ఆకాశాదపతద్ రామ శివే శివశిరస్యుత । అచిన్తయచ్చ సా దేవీ గఙ్గా పరమదుర్ధరా ॥౧-౪౩-
రామా, ఆ గంగానది ఆకాశం నుండి దిగి, శివుని తలపై పడింది. ఆ దేవత అయిన గంగా, ఎవరికీ అదుపులోకి రాని ఆమె, తన మార్గాన్ని ఆలోచించింది.
విశామ్యహం హి పాతాలం స్త్రోతసా గృహ్య శఙ్కరమ్ । తస్యావలేపనం జ్ఞాత్వా క్రుద్ధస్తు భగవాన్ హరః ॥౧-౪౩-
నేను ఆ ప్రవాహాన్ని పట్టుకుని శివునితో కలిసి పాతాళంలోకి ప్రవేశించాను. ఆమె గర్వాన్ని గమనించిన భగవంతుడు హరుడు కోపంగా మారాడు.
తిరోభావయితుం బుద్ధిం చక్రే త్రినయనస్తదా । సా తస్మిన్ పతితా పుణ్యా పుణ్యే రుద్రస్య మూర్ధని॥౧-౪౩-
అప్పుడు త్రినేత్రుడు ఆమెను దాచాలని నిర్ణయించుకున్నాడు. ఆ పవిత్రమైన నది శివుని పవిత్ర తలపై పడింది.
హిమవత్ప్రతిమే రామ జటామణ్డలగహ్వరే । సా కథంచిన్మహీం గన్తుం నాశక్నోద్ యత్నమాస్థితా ॥౧-౪౩-
రామా, హిమవంతుని వంటి శివుని జటామండల గుహలో, ఆమె ఎంత ప్రయత్నించినా భూమికి చేరలేకపోయింది.
నైవ సా నిర్గమం లేభే జటామణ్డలమన్తతః । తత్రైవాబభ్రమద్ దేవీ సంవత్సరగణాన్ బహూన్ ॥౧-౪౩-
ఆమె ఆ జటామండలంలో బయటకు రాలేకపోయింది. అక్కడ ఆ దేవత ఎన్నో సంవత్సరాలు తిరిగింది.
తామపశ్యత్ పునస్తత్ర తపః పరమమాస్థితః । స తేన తోషితశ్చాసీదత్యన్తం రఘునన్దన ॥౧-౪౩-
అక్కడ మళ్లీ గొప్ప తపస్సు చేసినవాడు ఆమెను చూశాడు. ఆమెను చూసి అతడు ఎంతో సంతోషించాడు, రఘువంశ సంతోషంగా.
విససర్జ తతో గఙ్గాం హరో బిన్దుసరః ప్రతి । తస్యాం విసృజ్యమానాయాం సప్త స్రోతాంసి జజ్ఞిరే ॥౧-౪౩-
తర్వాత హరుడు గంగను బిందుసరస్సు వైపు విడిచాడు. ఆమె వెళ్లేటప్పుడు ఏడు ప్రవాహాలు పుట్టాయి.
హ్లాదినీ పావనీ చైవ నలినీ చ తథైవ చ । తిస్రః ప్రాచీం దిశం జగ్ముర్గఙ్గాః శివజలాః శుభాః ॥౧-౪౩-
హ్లాదినీ, పావనీ, నలినీ అనే మూడు పవిత్రమైన శివుని జలాలు తూర్పు దిశగా ప్రవహించాయి.
సుచక్షుశ్చైవ సీతా చ సిన్ధుశ్చైవ మహానదీ । తిస్రశ్చైతా దిశం జగ్ముః ప్రతీచీం తు దిశం శుభాః ॥౧-౪౩-
సుచక్షుస్, సీత, సింధు అనే మహానదీ — ఈ మూడు పవిత్ర ప్రవాహాలు పడమర దిశగా వెళ్లాయి.
సప్తమీ చాన్వగాత్ తాసాం భగీరథరథం తదా । భగీరథోఽపి రాజర్షిర్దివ్యం స్యందనమాస్థితః ॥౧-౪౩-
ఏడవదైన ప్రవాహం భగీరథుని రథాన్ని అనుసరించింది. భగీరథుడు ఆ రాజర్షి దివ్య రథంపై ఎక్కి వెళ్లాడు.
ప్రాయాదగ్రే మహాతేజా గఙ్గా తం చాప్యనువ్రజత్ । గగనాచ్ఛఙ్కరశిరస్తతో ధరణిమాగతా ॥౧-౪౩-
బలమైన గంగా ముందుగా పోయింది, అతడూ ఆమెను అనుసరించాడు. ఆకాశం నుంచి, శివుని తలపై నుంచి, ఆమె భూమిపైకి దిగింది.
అసర్పత జలం తత్ర తీవ్రశబ్దపురస్కృతమ్ । మత్స్యకచ్ఛపసఙ్ఘైశ్చ శింశుమారగణైస్తథా ॥౧-౪౩-
అక్కడ ఆ నీరు గట్టిగా శబ్దం చేస్తూ ప్రవహించింది. చేపలు, తాబేళ్లు, శింశుమారుల గుంపులతో అది నిండిపోయింది.
పతద్భిః పతితైశ్చైవ వ్యరోచత వసుంధరా । తతో దేవర్షిగన్ధర్వా యక్షసిద్ధగణాస్తథా ॥౧-౪౩-
అవి పడిపోతూ, భూమిని ప్రకాశవంతం చేశాయి. వెంటనే దేవర్షులు, గంధర్వులు, యక్షులు, సిద్ధుల గుంపులు కూడా అక్కడికి వచ్చారు.
వ్యలోకయన్త తే తత్ర గగనాద్ గాం గతాం తదా । విమానైర్నగరాకారైర్హయైర్గజవరైస్తదా ॥౧-౪౩-
ఆమె ఆకాశం నుంచి భూమికి దిగుతుండగా, నగరాల్లా కనిపించే విమానాలు, గుర్రాలు, గొప్ప ఏనుగులతో వారు చూశారు.
పారిప్లవగతాశ్చాపి దేవతాస్తత్ర విష్ఠితాః । తదద్భుతమిమం లోకే గఙ్గావతరముత్తమమ్ ॥౧-౪౩-
అక్కడ దేవతలు పడవల్లో తిరుగుతూ నిలిచారు. వారు ఈ అద్భుతమైన, గొప్ప గంగావతరణాన్ని ప్రపంచంలో చూశారు.
దిదృక్షవో దేవగణాః సమీయురమితౌజసః । సమ్పతద్భిః సురగణైస్తేషాం చాభరణౌజసా ॥౧-౪౩-
చూడాలని కోరుకున్న అమితశక్తి కలిగిన దేవతల గుంపులు అక్కడ చేరారు. వారు ఆకాశంలో ఎగురుతూ, వారి ఆభరణాలు ప్రకాశించాయి.
శతాదిత్యమివాభాతి గగనం గతతోయదమ్ । శింశుమారోరగగణైర్మీనైరపి చ చఞ్చలైః ॥౧-౪౩-
మేఘాలతో నిండిన ఆకాశం, వంద సూర్యుల్లా మెరిసింది. శింశుమారులు, పాములు, చలించే చేపలతో అది అలంకృతమైంది.
విద్యుద్భిరివ విక్షిప్తైరాకాశమభవత్ తదా । పాణ్డురైః సలిలోత్పీడైః కీర్యమాణైః సహస్రధా ॥౧-౪౩-
ఆకాశం మెరుపుల్లా విస్తరించింది. వేల కొద్దీ తెల్లటి నీటి ప్రవాహాలు అక్కడ వ్యాపించాయి.
శారదాభ్రైరివాకీర్ణం గగనం హంససమ్ప్లవైః । క్వచిద్ ద్రుతతరం యాతి కుటిలం క్వచిదాయతమ్ ॥౧-౪౩-
ఆకాశం శరదృతువులోని మేఘాల్లా, హంసల గుంపులతో నిండిపోయింది. ఎక్కడైనా నది వేగంగా, ఎక్కడైనా వంకరగా, మరికొన్ని చోట్ల వెడల్పుగా ప్రవహించింది.
వినతం క్వచిదుద్భూతం క్వచిద్ యాతి శనైః శనైః । సలిలేనైవ సలిలం క్వచిదభ్యాహతం పునః ॥౧-౪౩-
ఎక్కడో గంగ ప్రవాహం ఉప్పొంగుతూ, మరెక్కడో మెల్లగా, నెమ్మదిగా ప్రవహిస్తూ, ఇంకొన్ని చోట్ల నీరు నీటిని తాకుతూ సాగింది.
ముహురూర్ధ్వపథం గత్వా పపాత వసుధాం పునః । తచ్ఛఙ్కరశిరోభ్రష్టం భ్రష్టం భూమితలే పునః ॥౧-౪౩-
ఆ నీరు మళ్లీ మళ్లీ పైకి ఎగబాకి, తిరిగి భూమిపై పడింది. శంకరుని తలపై నుంచి జారిన ఆ నీరు మళ్లీ భూమిపైకి చేరింది.
వ్యరోచత తదా తోయం నిర్మలం గతకల్మషమ్ । తత్రర్షిగణగన్ధర్వా వసుధాతలవాసినః ॥౧-౪౩-
అప్పుడు ఆ స్వచ్ఛమైన, పాపరహితమైన నీరు ప్రకాశంగా మెరిసింది. అక్కడ భూమిపై నివసించే ఋషులు, గంధర్వులు కూడినవారు ఉన్నారు.
భవాఙ్గపతితం తోయం పవిత్రమితి పస్పృశుః । శాపాత్ ప్రపతితా యే చ గగనాద్ వసుధాతలమ్ ॥౧-౪౩-
భవుని అవయవాలపై నుంచి జారిన పవిత్రమైన నీరని వారు తాకారు. ఆకాశం నుంచి శాపంతో భూమికి పడ్డవారు కూడా అక్కడ ఉన్నారు.
కృత్వా తత్రాభిషేకం తే బభూవుర్గతకల్మషాః । ధూపపాపాః పునస్తేన తోయేనాథ శుభాన్వితాః ॥౧-౪౩-
వారు అక్కడ స్నానం చేసి, పాపములన్నీ తొలగించుకున్నారు. ఆ పవిత్రమైన నీటితో వారి పాపాలు పోయి, శుభం కలిగింది.
పునరాకాశమావిశ్య స్వాఁల్లోకాన్ ప్రతిపేదిరే । ముముదే ముదితో లోకస్తేన తోయేన భాస్వతా ॥౧-౪౩-
వారు మళ్లీ ఆకాశంలోకి వెళ్లి, తమ తమ లోకాలను పొందారు. ఆ ప్రకాశవంతమైన నీటి వల్ల ప్రజలు ఆనందంతో ఉల్లాసంగా ఉన్నారు.
కృతాభిషేకో గఙ్గాయాం బభూవ గతకల్మషః । భగీరథో హి రాజర్షిర్దివ్యం స్యన్దనమాస్థితః ॥౧-౪౩-
గంగలో స్నానం చేసి, వారు పాపరహితులయ్యారు. భగీరథుడు ఆ రాజర్షి దివ్యరథాన్ని ఎక్కాడు.
ప్రాయాదగ్రే మహారాజాస్తం గఙ్గా పృష్ఠతోఽన్వగాత్ । దేవాః సర్షిగణాః సర్వే దైత్యదానవరాక్షసాః ॥౧-౪౩-
ఆ మహారాజు ముందుగా వెళ్లగా, గంగ వెనకవైపు అనుసరించింది. దేవతలు, ఋషులు, దైత్యులు, దానవులు, రాక్షసులు అందరూ వెంటపడ్డారు.
గన్ధర్వయక్షప్రవరాః సకిన్నరమహోరగాః । సర్వాశ్చాప్సరసో రామ భగీరథరథానుగాః ॥౧-౪౩-
గంధర్వులు, యక్షులు, కిన్నరులు, మహానాగులు, అన్ని అప్సరసలు కూడా, రామా, భగీరథుని రథాన్ని అనుసరించారు.
గఙ్గామన్వగమన్ ప్రీతాః సర్వే జలచరాశ్చ యే । యతో భగీరథో రాజా తతో గఙ్గా యశస్వినీ ॥౧-౪౩-
అన్ని జలచరాలు సంతోషంగా గంగను అనుసరించాయి. భగీరథుడు ఎక్కడికి పోయినా, ఆ మహిమగల గంగ కూడా అక్కడికి వెళ్లింది.
జగామ సరితాం శ్రేష్ఠా సర్వపాపప్రణాశినీ । తతో హి యజమానస్య జహ్నోరద్భుతకర్మణః ॥౧-౪౩-
పాపాలను తొలగించే నదుల్లో శ్రేష్ఠమైన గంగ ముందుకు సాగింది. అప్పుడు యజ్ఞం చేస్తున్న అద్భుత కార్యశీలుడైన జహ్ను వద్దకు చేరింది.