స తవాదర్శనాదార్యే రాఘవః పరితప్యతే। మహతా జ్వలతా నిత్యమగ్నినేవాగ్నిపర్వతః
నీను కనపడకపోవడం వల్ల, అరేయి ఆర్యే! రాఘవుడు గొప్ప బాధతో ఎప్పుడూ మండుతున్న అగ్నిపర్వతంలా తపిస్తూ ఉన్నాడు.
త్వత్కృతే తమనిద్రా చ శోకశ్చిన్తా చ రాఘవమ్। తాపయన్తి మహాత్మానమగ్న్యగారమివాగ్నయః
నీ కోసం నిద్రలేమి, దుఃఖం, ఆందోళన రాఘవుని, ఆ మహాత్ముని, అగ్నిగృహంలో అగ్నిలా బాధిస్తున్నాయి.
తవాదర్శనశోకేన రాఘవః పరిచాల్యతే। మహతా భూమికమ్పేన మహానివ శిలోచ్చయః
నీను కనపడకపోవడం వల్ల కలిగిన దుఃఖంతో రాఘవుడు బలంగా కదిలిపోతున్నాడు; పెద్ద భూకంపంతో కొండ ఎలా కదిలిపోతుందో అలా.
కాననాని సురమ్యాణి నదీప్రస్రవణాని చ। చరన్ న రతిమాప్నోతి త్వామపశ్యన్ నృపాత్మజే
అతడు ఎంత అందమైన అడవుల్లో, నదుల ఒడిలో తిరిగినా, నరపతి కుమార్తే! నిన్ను చూడక ఆనందాన్ని పొందలేకపోతున్నాడు.
స త్వాం మనుజశార్దూలః క్షిప్రం ప్రాప్స్యతి రాఘవః। సమిత్రబాన్ధవం హత్వా రావణం జనకాత్మజే
మానవులలో సింహుడైన రాఘవుడు, జనకుని కుమార్తే! తన మిత్రులు, బంధువులతో కలిసి రావణుడిని సంహరించి త్వరలో నిన్ను చేరతాడు.
సహితౌ రామసుగ్రీవావుభావకురుతాం తదా। సమయం వాలినం హన్తుం తవ చాన్వేషణం ప్రతి
ఆ సమయంలో రాముడు, సుగ్రీవుడు ఇద్దరూ కలసి, వాలిని సంహరించాలి, నిన్ను వెతకాలి అని ఒప్పందం చేసుకున్నారు.
తతస్తాభ్యాం కుమారాభ్యాం వీరాభ్యాం స హరీశ్వరః। కిష్కిన్ధాం సముపాగమ్య వాలీ యుద్ధే నిపాతితః
తర్వాత ఆ ఇద్దరు వీర కుమారులతో కలిసి వానరాధిపతి కిష్కిందకు వెళ్లి, యుద్ధంలో వాలిని సంహరించాడు.
తతో నిహత్య తరసా రామో వాలినమాహవే। సర్వర్క్షహరిసఙ్ఘానాం సుగ్రీవమకరోత్ పతిమ్
అంతట రాముడు యుద్ధంలో వాలిని వేగంగా సంహరించి, అన్ని వానర, రిక్షసేనలకు సుగ్రీవుని అధిపతిగా చేశాడు.
రామసుగ్రీవయోరైక్యం దేవ్యేవం సమజాయత। హనూమన్తం చ మాం విద్ధి తయోర్దూతముపాగతమ్
అమ్మా! ఇలా రాముడు, సుగ్రీవుని మైత్రి ఏర్పడింది. నేను హనుమంతుడిని, వారి దూతగా వచ్చినవాడిని అని తెలుసుకో.
స్వం రాజ్యం ప్రాప్య సుగ్రీవః స్వానానీయ మహాకపీన్। త్వదర్థం ప్రేషయామాస దిశో దశ మహాబలాన్
తన రాజ్యం తిరిగి పొందిన సుగ్రీవుడు, గొప్ప వానరులను పిలిపించి, నీ కోసం పది దిక్కులకూ మహాబలులను పంపించాడు.
ఆదిష్టా వానరేన్ద్రేణ సుగ్రీవేణ మహౌజసః। అద్రిరాజప్రతీకాశాః సర్వతః ప్రస్థితా మహీమ్
బలవంతుడైన వానరాధిపతి సుగ్రీవుని ఆజ్ఞతో, కొండలవంటి వానరులు అన్ని దిక్కులకూ బయలుదేరారు.
తతస్తే మార్గమాణా వై సుగ్రీవవచనాతురాః। చరన్తి వసుధాం కృత్స్నాం వయమన్యే చ వానరాః
అలా సుగ్రీవుని మాటను పాటిస్తూ, మేమూ ఇతర వానరులూ, అతని ఆజ్ఞను నెరవేర్చాలని ఉత్సాహంతో, భూమంతా వెదుకుతున్నాము.
అఙ్గదో నామ లక్ష్మీవాన్ వాలిసూనుర్మహాబలః। ప్రస్థితః కపిశార్దూలస్త్రిభాగబలసంవృతః
మన మధ్యలో వాలి కుమారుడు, మహా బలశాలి, లక్మీతో కూడిన అంగదుడు ఉన్నాడు. అతడు కోతి సైన్యంలో మూడవ వంతు బలంతో బయలుదేరాడు.
తేషాం నో విప్రణష్టానాం విన్ధ్యే పర్వతసత్తమే। భృశం శోకపరీతానామహోరాత్రగణా గతాః
మేమంతా దారి తప్పిపోయి, తీవ్రమైన శోకంతో బాధపడుతూ, ఉత్తమమైన వింద్య పర్వతంపై ఎన్నో రోజులు, రాత్రులు గడిపాము.
తే వయం కార్యనైరాశ్యాత్ కాలస్యాతిక్రమేణ చ। భయాచ్చ కపిరాజస్య ప్రాణాంస్త్యక్తుముపస్థితాః
పని సాధించలేమనే నిరాశతో, కాలం గడుస్తుండగా, కోతి రాజు భయంతో, మేమంతా ప్రాణాలు విడిచిపెట్టాలని నిర్ణయించుకున్నాము.
విచిత్య గిరిదుర్గాణి నదీప్రస్రవణాని చ। అనాసాద్య పదం దేవ్యాః ప్రాణాంస్త్యక్తుం వ్యవస్థితాః
పర్వత గుహలు, నదుల మూలాలు అన్నీ వెతికినా, దేవి నీ అడుగుజాడలు కనుగొనలేక, మేము ప్రాణాలు త్యజించాలనే ఉద్దేశ్యంతో ఉన్నాము.
తతస్తస్య గిరేర్మూర్ధ్ని వయం ప్రాయముపాస్మహే। దృష్ట్వా ప్రాయోపవిష్టాంశ్చ సర్వాన్ వానరపుఙ్గవాన్
ఆ పర్వత శిఖరంపై మేమంతా ప్రాయోపవేశం కోసం కూర్చున్నాము. అప్పుడు అగ్రగణ్యులైన వానరులందరినీ అదే ఉద్దేశంతో కూర్చున్నట్లు చూశాము.
భృశం శోకార్ణవే మగ్నః పర్యదేవయదఙ్గదః। తవ నాశం చ వైదేహి వాలినశ్చ తథా వధమ్
తీవ్రమైన శోకసాగరంలో మునిగిపోయిన అంగదుడు, ఓ వైదేహి, నీ నష్టం గురించి, అలాగే వాలి మరణం గురించి కూడా బాగా విలపించాడు.
ప్రాయోపవేశమస్మాకం మరణం చ జటాయుషః। తేషాం నః స్వామిసందేశాన్నిరాశానాం ముమూర్షతామ్
మేము ప్రాయోపవేశం చేయాలని, జటాయువు చేసినట్లే మరణించాలనే సంకల్పంతో ఉన్నాము. ఎందుకంటే, మా ప్రభువు ఆజ్ఞ, మేము ఆశలు కోల్పోయి మరణించదలచినవారు.
కార్యహేతోరిహాయాతః శకునిర్వీర్యవాన్ మహాన్। గృధ్రరాజస్య సోదర్యః సమ్పాతిర్నామ గృధ్రరాట్
అలాంటి సమయంలో, మా పనికోసం, గొప్ప బలశాలి, గద్ద రాజు జటాయువు సోదరుడు, సంపాతి అనే గద్ద రాజు అక్కడికి వచ్చాడు.
శ్రుత్వా భ్రాతృవధం కోపాదిదం వచనమబ్రవీత్। యవీయాన్ కేన మే భ్రాతా హతః క్వ చ నిపాతితః
తన సోదరుడు చనిపోయిన సంగతి విని, కోపంతో ఇలా అడిగాడు: 'నా తమ్ముడిని ఎవరు చంపారు? ఎక్కడ పడిపోయాడు?'
ఏతదాఖ్యాతుమిచ్ఛామి భవద్భిర్వానరోత్తమాః। అఙ్గదోఽకథయత్ తస్య జనస్థానే మహద్వధమ్
'ఈ విషయం మీరు చెప్పాలి, వానరులలో అగ్రగణ్యులారా,' అని అడిగాడు. అప్పుడు అంగదుడు జనస్థానంలో జరిగిన గొప్ప యుద్ధాన్ని వివరించాడు.
రక్షసా భీమరూపేణ త్వాముద్దిశ్య యథార్థతః। జటాయోస్తు వధం శ్రుత్వా దుఃఖితః సోఽరుణాత్మజః
భయంకరమైన రాక్షసుడు నీ కోసం జటాయువును ఎలా చంపాడో విన్న సంపాతి, అరుణుని కుమారుడు, ఆ విషయాన్ని విని చాలా దుఃఖించాడు.
త్వామాహ స వరారోహే వసన్తీం రావణాలయే। తస్య తద్ వచనం శ్రుత్వా సమ్పాతేః ప్రీతివర్ధనమ్
అతడు, అందమైన రూపముగల దేవి, నీవు రావణుని ఇంట్లో ఉన్నావని చెప్పాడు. సంపాతి మాటలు విని అతనికి ఎంతో ఆనందం కలిగింది.
అఙ్గదప్రముఖాః సర్వే తతః ప్రస్థాపితా వయమ్। విన్ధ్యాదుత్థాయ సమ్ప్రాప్తాః సాగరస్యాన్తముత్తమమ్
ఆ తర్వాత అంగదుడు ముందుండగా మేమంతా బయలుదేరి, వింద్య పర్వతాన్ని దాటి, సముద్ర తీరానికి చేరుకున్నాము.
త్వద్దర్శనే కృతోత్సాహా హృష్టాః పుష్టాః ప్లవఙ్గమాః। అఙ్గదప్రముఖాః సర్వే వేలోపాన్తముపాగతాః
నీ దర్శనం కోసం ఉత్సాహంతో, ఆనందంగా, బలంగా మారిన వానరులు, అంగదుడు ముందుండగా సముద్ర తీరానికి వచ్చారు.
చిన్తాం జగ్ముః పునర్భీమాం త్వద్దర్శనసముత్సుకాః। అథాహం హరిసైన్యస్య సాగరం దృశ్య సీదతః
నీ దర్శనం కోరికతో మళ్లీ భయంకరమైన ఆందోళనలో పడిపోయారు. అప్పుడు నేను, కోతి సైన్యం సముద్రం ఒడ్డున కూర్చున్నదాన్ని చూసాను.
వ్యవధూయ భయం తీవ్రం యోజనానాం శతం ప్లుతః। లఙ్కా చాపి మయా రాత్రౌ ప్రవిష్టా రాక్షసాకులా
తీవ్రమైన భయాన్ని దూరం చేసి, వంద యోజనాలు దూకాను. రాత్రి సమయంలో రాక్షసులతో నిండిన లంకలోకి ప్రవేశించాను.
రావణశ్చ మయా దృష్టస్త్వం చ శోకనిపీడితా। ఏతత్ తే సర్వమాఖ్యాతం యథావృత్తమనిన్దితే
రావణుడిని కూడా చూశాను, శోకంతో బాధపడుతున్న నిన్ను కూడా చూశాను. నిందలేని దేవి, జరిగినదాన్ని నిక్షేపంగా నీకు వివరించాను.
అభిభాషస్వ మాం దేవి దూతో దాశరథేరహమ్। తన్మాం రామకృతోద్యోగం త్వన్నిమిత్తమిహాగతమ్
దేవి, నన్ను పలకరించు. నేను దశరథుని కుమారుడైన రాముని దూతను. నీ కోసమే రాముడు ఈ ప్రయత్నం చేశాడు, అందుకే నేను ఇక్కడికి వచ్చాను.