శ్రుత్వా భ్రాతృవధం కోపాదిదం వచనమబ్రవీత్। యవీయాన్ కేన మే భ్రాతా హతః క్వ చ నిపాతితః
తన సోదరుడు చనిపోయిన సంగతి విని, కోపంతో ఇలా అడిగాడు: 'నా తమ్ముడిని ఎవరు చంపారు? ఎక్కడ పడిపోయాడు?'
ఏతదాఖ్యాతుమిచ్ఛామి భవద్భిర్వానరోత్తమాః। అఙ్గదోఽకథయత్ తస్య జనస్థానే మహద్వధమ్
'ఈ విషయం మీరు చెప్పాలి, వానరులలో అగ్రగణ్యులారా,' అని అడిగాడు. అప్పుడు అంగదుడు జనస్థానంలో జరిగిన గొప్ప యుద్ధాన్ని వివరించాడు.
రక్షసా భీమరూపేణ త్వాముద్దిశ్య యథార్థతః। జటాయోస్తు వధం శ్రుత్వా దుఃఖితః సోఽరుణాత్మజః
భయంకరమైన రాక్షసుడు నీ కోసం జటాయువును ఎలా చంపాడో విన్న సంపాతి, అరుణుని కుమారుడు, ఆ విషయాన్ని విని చాలా దుఃఖించాడు.
త్వామాహ స వరారోహే వసన్తీం రావణాలయే। తస్య తద్ వచనం శ్రుత్వా సమ్పాతేః ప్రీతివర్ధనమ్
అతడు, అందమైన రూపముగల దేవి, నీవు రావణుని ఇంట్లో ఉన్నావని చెప్పాడు. సంపాతి మాటలు విని అతనికి ఎంతో ఆనందం కలిగింది.
అఙ్గదప్రముఖాః సర్వే తతః ప్రస్థాపితా వయమ్। విన్ధ్యాదుత్థాయ సమ్ప్రాప్తాః సాగరస్యాన్తముత్తమమ్
ఆ తర్వాత అంగదుడు ముందుండగా మేమంతా బయలుదేరి, వింద్య పర్వతాన్ని దాటి, సముద్ర తీరానికి చేరుకున్నాము.
త్వద్దర్శనే కృతోత్సాహా హృష్టాః పుష్టాః ప్లవఙ్గమాః। అఙ్గదప్రముఖాః సర్వే వేలోపాన్తముపాగతాః
నీ దర్శనం కోసం ఉత్సాహంతో, ఆనందంగా, బలంగా మారిన వానరులు, అంగదుడు ముందుండగా సముద్ర తీరానికి వచ్చారు.
చిన్తాం జగ్ముః పునర్భీమాం త్వద్దర్శనసముత్సుకాః। అథాహం హరిసైన్యస్య సాగరం దృశ్య సీదతః
నీ దర్శనం కోరికతో మళ్లీ భయంకరమైన ఆందోళనలో పడిపోయారు. అప్పుడు నేను, కోతి సైన్యం సముద్రం ఒడ్డున కూర్చున్నదాన్ని చూసాను.
వ్యవధూయ భయం తీవ్రం యోజనానాం శతం ప్లుతః। లఙ్కా చాపి మయా రాత్రౌ ప్రవిష్టా రాక్షసాకులా
తీవ్రమైన భయాన్ని దూరం చేసి, వంద యోజనాలు దూకాను. రాత్రి సమయంలో రాక్షసులతో నిండిన లంకలోకి ప్రవేశించాను.
రావణశ్చ మయా దృష్టస్త్వం చ శోకనిపీడితా। ఏతత్ తే సర్వమాఖ్యాతం యథావృత్తమనిన్దితే
రావణుడిని కూడా చూశాను, శోకంతో బాధపడుతున్న నిన్ను కూడా చూశాను. నిందలేని దేవి, జరిగినదాన్ని నిక్షేపంగా నీకు వివరించాను.
అభిభాషస్వ మాం దేవి దూతో దాశరథేరహమ్। తన్మాం రామకృతోద్యోగం త్వన్నిమిత్తమిహాగతమ్
దేవి, నన్ను పలకరించు. నేను దశరథుని కుమారుడైన రాముని దూతను. నీ కోసమే రాముడు ఈ ప్రయత్నం చేశాడు, అందుకే నేను ఇక్కడికి వచ్చాను.
సుగ్రీవసచివం దేవి బుద్ధ్యస్వ పవనాత్మజమ్। కుశలీ తవ కాకుత్స్థః సర్వశస్త్రభృతాం వరః
దేవీ, నేను సుగ్రీవుని మంత్రివైన వాయుపుత్రుడిని. నీ భర్త, ఆయుధధారులందరిలో శ్రేష్ఠుడైన రాముడు క్షేమంగా ఉన్నాడు అని తెలుసుకో.
గురోరారాధనే యుక్తో లక్ష్మణః శుభలక్షణః। తస్య వీర్యవతో దేవి భర్తుస్తవ హితే రతః
శుభలక్షణాలున్న లక్ష్మణుడు తన పెద్దవారిని సేవించడంలో నిమగ్నుడై ఉన్నాడు. దేవీ, అతడు నీ బలవంతుడైన భర్తకు మేలు కలగాలని ఎల్లప్పుడూ కోరుకుంటూ ఉంటాడు.
అహమేకస్తు సమ్ప్రాప్తః సుగ్రీవవచనాదిహ। మయేయమసహాయేన చరతా కామరూపిణా
కానీ నేను ఒక్కడినే సుగ్రీవుని ఆజ్ఞతో ఇక్కడికి వచ్చాను. ఎవరి సహాయం లేకుండా, కావలసిన రూపంలో తిరుగుతూ ఇక్కడికి చేరాను.
దక్షిణా దిగనుక్రాన్తా త్వన్మార్గవిచయైషిణా। దిష్ట్యాహం హరిసైన్యానాం త్వన్నాశమనుశోచతామ్
నీ వెతకటానికి దక్షిణ దిశ అంతా తిరిగాను. అదృష్టవశాత్తు, నీ కోల్పోయిన బాధతో ఉన్న వానరసైన్యాన్ని నేను కనుగొన్నాను.
అపనేష్యామి సంతాపం తవాధిగమశాసనాత్। దిష్ట్యా హి న మమ వ్యర్థం సాగరస్యేహ లఙ్ఘనమ్
నీ వెతకమని ఆజ్ఞ వచ్చిన తర్వాత నీ బాధను తొలగిస్తాను. అదృష్టవశాత్తు, నేను సముద్రాన్ని దాటి రావడం వృథా కాలేదు.
ప్రాప్స్యామ్యహమిదం దేవి త్వద్దర్శనకృతం యశః। రాఘవశ్చ మహావీర్యః క్షిప్రం త్వామభిపత్స్యతే
దేవీ, నిన్ను దర్శించినందుకు నాకు మంచి పేరు వస్తుంది. మహాబలుడు రాఘవుడు త్వరలోనే నిన్ను చేరతాడు.
సపుత్రబాన్ధవం హత్వా రావణం రాక్షసాధిపమ్। మాల్యవాన్ నామ వైదేహి గిరీణాముత్తమో గిరిః
రాక్షసాధిపతియైన రావణుడిని, అతని కుమారులు బంధువులతో కలిపి సంహరించిన తర్వాత, వైదేహి, పర్వతాలలో ఉత్తమమైన మాల్యవాన్ అనే కొండ ఉంది.
తతో గచ్ఛతి గోకర్ణం పర్వతం కేసరీ హరిః। స చ దేవర్షిభిర్దిష్టః పితా మమ మహాకపిః। తీర్థే నదీపతేః పుణ్యే శమ్బసాదనముద్ధరన్
అక్కడినుంచి నా తండ్రి, మహాకపియైన కేసరి, దేవర్షుల సూచనతో గోకర్ణ పర్వతానికి వెళ్లాడు. నదీాధిపతియైన గోదావరి తీర్థంలో శంభుని పవిత్ర స్థలాన్ని పునరుద్ధరించాడు.
యస్యాహం హరిణః క్షేత్రే జాతో వాతేన మైథిలి। హనూమానితి విఖ్యాతో లోకే స్వేనైవ కర్మణా
మైతిలీ, ఆ వానరుల ప్రాంతంలోనే నేను వాయుదేవుని వల్ల జన్మించాను. నా స్వంత కార్యాలతోనే లోకంలో హనుమంతుడు అని ప్రసిద్ధి పొందాను.
విశ్వాసార్థం తు వైదేహి భర్తురుక్తా మయా గుణాః। అచిరాత్ త్వామితో దేవి రాఘవో నయితా ధ్రువమ్
వైదేహి, నీకు నమ్మకం కలిగించేందుకు నీ భర్తగారి గుణాలను చెప్పాను. దేవీ, త్వరలోనే రాఘవుడు నిన్ను ఇక్కడినుంచి తప్పక తీసుకెళ్తాడు.
ఏవం విశ్వాసితా సీతా హేతుభిః శోకకర్శితా। ఉపపన్నైరభిజ్ఞానైర్దూతం తమధిగచ్ఛతి
ఈ విధంగా కారణాలతో నమ్మకం కలిగిన శోకంతో క్షీణించిన సీత, యుక్తమైన గుర్తింపులతో అతడిని దూత అని అంగీకరించింది.
అతులం చ గతా హర్షం ప్రహర్షేణ తు జానకీ। నేత్రాభ్యాం వక్రపక్ష్మాభ్యాం ముమోచానన్దజం జలమ్
జానకీ అపూర్వమైన ఆనందంతో ఉప్పొంగిపోయి, వంకర పీటలతో ఉన్న కన్నుల ద్వారా సంతోషంతో వచ్చిన కన్నీళ్లు విడిచింది.
చారు తద్ వదనం తస్యాస్తామ్రశుక్లాయతేక్షణమ్। అశోభత విశాలాక్ష్యా రాహుముక్త ఇవోడురాట్
తామ్రవర్ణం, తెల్లని విశాలమైన కళ్లతో ఉన్న ఆమె అందమైన ముఖం, రాహువు నుండి విముక్తమైన చంద్రుడిలా ప్రకాశించింది.
హనూమన్తం కపిం వ్యక్తం మన్యతే నాన్యథేతి సా। అథోవాచ హనూమాంస్తాముత్తరం ప్రియదర్శనామ్
ఆమె హనుమంతుడిని స్పష్టంగా వానరుడిగా గుర్తించి, ఇతడే అని నమ్మింది. ఆ తరువాత హనుమంతుడు, అందంగా కనిపించే ఆమెతో ఇలా మాట్లాడాడు.
ఏతత్ తే సర్వమాఖ్యాతం సమాశ్వసిహి మైథిలి। కిం కరోమి కథం వా తే రోచతే ప్రతియామ్యహమ్
మైతిలీ, ఇవన్నీ నీకు వివరంగా చెప్పాను. ధైర్యంగా ఉండు. నేను ఏమి చేయాలి? లేదా నీవు ఎలా కోరుకుంటే అలా తిరిగి వెళ్లమంటావా?
హతేఽసురే సంయతి శమ్బసాదనే కపిప్రవీరేణ మహర్షిచోదనాత్। తతోఽస్మి వాయుప్రభవో హి మైథిలి ప్రభావతస్తత్ప్రతిమశ్చ వానరః
మహర్షుల సూచనతో శంభుసదనంలో యుద్ధంలో రాక్షసుడు హతమైనప్పుడు, అప్పుడు మైతిలీ, నేను వాయుదేవుని కుమారుడిగా జన్మించాను. ఆయన బలంతోనే నేను ఆయనకు సమానమైన వానరుడిని.
thumb|షట్త్రింశః సర్గః శ్రూయతామ్|center శ్రీమద్వాల్మీకియరామాయణే సున్దరకాణ్డే షట్త్రింశః సర్గః ॥౫-
ముప్పత్తారు అధ్యాయం వినండి.
భూయ ఏవ మహాతేజా హనూమాన్ పవనాత్మజః। అబ్రవీత్ ప్రశ్రితం వాక్యం సీతాప్రత్యయకారణాత్
పునః మహాతేజస్సు వాయుపుత్రుడైన హనుమంతుడు, సీతకు నమ్మకం కలిగించేందుకు వినయంగా ఇలా మాట్లాడాడు.
ప్రత్యయార్థం తవానీతం తేన దత్తం మహాత్మనా। సమాశ్వసిహి భద్రం తే క్షీణదుఃఖఫలా హ్యసి
నీకు నమ్మకం కలిగించేందుకు, ఆ మహాత్ముడు ఈ వస్తువు ఇచ్చాడు. ధైర్యంగా ఉండు, నీ బాధలు ఇప్పుడు తగ్గిపోయాయి. నీకు శుభం కలగాలి.
గృహీత్వా ప్రేక్షమాణా సా భర్తుః కరవిభూషితమ్। భర్తారమివ సమ్ప్రాప్తం జానకీ ముదితాభవత్
ఆమె భర్త చేతి గుర్తుతో అలంకరించబడిన దానిని తీసుకుని చూసింది. భర్త స్వయంగా వచ్చాడన్న ఆనందంతో సీతాదేవి హర్షంతో మురిసిపోయింది.