ఏవం విశ్వాసితా సీతా హేతుభిః శోకకర్శితా। ఉపపన్నైరభిజ్ఞానైర్దూతం తమధిగచ్ఛతి
ఈ విధంగా కారణాలతో నమ్మకం కలిగిన శోకంతో క్షీణించిన సీత, యుక్తమైన గుర్తింపులతో అతడిని దూత అని అంగీకరించింది.
అతులం చ గతా హర్షం ప్రహర్షేణ తు జానకీ। నేత్రాభ్యాం వక్రపక్ష్మాభ్యాం ముమోచానన్దజం జలమ్
జానకీ అపూర్వమైన ఆనందంతో ఉప్పొంగిపోయి, వంకర పీటలతో ఉన్న కన్నుల ద్వారా సంతోషంతో వచ్చిన కన్నీళ్లు విడిచింది.
చారు తద్ వదనం తస్యాస్తామ్రశుక్లాయతేక్షణమ్। అశోభత విశాలాక్ష్యా రాహుముక్త ఇవోడురాట్
తామ్రవర్ణం, తెల్లని విశాలమైన కళ్లతో ఉన్న ఆమె అందమైన ముఖం, రాహువు నుండి విముక్తమైన చంద్రుడిలా ప్రకాశించింది.
హనూమన్తం కపిం వ్యక్తం మన్యతే నాన్యథేతి సా। అథోవాచ హనూమాంస్తాముత్తరం ప్రియదర్శనామ్
ఆమె హనుమంతుడిని స్పష్టంగా వానరుడిగా గుర్తించి, ఇతడే అని నమ్మింది. ఆ తరువాత హనుమంతుడు, అందంగా కనిపించే ఆమెతో ఇలా మాట్లాడాడు.
ఏతత్ తే సర్వమాఖ్యాతం సమాశ్వసిహి మైథిలి। కిం కరోమి కథం వా తే రోచతే ప్రతియామ్యహమ్
మైతిలీ, ఇవన్నీ నీకు వివరంగా చెప్పాను. ధైర్యంగా ఉండు. నేను ఏమి చేయాలి? లేదా నీవు ఎలా కోరుకుంటే అలా తిరిగి వెళ్లమంటావా?
హతేఽసురే సంయతి శమ్బసాదనే కపిప్రవీరేణ మహర్షిచోదనాత్। తతోఽస్మి వాయుప్రభవో హి మైథిలి ప్రభావతస్తత్ప్రతిమశ్చ వానరః
మహర్షుల సూచనతో శంభుసదనంలో యుద్ధంలో రాక్షసుడు హతమైనప్పుడు, అప్పుడు మైతిలీ, నేను వాయుదేవుని కుమారుడిగా జన్మించాను. ఆయన బలంతోనే నేను ఆయనకు సమానమైన వానరుడిని.
thumb|షట్త్రింశః సర్గః శ్రూయతామ్|center శ్రీమద్వాల్మీకియరామాయణే సున్దరకాణ్డే షట్త్రింశః సర్గః ॥౫-
ముప్పత్తారు అధ్యాయం వినండి.
భూయ ఏవ మహాతేజా హనూమాన్ పవనాత్మజః। అబ్రవీత్ ప్రశ్రితం వాక్యం సీతాప్రత్యయకారణాత్
పునః మహాతేజస్సు వాయుపుత్రుడైన హనుమంతుడు, సీతకు నమ్మకం కలిగించేందుకు వినయంగా ఇలా మాట్లాడాడు.
ప్రత్యయార్థం తవానీతం తేన దత్తం మహాత్మనా। సమాశ్వసిహి భద్రం తే క్షీణదుఃఖఫలా హ్యసి
నీకు నమ్మకం కలిగించేందుకు, ఆ మహాత్ముడు ఈ వస్తువు ఇచ్చాడు. ధైర్యంగా ఉండు, నీ బాధలు ఇప్పుడు తగ్గిపోయాయి. నీకు శుభం కలగాలి.
గృహీత్వా ప్రేక్షమాణా సా భర్తుః కరవిభూషితమ్। భర్తారమివ సమ్ప్రాప్తం జానకీ ముదితాభవత్
ఆమె భర్త చేతి గుర్తుతో అలంకరించబడిన దానిని తీసుకుని చూసింది. భర్త స్వయంగా వచ్చాడన్న ఆనందంతో సీతాదేవి హర్షంతో మురిసిపోయింది.
చారు తద్ వదనం తస్యాస్తామ్రశుక్లాయతేక్షణమ్। బభూవ హర్షోదగ్రం చ రాహుముక్త ఇవోడురాట్
ఆమె అందమైన ముఖం, తామ్రవర్ణం మరియు తెల్లని విశాలమైన కళ్లతో, అపారమైన ఆనందంతో ప్రకాశించింది. అది రాహువు నుంచి విముక్తమైన చంద్రునిలా మెరిసింది.
తతః సా హ్రీమతీ బాలా భర్తుః సందేశహర్షితా। పరితుష్టా ప్రియం కృత్వా ప్రశశంస మహాకపిమ్
ఆ లజ్జాశీలురాలైన బాలిక, భర్త సందేశంతో ఆనందించి, తన కోరిక నెరవేరినందుకు సంతృప్తిగా, ఆ మహాకపిని ప్రశంసించింది.
విక్రాన్తస్త్వం సమర్థస్త్వం ప్రాజ్ఞస్త్వం వానరోత్తమ। యేనేదం రాక్షసపదం త్వయైకేన ప్రధర్షితమ్
నీకు ధైర్యం ఉంది, నీవు సమర్థుడవు, తెలివైనవాడవు, వానరులలో శ్రేష్ఠుడవు. నీవొక్కడే రాక్షసుల రాజ్యాన్ని జయించగలిగావు.
శతయోజనవిస్తీర్ణః సాగరో మకరాలయః। విక్రమశ్లాఘనీయేన క్రమతా గోష్పదీకృతః
నూరు యోజనల వెడల్పున్న, మకరాల నివాసమైన సముద్రాన్ని, నీ గొప్ప పరాక్రమంతో దాటి, అది ఆవు పాదం లోయలా చిన్నదిగా చేసావు.
నహి త్వాం ప్రాకృతం మన్యే వానరం వానరర్షభ। యస్య తే నాస్తి సంత్రాసో రావణాదపి సమ్భ్రమః
నీవు సాదారణ వానరుడవని నేను అనుకోను, వానరులలో శ్రేష్ఠుడవు. నీవు రావణుడిని కూడా భయపడటం లేదు.
అర్హసే చ కపిశ్రేష్ఠ మయా సమభిభాషితుమ్। యద్యసి ప్రేషితస్తేన రామేణ విదితాత్మనా
వానరులలో శ్రేష్ఠుడవు, నీవు రాముడు పంపినవాడవైతే, నేను నిన్ను మాట్లాడటానికి అర్హురాలిని.
ప్రేషయిష్యతి దుర్ధర్షో రామో నహ్యపరీక్షితమ్। పరాక్రమమవిజ్ఞాయ మత్సకాశం విశేషతః
అజేయుడైన రాముడు, ఎవరి శక్తిని పరీక్షించకుండా, ముఖ్యంగా నా దగ్గరకు, ఎవరినీ పంపడు.
దిష్ట్యా చ కుశలీ రామో ధర్మాత్మా సత్యసంగరః। లక్ష్మణశ్చ మహాతేజాః సుమిత్రానన్దవర్ధనః
శుభం కలిగింది, ధర్మాత్ముడైన, సత్యవ్రతుడైన రాముడు క్షేమంగా ఉన్నాడు. సుమిత్రకు ఆనందాన్ని ఇచ్చే మహాతేజస్వి లక్ష్మణుడూ క్షేమంగా ఉన్నాడు.
కుశలీ యది కాకుత్స్థః కిం న సాగరమేఖలామ్। మహీం దహతి కోపేన యుగాన్తాగ్నిరివోత్థితః
కాకుత్స్థుడు క్షేమంగా ఉన్నాడయితే, సముద్రంతో చుట్టబడిన భూమిని, యుగాంతంలో వచ్చే అగ్నిలా, కోపంతో ఎందుకు కాల్చడం లేదు?
అథవా శక్తిమన్తౌ తౌ సురాణామపి నిగ్రహే। మమైవ తు న దుఃఖానామస్తి మన్యే విపర్యయః
లేదా, వారు దేవతలను కూడా జయించగల శక్తివంతులైనా, నా బాధలకు మాత్రం ఉపశమనం లేదని నేను అనుకుంటున్నాను.
కచ్చిన్న వ్యథతే రామః కచ్చిన్న పరితప్యతే। ఉత్తరాణి చ కార్యాణి కురుతే పురుషోత్తమః
రాముడు బాధపడటం లేదా, మనసు కలవరపడటం లేదా? పురుషోత్తముడు అవసరమైన పనులు చేస్తున్నాడా?
కచ్చిన్న దీనః సమ్భ్రాన్తః కార్యేషు చ న ముహ్యతి। కచ్చిత్ పురుషకార్యాణి కురుతే నృపతేః సుతః
అతడు నిరుత్సాహంగా లేదా, గందరగోళంగా లేదా? పనులలో మనసు కోల్పోకుండా, రాజపుత్రుడు మానవునికి చేయవలసిన పనులు చేస్తున్నాడా?
ద్వివిధం త్రివిధోపాయముపాయమపి సేవతే। విజిగీషుః సుహృత్ కచ్చిన్మిత్రేషు చ పరంతపః
విజయాన్ని కోరుతూ, మిత్రులకు మేలు చేయాలనుకుంటూ, శత్రువులను జయించేవాడు, రెండు విధాలుగా, మూడు రకాల యుక్తులను ఉపయోగిస్తున్నాడా?
కచ్చిన్మిత్రాణి లభతేఽమిత్రైశ్చాప్యభిగమ్యతే। కచ్చిత్ కల్యాణమిత్రశ్చ మిత్రైశ్చాపి పురస్కృతః
అతడు మిత్రులను సంపాదిస్తున్నాడా? శత్రువులు కూడా అతడిని ఆశ్రయిస్తున్నారా? మిత్రులు, మంచి మిత్రుడిచేత అతడు గౌరవించబడుతున్నాడా?
కచ్చిదాశాస్తి దేవానాం ప్రసాదం పార్థివాత్మజః। కచ్చిత్ పురుషకారం చ దైవం చ ప్రతిపద్యతే
రాజకుమారుడు దేవతల అనుగ్రహాన్ని కోరుతున్నాడా? మానవ ప్రయత్నాన్ని, దైవాన్ని రెండింటినీ ఆశ్రయిస్తున్నాడా?
కచ్చిన్న విగతస్నేహో వివాసాన్మయి రాఘవః। కచ్చిన్మాం వ్యసనాదస్మాన్మోక్షయిష్యతి రాఘవః
నన్ను విడిచిపెట్టినందుకు రాఘవుడు నా మీద ప్రేమను కోల్పోలేదా? ఈ కష్టాలనుండి రాఘవుడు నన్ను తప్పించబోతున్నాడా?
సుఖానాముచితో నిత్యమసుఖానామనూచితః। దుఃఖముత్తరమాసాద్య కచ్చిద్ రామో న సీదతి
సుఖాలకు అలవాటు పడిన రాముడు, బాధలకు అలవాటు లేని వాడు. ఇప్పుడు అతడు ఎదుర్కొంటున్న కష్టాలను చూసి, రాముడు మనసు నిస్సహాయంగా మారిపోలేదని ఆశిస్తున్నాను.
కౌసల్యాయాస్తథా కచ్చిత్ సుమిత్రాయాస్తథైవ చ। అభీక్ష్ణం శ్రూయతే కచ్చిత్ కుశలం భరతస్య చ
కౌసల్య, సుమిత్ర ఇద్దరికి కూడా ఎప్పుడూ శుభవార్తలు వింటున్నామని, అలాగే భరతుని గురించి కూడా మంచి వార్తలు వస్తున్నాయని ఆశిస్తున్నాను.
మన్నిమిత్తేన మానార్హః కచ్చిచ్ఛోకేన రాఘవః। కచ్చిన్నాన్యమనా రామః కచ్చిన్మాం తారయిష్యతి
నా కారణంగా గౌరవనీయుడు రాఘవుడు దుఃఖంతో మనసు మరలిపోలేదని, రాముడు నా గురించి మరిచిపోలేదని, నన్ను తప్పకుండా రక్షిస్తాడని ఆశిస్తున్నాను.
కచ్చిదక్షౌహిణీం భీమాం భరతో భ్రాతృవత్సలః। ధ్వజినీం మన్త్రిభిర్గుప్తాం ప్రేషయిష్యతి మత్కృతే
తమ్ముడిని ఎంతో ప్రేమించే భరతుడు, మంత్రులతో కాపాడబడిన భయంకరమైన సైన్యాన్ని నా కోసం పంపిస్తాడని ఆశిస్తున్నాను.