ఏవముక్తస్తు వైదేహ్యా హనూమాన్ మారుతాత్మజః। తతో రామం యథాతత్త్వమాఖ్యాతుముపచక్రమే
వైదేహి ఇలా అడిగినప్పుడు, వాయుపుత్రుడు హనుమంతుడు నిజంగా ఉన్నట్లే రాముడి లక్షణాలు వివరించటం ప్రారంభించాడు.
జానన్తీ బత దిష్ట్యా మాం వైదేహి పరిపృచ్ఛసి। భర్తుః కమలపత్రాక్షి సంస్థానం లక్ష్మణస్య చ
కమలనయనమైన వైదేహి, నువ్వు నీ భర్త రాముడి, లక్ష్మణుడి రూపాన్ని నన్ను అడగడం నిజంగా నాకు ఆనందంగా ఉంది.
యాని రామస్య చిహ్నాని లక్ష్మణస్య చ యాని వై। లక్షితాని విశాలాక్షి వదతః శృణు తాని మే
విశాలమైన కన్నులవాళ్లా, రాముడి లక్షణాలు, లక్ష్మణుని లక్షణాలు నేను చెప్పేది విను.
రామః కమలపత్రాక్షః పూర్ణచన్ద్రనిభాననః। రూపదాక్షిణ్యసమ్పన్నః ప్రసూతో జనకాత్మజే
జనకుని కుమార్తె, రాముడికి కమలదళాల్లాంటి కళ్ళు, పూర్ణచంద్రుడిలాంటి ముఖం, అందం, దయ కలిగి ఉన్నాడు.
తేజసాఽఽదిత్యసంకాశః క్షమయా పృథివీసమః। బృహస్పతిసమో బుద్ధ్యా యశసా వాసవోపమః
ఆయన తేజస్సులో సూర్యుడిలా, సహనంలో భూమిలా, జ్ఞానంలో బృహస్పతిలా, కీర్తిలో ఇంద్రుడిలా ఉన్నాడు.
రక్షితా జీవలోకస్య స్వజనస్య చ రక్షితా। రక్షితా స్వస్య వృత్తస్య ధర్మస్య చ పరంతపః
ఆయన జీవులందరినీ, తనవారినీ కాపాడేవాడు, తన ప్రవర్తనను, ధర్మాన్ని కాపాడేవాడు, శత్రువులకు భయంకరుడు.
రామో భామిని లోకస్య చాతుర్వర్ణ్యస్య రక్షితా। మర్యాదానాం చ లోకస్య కర్తా కారయితా చ సః
ఓ సుందరివాడా, రాముడు ప్రపంచంలోని నాలుగు వర్ణాల రక్షకుడు, లోకంలో నియమాలను స్థాపించేవాడు, అమలుచేయించేవాడు.
అర్చిష్మానర్చితోఽత్యర్థం బ్రహ్మచర్యవ్రతే స్థితః। సాధూనాముపకారజ్ఞః ప్రచారజ్ఞశ్చ కర్మణామ్
ఆయన తేజోవంతుడు, ఎంతో గౌరవించబడినవాడు, బ్రహ్మచర్య వ్రతంలో నిలిచినవాడు, సద్గుణుల పట్ల కృతజ్ఞుడు, మంచి ప్రవర్తనలో నిపుణుడు.
రాజనీత్యాం వినీతశ్చ బ్రాహ్మణానాముపాసకః। జ్ఞానవాన్ శీలసమ్పన్నో వినీతశ్చ పరంతపః
రాజనీతి లో శిక్షణ పొందినవాడు, బ్రాహ్మణులను సేవించేవాడు, జ్ఞానవంతుడు, మంచి స్వభావం కలవాడు, నియమంగా ఉండేవాడు, శత్రువులకు భయంకరుడు.
యజుర్వేదవినీతశ్చ వేదవిద్భిః సుపూజితః। ధనుర్వేదే చ వేదే చ వేదాఙ్గేషు చ నిష్ఠితః
యజుర్వేదంలో శిక్షణ పొందినవాడు, వేదాలను తెలిసినవారిచే గౌరవించబడినవాడు, ధనుర్వేదంలో, వేదాలలో, వేదాంగాలలో నిపుణుడు.
విపులాంసో మహాబాహుః కమ్బుగ్రీవః శుభాననః। గూఢజత్రుః సుతామ్రాక్షో రామో నామ జనైః శ్రుతః
విస్తారమైన భుజాలు, బలమైన చేతులు, శంఖంలాంటి మెడ, అందమైన ముఖం, కనిపించని భుజమూలాలు, తామ్రవర్ణపు కళ్ళు — ప్రజలందరికీ రాముడిగా ప్రసిద్ధి పొందాడు.
దున్దుభిస్వననిర్ఘోషః స్నిగ్ధవర్ణః ప్రతాపవాన్। సమశ్చ సువిభక్తాఙ్గో వర్ణం శ్యామం సమాశ్రితః
ఆయన స్వరం డుండుభి మ్రోగినట్టు, మెత్తటి వర్ణం, పరాక్రమవంతుడు, శరీరం సమతుల్యంగా, అవయవాలు స్పష్టంగా, నల్లని వర్ణం కలవాడు.
త్రిస్థిరస్త్రిప్రలమ్బశ్చ త్రిసమస్త్రిషు చోన్నతః। త్రితామ్రస్త్రిషు చ స్నిగ్ధో గమ్భీరస్త్రిషు నిత్యశః
మూడు విధాలుగా స్థిరంగా, మూడు విధాలుగా పొడవుగా, మూడు విధాలుగా సమంగా, మూడు విధాలుగా పైకి, మూడు చోట్ల తామ్రవర్ణంగా, మూడు చోట్ల మృదువుగా, మూడు చోట్ల లోతుగా ఉంటాడు.
త్రివలీమాంస్త్ర్యవనతశ్చతుర్వ్యఙ్గస్త్రిశీర్షవాన్। చతుష్కలశ్చతుర్లేఖశ్చతుష్కిష్కుశ్చతుఃసమః
మూడు మడతలు ఉన్న మాంసం, మూడు చోట్ల వంగిన శరీరం, నాలుగు విశేష లక్షణాలు, మూడు తలలు, నాలుగు విభాగాలు, నాలుగు గుర్తులు, నాలుగు తొడలు, నాలుగు సమానతలు కలవాడు.
చతుర్దశసమద్వన్ద్వశ్చతుర్దంష్ట్రశ్చతుర్గతిః। మహోష్ఠహనునాసశ్చ పఞ్చస్నిగ్ధోఽష్టవంశవాన్
పద్నాలుగు జంటలు, నాలుగు పళ్ళు, నాలుగు రకాల నడక, పెద్ద పెదాలు, దవడలు, ముక్కు, ఐదు మృదువైన లక్షణాలు, ఎనిమిది వంశాలు కలవాడు.
దశపద్మో దశబృహత్ త్రిభిర్వ్యాప్తో ద్విశుక్లవాన్। షడున్నతో నవతనుస్త్రిభిర్వ్యాప్నోతి రాఘవః
పది కమలాలాంటి లక్షణాలు, పది విశాలమైన లక్షణాలు, మూడు చోట్ల కప్పబడి, రెండు తెల్లని గుర్తులు, ఆరు పైభాగాలు, తొమ్మిది సన్నని భాగాలు, మూడు విధాలుగా వ్యాపించే లక్షణాలు రాఘవునికి ఉన్నాయి.
సత్యధర్మరతః శ్రీమాన్ సంగ్రహానుగ్రహే రతః। దేశకాలవిభాగజ్ఞః సర్వలోకప్రియంవదః
సత్యం, ధర్మం అనుసరించడంలో ఆనందించే వాడు, మహిమ కలవాడు, స్నేహం, దయ చూపడంలో నిమగ్నుడై ఉంటాడు. ఏ చోట, ఏ సమయం అనేది బాగా తెలిసినవాడు. అందరికీ ఇష్టంగా, మధురంగా మాట్లాడే వాడు.
భ్రాతా చాస్య చ వైమాత్రః సౌమిత్రిరమితప్రభః। అనురాగేణ రూపేణ గుణైశ్చాపి తథావిధః
వేరే తల్లికి పుట్టిన అతని సోదరుడు సౌమిత్రి, అపారమైన తేజస్సుతో, ప్రేమలో, రూపంలో, గుణాలలో కూడా అతడితో సమానంగా ఉంటాడు.
స సువర్ణచ్ఛవిః శ్రీమాన్ రామః శ్యామో మహాయశాః। తావుభౌ నరశార్దూలౌ త్వద్దర్శనకృతోత్సవౌ
ఆ రాముడు బంగారం వలె ప్రకాశించే వాడు, మహిమతో కూడినవాడు, నల్లని వర్ణంతో, గొప్ప కీర్తి కలవాడు. ఆ ఇద్దరు నరశార్దూలులు నిన్ను చూసి ఆనందించారు.
విచిన్వన్తౌ మహీం కృత్స్నామస్మాభిః సహ సంగతౌ। త్వామేవ మార్గమాణౌ తౌ విచరన్తౌ వసున్ధరామ్
అవతల వారు మమ్మల్ని కలసి, ఈ భూమంతా వెదికారు. నిన్ను వెతుకుతూ ఆ ఇద్దరూ vasundharāపై తిరిగారు.
దదర్శతుర్మృగపతిం పూర్వజేనావరోపితమ్। ఋష్యమూకస్య మూలే తు బహుపాదపసంకులే
వారు, మునుపటి విధి వల్ల అక్కడ ఉంచబడిన మృగపతిని, ఋష్యమూక పర్వతపు అడుగున, చెట్లతో నిండిన చోట చూశారు.
భ్రాతుర్భయార్తమాసీనం సుగ్రీవం ప్రియదర్శనమ్। వయం చ హరిరాజం తం సుగ్రీవం సత్యసఙ్గరమ్
తమ్ముడి భయంతో కూర్చున్న, అందంగా కనిపించే సుగ్రీవుని వారు చూశారు. మేము కూడా సత్యవ్రతుడైన వానరరాజు సుగ్రీవుని చూశాము.
పరిచర్యామహే రాజ్యాత్ పూర్వజేనావరోపితమ్। తతస్తౌ చీరవసనౌ ధనుఃప్రవరపాణినౌ
మేము మునుపటి విధి వల్ల ఏర్పడిన రాజ్యంలో సేవ చేస్తున్నాము. ఆ తరువాత, చీరలు ధరించి, చేతుల్లో ధనుస్సులు పట్టుకున్న ఆ ఇద్దరూ అక్కడికి వచ్చారు.
ఋష్యమూకస్య శైలస్య రమ్యం దేశముపాగతౌ। స తౌ దృష్ట్వా నరవ్యాఘ్రౌ ధన్వినౌ వానరర్షభః
ఋష్యమూక పర్వతం యొక్క అందమైన ప్రాంతానికి వారు చేరుకున్నారు. ధనుస్సులతో ఉన్న ఆ ఇద్దరు నరవ్యాఘ్రులను చూసి, వానరులలో శ్రేష్ఠుడు ఆశ్చర్యపోయాడు.
అభిప్లుతో గిరేస్తస్య శిఖరం భయమోహితః। తతః స శిఖరే తస్మిన్ వానరేన్ద్రో వ్యవస్థితః
భయంతో ముంచుకొచ్చి, అతడు ఆ కొండ శిఖరంపైకి ఎగిరిపోయాడు. ఆ తరువాత, ఆ శిఖరంపై వానరరాజు నిలిచిపోయాడు.
తయోః సమీపం మామేవ ప్రేషయామాస సత్వరమ్। తావహం పురుషవ్యాఘ్రౌ సుగ్రీవవచనాత్ ప్రభూ
వారు ఉన్న దగ్గరకు నన్ను మాత్రమే త్వరగా పంపించాడు. అందుకే, సుగ్రీవుని ఆజ్ఞతో నేను ఆ ఇద్దరు నరశార్దూలుల దగ్గరికి వెళ్లాను.
రూపలక్షణసమ్పన్నౌ కృతాఞ్జలిరుపస్థితః। తౌ పరిజ్ఞాతతత్త్వార్థౌ మయా ప్రీతిసమన్వితౌ
రూపం, లక్షణాలతో నిండిన వారు, చేతులు జోడించి నా ముందుకు వచ్చారు. నేను వారి నిజమైన స్వభావాన్ని తెలుసుకుని, ప్రేమతో నిండిపోయాను.
పృష్ఠమారోప్య తం దేశం ప్రాపితౌ పురుషర్షభౌ। నివేదితౌ చ తత్త్వేన సుగ్రీవాయ మహాత్మనే
వారి భుజాలపై ఎక్కించి, ఆ ఇద్దరు పురుషశ్రేష్ఠులను ఆ ప్రదేశానికి తీసుకెళ్లాను. వారిని నిజంగా మహాత్ముడైన సుగ్రీవునికి పరిచయం చేసాను.
తయోరన్యోన్యసమ్భాషాద్ భృశం ప్రీతిరజాయత। తత్ర తౌ కీర్తిసమ్పన్నౌ హరీశ్వరనరేశ్వరౌ
వారి పరస్పర సంభాషణతో గొప్ప స్నేహం ఏర్పడింది. అక్కడ ఆ ఇద్దరు, కీర్తితో ప్రసిద్ధులైన వానరాధిపతి, నరపతి కలిసారు.
పరస్పరకృతాశ్వాసౌ కథయా పూర్వవృత్తయా। తం తతః సాన్త్వయామాస సుగ్రీవం లక్ష్మణాగ్రజః
ఒకరినొకరు ధైర్యపరిచారు, గత సంఘటనలను చెప్పుకున్నారు. ఆ తరువాత లక్ష్మణుని అన్నయ్య రాముడు సుగ్రీవుని ఓదార్చాడు.