారు లేదా నన్ను చంపవచ్చు. యుద్ధంలో విజయం, ఓటమి రెండూ అనిశ్చితమే.
అహం వాపి విపద్యేయం రక్షోభిరభితర్జితా। త్వత్ప్రయత్నో హరిశ్రేష్ఠ భవేన్నిష్ఫల ఏవ తు
లేదా, రాక్షసులు బెదిరించి నేను ప్రాణాలు కోల్పోవచ్చు. నీ ప్రయత్నం, ఓ వానరశ్రేష్ఠా! పూర్తిగా వృథా అవుతుంది.
కామం త్వమపి పర్యాప్తో నిహన్తుం సర్వరాక్షసాన్। రాఘవస్య యశో హీయేత్ త్వయా శస్తైస్తు రాక్షసైః
నీవు అన్ని రాక్షసులను సంహరించగలవు. అయినా, నీవు వారిని చంపితే రాఘవుని కీర్తి తగ్గిపోతుంది.
అథవాఽఽదాయ రక్షాంసి న్యసేయుః సంవృతే హి మామ్। యత్ర తే నాభిజానీయుర్హరయో నాపి రాఘవః
లేదా, రాక్షసులు నన్ను ఎక్కడో దాచిపెడతారు. అక్కడ నీవు, వానరులు, లేదా రాఘవుడు ఎవ్వరూ నన్ను కనుగొనలేరు.
ఆరమ్భస్తు మదర్థోఽయం తతస్తవ నిరర్థకః। త్వయా హి సహ రామస్య మహానాగమనే గుణః
నా కోసం నీవు చేసిన ఈ ప్రయత్నం అప్పుడు వృథా అవుతుంది. ఎందుకంటే, రాముడు నీతో కలిసి రావడంలోనే గొప్ప ఫలితం ఉంది.
మయి జీవితమాయత్తం రాఘవస్యామితౌజసః। భ్రాతౄణాం చ మహాబాహో తవ రాజకులస్య చ
నా ప్రాణం అపారమైన బలమున్న రాఘవునిపై, అతని అన్నదమ్ములపై, నీ రాజవంశంపై ఆధారపడి ఉంది.
తౌ నిరాశౌ మదర్థం చ శోకసంతాపకర్శితౌ। సహ సర్వర్క్షహరిభిస్త్యక్ష్యతః ప్రాణసంగ్రహమ్
నా కోసం ఆశ కోల్పోయి, శోకంతో బాధపడుతూ, ఆ ఇద్దరూ, అన్ని వానరులు, ఎలుగుబంట్లు కలిసి తమ ప్రాణాలను త్యజిస్తారు.
భర్తుర్భక్తిం పురస్కృత్య రామాదన్యస్య వానర। నాహం స్ప్రష్టుం స్వతో గాత్రమిచ్ఛేయం వానరోత్తమ
భర్తపై భక్తిని ముందుంచుకుని, ఓ వానరా! రాముడిని తప్ప ఇంకెవరి శరీరాన్ని నేను తాకాలని కోరుకోను, ఓ వానరశ్రేష్ఠా!
యదహం గాత్రసంస్పర్శం రావణస్య గతా బలాత్। అనీశా కిం కరిష్యామి వినాథా వివశా సతీ
రావణుడు బలవంతంగా నన్ను తాకినందుకు, నేను బలహీనురాలిగా, రక్షణ లేకుండా ఉండిపోవడం వల్ల, నేను ఏమి చేయగలిగాను?
యది రామో దశగ్రీవమిహ హత్వా సరాక్షసమ్। మామితో గృహ్య గచ్ఛేత తత్ తస్య సదృశం భవేత్
రాముడు ఇక్కడ దశముఖుడిని, రాక్షసులతో పాటు సంహరించి, నన్ను ఇక్కడి నుంచి తీసుకొని వెళ్ళితే, అది అతనికి తగినదే.
శ్రుతాశ్చ దృష్టా హి మయా పరాక్రమా మహాత్మనస్తస్య రణావమర్దినః। న దేవగన్ధర్వభుజఙ్గరాక్షసా భవన్తి రామేణ సమా హి సంయుగే
ఆ మహాత్ముడైన రాముని పరాక్రమాన్ని నేను విన్నాను, చూశాను కూడా. యుద్ధంలో దేవతలు, గంధర్వులు, పాములు, రాక్షసులు ఎవ్వరూ రామునితో సమానులు కారు.
సమీక్ష్య తం సంయతి చిత్రకార్ముకం మహాబలం వాసవతుల్యవిక్రమమ్। సలక్ష్మణం కో విషహేత రాఘవం హుతాశనం దీప్తమివానిలేరితమ్
అతని యుద్ధంలో, అద్భుతమైన విల్లు, అపారమైన బలం, ఇంద్రునితో సమానమైన శౌర్యం చూసినప్పుడు, లక్ష్మణుడితో కూడిన రాఘవుణ్ణి, గాలి వేగంతో మండుతున్న అగ్నిలా ఉన్నవాడిని, ఎవరు ఎదుర్కొనగలరు?
సలక్ష్మణం రాఘవమాజిమర్దనం దిశాగజం మత్తమివ వ్యవస్థితమ్। సహేత కో వానరముఖ్య సంయుగే యుగాన్తసూర్యప్రతిమం శరార్చిషమ్
వానరులలో శ్రేష్ఠుడా, లక్ష్మణుడితో కూడిన రాఘవుడు, సైన్యాలను నాశనం చేసే వాడు, దిక్కుల ఏనుగులా ఉక్కిరిబిక్కిరిగా నిలబడి, యుగాంత సూర్యుడిలా బాణాల కాంతితో ప్రకాశిస్తూ యుద్ధంలో ఉన్నప్పుడు, ఎవరు అతనిని ఎదుర్కొనగలరు?