దదర్శతుర్మృగపతిం పూర్వజేనావరోపితమ్। ఋష్యమూకస్య మూలే తు బహుపాదపసంకులే
వారు, మునుపటి విధి వల్ల అక్కడ ఉంచబడిన మృగపతిని, ఋష్యమూక పర్వతపు అడుగున, చెట్లతో నిండిన చోట చూశారు.
భ్రాతుర్భయార్తమాసీనం సుగ్రీవం ప్రియదర్శనమ్। వయం చ హరిరాజం తం సుగ్రీవం సత్యసఙ్గరమ్
తమ్ముడి భయంతో కూర్చున్న, అందంగా కనిపించే సుగ్రీవుని వారు చూశారు. మేము కూడా సత్యవ్రతుడైన వానరరాజు సుగ్రీవుని చూశాము.
పరిచర్యామహే రాజ్యాత్ పూర్వజేనావరోపితమ్। తతస్తౌ చీరవసనౌ ధనుఃప్రవరపాణినౌ
మేము మునుపటి విధి వల్ల ఏర్పడిన రాజ్యంలో సేవ చేస్తున్నాము. ఆ తరువాత, చీరలు ధరించి, చేతుల్లో ధనుస్సులు పట్టుకున్న ఆ ఇద్దరూ అక్కడికి వచ్చారు.
ఋష్యమూకస్య శైలస్య రమ్యం దేశముపాగతౌ। స తౌ దృష్ట్వా నరవ్యాఘ్రౌ ధన్వినౌ వానరర్షభః
ఋష్యమూక పర్వతం యొక్క అందమైన ప్రాంతానికి వారు చేరుకున్నారు. ధనుస్సులతో ఉన్న ఆ ఇద్దరు నరవ్యాఘ్రులను చూసి, వానరులలో శ్రేష్ఠుడు ఆశ్చర్యపోయాడు.
అభిప్లుతో గిరేస్తస్య శిఖరం భయమోహితః। తతః స శిఖరే తస్మిన్ వానరేన్ద్రో వ్యవస్థితః
భయంతో ముంచుకొచ్చి, అతడు ఆ కొండ శిఖరంపైకి ఎగిరిపోయాడు. ఆ తరువాత, ఆ శిఖరంపై వానరరాజు నిలిచిపోయాడు.
తయోః సమీపం మామేవ ప్రేషయామాస సత్వరమ్। తావహం పురుషవ్యాఘ్రౌ సుగ్రీవవచనాత్ ప్రభూ
వారు ఉన్న దగ్గరకు నన్ను మాత్రమే త్వరగా పంపించాడు. అందుకే, సుగ్రీవుని ఆజ్ఞతో నేను ఆ ఇద్దరు నరశార్దూలుల దగ్గరికి వెళ్లాను.
రూపలక్షణసమ్పన్నౌ కృతాఞ్జలిరుపస్థితః। తౌ పరిజ్ఞాతతత్త్వార్థౌ మయా ప్రీతిసమన్వితౌ
రూపం, లక్షణాలతో నిండిన వారు, చేతులు జోడించి నా ముందుకు వచ్చారు. నేను వారి నిజమైన స్వభావాన్ని తెలుసుకుని, ప్రేమతో నిండిపోయాను.
పృష్ఠమారోప్య తం దేశం ప్రాపితౌ పురుషర్షభౌ। నివేదితౌ చ తత్త్వేన సుగ్రీవాయ మహాత్మనే
వారి భుజాలపై ఎక్కించి, ఆ ఇద్దరు పురుషశ్రేష్ఠులను ఆ ప్రదేశానికి తీసుకెళ్లాను. వారిని నిజంగా మహాత్ముడైన సుగ్రీవునికి పరిచయం చేసాను.
తయోరన్యోన్యసమ్భాషాద్ భృశం ప్రీతిరజాయత। తత్ర తౌ కీర్తిసమ్పన్నౌ హరీశ్వరనరేశ్వరౌ
వారి పరస్పర సంభాషణతో గొప్ప స్నేహం ఏర్పడింది. అక్కడ ఆ ఇద్దరు, కీర్తితో ప్రసిద్ధులైన వానరాధిపతి, నరపతి కలిసారు.
పరస్పరకృతాశ్వాసౌ కథయా పూర్వవృత్తయా। తం తతః సాన్త్వయామాస సుగ్రీవం లక్ష్మణాగ్రజః
ఒకరినొకరు ధైర్యపరిచారు, గత సంఘటనలను చెప్పుకున్నారు. ఆ తరువాత లక్ష్మణుని అన్నయ్య రాముడు సుగ్రీవుని ఓదార్చాడు.
స్త్రీహేతోర్వాలినా భ్రాత్రా నిరస్తం పురుతేజసా। తతస్త్వన్నాశజం శోకం రామస్యాక్లిష్టకర్మణః
ఒక స్త్రీ కారణంగా తన అన్న వాలితో గొప్ప బలంతో బయటకు తిప్పబడిన వాడు. ఆ తరువాత, నీ విడిపోవడం వల్ల కలిగిన దుఃఖం, నిష్కళంకమైన కార్యాలు చేసే రాముని హృదయాన్ని బాధించింది.
లక్ష్మణో వానరేన్ద్రాయ సుగ్రీవాయ న్యవేదయత్। స శ్రుత్వా వానరేన్ద్రస్తు లక్ష్మణేనేరితం వచః
లక్ష్మణుడు వానరరాజు సుగ్రీవునికి వివరంగా చెప్పాడు. లక్ష్మణుడు చెప్పిన మాటలను వానరరాజు సుగ్రీవుడు వినాడు.
తదాసీన్నిష్ప్రభోఽత్యర్థం గ్రహగ్రస్త ఇవాంశుమాన్। తతస్త్వద్గాత్రశోభీని రక్షసా హ్రియమాణయా
ఆ సమయంలో అతడు పూర్తిగా కాంతి కోల్పోయినవాడిగా, గ్రహం పట్టుకున్న సూర్యుడు లాగా కనిపించాడు. ఆ తరువాత, నీవు ధరించిన ఆభరణాలతో, రాక్షసుడు తీసుకెళ్తున్నప్పుడు,
యాన్యాభరణజాలాని పాతితాని మహీతలే। తాని సర్వాణి రామాయ ఆనీయ హరియూథపాః
భూమిపై పడిన ఆభరణాలన్నీ, వానరసేనాధిపతులు అన్నీ తీసుకుని రాముని వద్దకు తీసుకువచ్చారు.
సంహృష్టా దర్శయామాసుర్గతిం తు న విదుస్తవ। తాని రామాయ దత్తాని మయైవోపహృతాని చ
ఆనందంతో వారు చూపించారు గాని, నీ దారి వారికి తెలియదు. ఆ ఆభరణాలు రామునికి ఇచ్చినవి, నేనే తీసుకొచ్చినవి.
స్వనవన్త్యవకీర్ణాని తస్మిన్ విహతచేతసి। తాన్యఙ్కే దర్శనీయాని కృత్వా బహువిధం తదా
అవి గట్టిగా మోగుతూ, చెల్లాచెదురుగా ఉండగా, మనసు బాధతో ఉన్న రాముడు ఆ అందమైన ఆభరణాలను ఒడిలో పెట్టుకుని ఎన్నో విధాలుగా చూసాడు.
తేన దేవప్రకాశేన దేవేన పరిదేవితమ్। పశ్యతస్తాని రుదతస్తామ్యతశ్చ పునః పునః
ఆ దివ్య కాంతితో కూడిన దేవుడు రాముడు, ఆ ఆభరణాలను చూస్తూ, ఏడుస్తూ, మళ్లీ మళ్లీ బాధపడుతూ విలపించాడు.
ప్రాదీపయద్ దాశరథేస్తదా శోకహుతాశనమ్
ఆ సమయంలో దశరథుని కుమారుడు రాముడు దుఃఖాగ్ని జ్వాలను మరింత రాజేశాడు.
శాయితం చ చిరం తేన దుఃఖార్తేన మహాత్మనా। మయాపి వివిధైర్వాక్యైః కృచ్ఛ్రాదుత్థాపితః పునః
ఆ మహాత్ముడు రాముడు పెద్ద బాధతో చాలా సేపు పడుకున్నాడు. నేను ఎన్నో మాటలతో కష్టపడి మళ్లీ లేపాను.
తాని దృష్ట్వా మహార్హాణి దర్శయిత్వా ముహుర్ముహుః। రాఘవః సహసౌమిత్రిః సుగ్రీవే సంన్యవేశయత్
ఆ విలువైన ఆభరణాలను మళ్లీ మళ్లీ చూసి, రాఘవుడు సౌమిత్రితో కలిసి వాటిని సుగ్రీవుని దగ్గర పెట్టాడు.
స తవాదర్శనాదార్యే రాఘవః పరితప్యతే। మహతా జ్వలతా నిత్యమగ్నినేవాగ్నిపర్వతః
నీను కనపడకపోవడం వల్ల, అరేయి ఆర్యే! రాఘవుడు గొప్ప బాధతో ఎప్పుడూ మండుతున్న అగ్నిపర్వతంలా తపిస్తూ ఉన్నాడు.
త్వత్కృతే తమనిద్రా చ శోకశ్చిన్తా చ రాఘవమ్। తాపయన్తి మహాత్మానమగ్న్యగారమివాగ్నయః
నీ కోసం నిద్రలేమి, దుఃఖం, ఆందోళన రాఘవుని, ఆ మహాత్ముని, అగ్నిగృహంలో అగ్నిలా బాధిస్తున్నాయి.
తవాదర్శనశోకేన రాఘవః పరిచాల్యతే। మహతా భూమికమ్పేన మహానివ శిలోచ్చయః
నీను కనపడకపోవడం వల్ల కలిగిన దుఃఖంతో రాఘవుడు బలంగా కదిలిపోతున్నాడు; పెద్ద భూకంపంతో కొండ ఎలా కదిలిపోతుందో అలా.
కాననాని సురమ్యాణి నదీప్రస్రవణాని చ। చరన్ న రతిమాప్నోతి త్వామపశ్యన్ నృపాత్మజే
అతడు ఎంత అందమైన అడవుల్లో, నదుల ఒడిలో తిరిగినా, నరపతి కుమార్తే! నిన్ను చూడక ఆనందాన్ని పొందలేకపోతున్నాడు.
స త్వాం మనుజశార్దూలః క్షిప్రం ప్రాప్స్యతి రాఘవః। సమిత్రబాన్ధవం హత్వా రావణం జనకాత్మజే
మానవులలో సింహుడైన రాఘవుడు, జనకుని కుమార్తే! తన మిత్రులు, బంధువులతో కలిసి రావణుడిని సంహరించి త్వరలో నిన్ను చేరతాడు.
సహితౌ రామసుగ్రీవావుభావకురుతాం తదా। సమయం వాలినం హన్తుం తవ చాన్వేషణం ప్రతి
ఆ సమయంలో రాముడు, సుగ్రీవుడు ఇద్దరూ కలసి, వాలిని సంహరించాలి, నిన్ను వెతకాలి అని ఒప్పందం చేసుకున్నారు.
తతస్తాభ్యాం కుమారాభ్యాం వీరాభ్యాం స హరీశ్వరః। కిష్కిన్ధాం సముపాగమ్య వాలీ యుద్ధే నిపాతితః
తర్వాత ఆ ఇద్దరు వీర కుమారులతో కలిసి వానరాధిపతి కిష్కిందకు వెళ్లి, యుద్ధంలో వాలిని సంహరించాడు.
తతో నిహత్య తరసా రామో వాలినమాహవే। సర్వర్క్షహరిసఙ్ఘానాం సుగ్రీవమకరోత్ పతిమ్
అంతట రాముడు యుద్ధంలో వాలిని వేగంగా సంహరించి, అన్ని వానర, రిక్షసేనలకు సుగ్రీవుని అధిపతిగా చేశాడు.
రామసుగ్రీవయోరైక్యం దేవ్యేవం సమజాయత। హనూమన్తం చ మాం విద్ధి తయోర్దూతముపాగతమ్
అమ్మా! ఇలా రాముడు, సుగ్రీవుని మైత్రి ఏర్పడింది. నేను హనుమంతుడిని, వారి దూతగా వచ్చినవాడిని అని తెలుసుకో.
స్వం రాజ్యం ప్రాప్య సుగ్రీవః స్వానానీయ మహాకపీన్। త్వదర్థం ప్రేషయామాస దిశో దశ మహాబలాన్
తన రాజ్యం తిరిగి పొందిన సుగ్రీవుడు, గొప్ప వానరులను పిలిపించి, నీ కోసం పది దిక్కులకూ మహాబలులను పంపించాడు.