అభివాద్య మహాబాహుః స త్వాం కౌశలమబ్రవీత్। రామస్య చ సఖా దేవి సుగ్రీవో నామ వానరః
మహాబాహుడు రాముడు నీకు నమస్కరించి, నీ క్షేమాన్ని అడిగాడు. దేవీ! రాముని స్నేహితుడు, వానరులలో శ్రేష్ఠుడు అయిన సుగ్రీవుడు కూడా నీకు శుభాకాంక్షలు తెలియజేశాడు.
రాజా వానరముఖ్యానాం స త్వాం కౌశలమబ్రవీత్। నిత్యం స్మరతి తే రామః ససుగ్రీవః సలక్ష్మణః
వానరులలో రాజైన సుగ్రీవుడు నీ క్షేమాన్ని అడిగాడు. రాముడు సుగ్రీవుడు, లక్ష్మణుడు కలిసి ఎప్పుడూ నిన్ను గుర్తు చేసుకుంటున్నారు.
దిష్ట్యా జీవసి వైదేహి రాక్షసీవశమాగతా। నచిరాద్ ద్రక్ష్యసే రామం లక్ష్మణం చ మహారథమ్
వైదేహి! నీవు రాక్షసస్త్రీల అధీనంలో ఉన్నా, బ్రతికివున్నావు. అదృష్టవశాత్తు, త్వరలోనే రాముడిని, మహారథుడైన లక్ష్మణుడిని చూస్తావు.
మధ్యే వానరకోటీనాం సుగ్రీవం చామితౌజసమ్। అహం సుగ్రీవసచివో హనూమాన్ నామ వానరః
వానరుల కోటిల మధ్య, అపారమైన బలమున్న సుగ్రీవునికి మంత్రివైన నేను హనుమంతుడిని.
ప్రవిష్టో నగరీం లఙ్కాం లఙ్ఘయిత్వా మహోదధిమ్। కృత్వా మూర్ధ్ని పదన్యాసం రావణస్య దురాత్మనః
మహాసముద్రాన్ని దాటి లంక నగరంలోకి ప్రవేశించి, దురాత్ముడైన రావణుని తలపై నా పాదాన్ని ఉంచాను.
త్వాం ద్రష్టుముపయాతోఽహం సమాశ్రిత్య పరాక్రమమ్। నాహమస్మి తథా దేవి యథా మామవగచ్ఛసి। విశఙ్కా త్యజ్యతామేషా శ్రద్ధత్స్వ వదతో మమ
దేవీ! నా పరాక్రమాన్ని నమ్ముకుని నిన్ను చూడటానికి వచ్చాను. నువ్వు అనుకుంటున్నట్టు నేను లేను. ఈ అనుమానాన్ని వదిలిపెట్టు. నా మాటలు నమ్ము.
thumb|పఞ్చత్రింశః సర్గః శ్రూయతామ్|center శ్రీమద్వాల్మీకియరామాయణే సున్దరకాణ్డే పఞ్చత్రింశః సర్గః ॥౫-
శ్రీమద్వాల్మీకి రామాయణంలో సుందరకాండలో ఇప్పుడు ముప్పై ఐదవ సర్గను వినండి.
తాం తు రామకథాం శ్రుత్వా వైదేహీ వానరర్షభాత్। ఉవాచ వచనం సాన్త్వమిదం మధురయా గిరా
వానరులలో శ్రేష్ఠుడైన హనుమంతుని నుండి రాముని కథ విని, వైదేహి మధురమైన స్వరంతో ఇలా మృదువుగా పలికింది.
యాని రామస్య చిహ్నాని లక్ష్మణస్య చ వానర। తాని భూయః సమాచక్ష్వ న మాం శోకః సమావిశేత్
ఓ వానరా, నన్ను దుఃఖం పట్టుకోకుండా ఉండేందుకు, రాముడి లక్షణాలు, లక్ష్మణుని లక్షణాలు మళ్లీ చెప్పు.
కీదృశం తస్య సంస్థానం రూపం తస్య చ కీదృశమ్। కథమూరూ కథం బాహూ లక్ష్మణస్య చ శంస మే
ఆయన శరీరాకృతి ఎలా ఉంది? రూపం ఎలా ఉంది? ఆయన తొడలు, చేతులు ఎలా ఉన్నాయి? అలాగే లక్ష్మణుడి గురించీ చెప్పు.
ఏవముక్తస్తు వైదేహ్యా హనూమాన్ మారుతాత్మజః। తతో రామం యథాతత్త్వమాఖ్యాతుముపచక్రమే
వైదేహి ఇలా అడిగినప్పుడు, వాయుపుత్రుడు హనుమంతుడు నిజంగా ఉన్నట్లే రాముడి లక్షణాలు వివరించటం ప్రారంభించాడు.
జానన్తీ బత దిష్ట్యా మాం వైదేహి పరిపృచ్ఛసి। భర్తుః కమలపత్రాక్షి సంస్థానం లక్ష్మణస్య చ
కమలనయనమైన వైదేహి, నువ్వు నీ భర్త రాముడి, లక్ష్మణుడి రూపాన్ని నన్ను అడగడం నిజంగా నాకు ఆనందంగా ఉంది.
యాని రామస్య చిహ్నాని లక్ష్మణస్య చ యాని వై। లక్షితాని విశాలాక్షి వదతః శృణు తాని మే
విశాలమైన కన్నులవాళ్లా, రాముడి లక్షణాలు, లక్ష్మణుని లక్షణాలు నేను చెప్పేది విను.
రామః కమలపత్రాక్షః పూర్ణచన్ద్రనిభాననః। రూపదాక్షిణ్యసమ్పన్నః ప్రసూతో జనకాత్మజే
జనకుని కుమార్తె, రాముడికి కమలదళాల్లాంటి కళ్ళు, పూర్ణచంద్రుడిలాంటి ముఖం, అందం, దయ కలిగి ఉన్నాడు.
తేజసాఽఽదిత్యసంకాశః క్షమయా పృథివీసమః। బృహస్పతిసమో బుద్ధ్యా యశసా వాసవోపమః
ఆయన తేజస్సులో సూర్యుడిలా, సహనంలో భూమిలా, జ్ఞానంలో బృహస్పతిలా, కీర్తిలో ఇంద్రుడిలా ఉన్నాడు.
రక్షితా జీవలోకస్య స్వజనస్య చ రక్షితా। రక్షితా స్వస్య వృత్తస్య ధర్మస్య చ పరంతపః
ఆయన జీవులందరినీ, తనవారినీ కాపాడేవాడు, తన ప్రవర్తనను, ధర్మాన్ని కాపాడేవాడు, శత్రువులకు భయంకరుడు.
రామో భామిని లోకస్య చాతుర్వర్ణ్యస్య రక్షితా। మర్యాదానాం చ లోకస్య కర్తా కారయితా చ సః
ఓ సుందరివాడా, రాముడు ప్రపంచంలోని నాలుగు వర్ణాల రక్షకుడు, లోకంలో నియమాలను స్థాపించేవాడు, అమలుచేయించేవాడు.
అర్చిష్మానర్చితోఽత్యర్థం బ్రహ్మచర్యవ్రతే స్థితః। సాధూనాముపకారజ్ఞః ప్రచారజ్ఞశ్చ కర్మణామ్
ఆయన తేజోవంతుడు, ఎంతో గౌరవించబడినవాడు, బ్రహ్మచర్య వ్రతంలో నిలిచినవాడు, సద్గుణుల పట్ల కృతజ్ఞుడు, మంచి ప్రవర్తనలో నిపుణుడు.
రాజనీత్యాం వినీతశ్చ బ్రాహ్మణానాముపాసకః। జ్ఞానవాన్ శీలసమ్పన్నో వినీతశ్చ పరంతపః
రాజనీతి లో శిక్షణ పొందినవాడు, బ్రాహ్మణులను సేవించేవాడు, జ్ఞానవంతుడు, మంచి స్వభావం కలవాడు, నియమంగా ఉండేవాడు, శత్రువులకు భయంకరుడు.
యజుర్వేదవినీతశ్చ వేదవిద్భిః సుపూజితః। ధనుర్వేదే చ వేదే చ వేదాఙ్గేషు చ నిష్ఠితః
యజుర్వేదంలో శిక్షణ పొందినవాడు, వేదాలను తెలిసినవారిచే గౌరవించబడినవాడు, ధనుర్వేదంలో, వేదాలలో, వేదాంగాలలో నిపుణుడు.
విపులాంసో మహాబాహుః కమ్బుగ్రీవః శుభాననః। గూఢజత్రుః సుతామ్రాక్షో రామో నామ జనైః శ్రుతః
విస్తారమైన భుజాలు, బలమైన చేతులు, శంఖంలాంటి మెడ, అందమైన ముఖం, కనిపించని భుజమూలాలు, తామ్రవర్ణపు కళ్ళు — ప్రజలందరికీ రాముడిగా ప్రసిద్ధి పొందాడు.
దున్దుభిస్వననిర్ఘోషః స్నిగ్ధవర్ణః ప్రతాపవాన్। సమశ్చ సువిభక్తాఙ్గో వర్ణం శ్యామం సమాశ్రితః
ఆయన స్వరం డుండుభి మ్రోగినట్టు, మెత్తటి వర్ణం, పరాక్రమవంతుడు, శరీరం సమతుల్యంగా, అవయవాలు స్పష్టంగా, నల్లని వర్ణం కలవాడు.
త్రిస్థిరస్త్రిప్రలమ్బశ్చ త్రిసమస్త్రిషు చోన్నతః। త్రితామ్రస్త్రిషు చ స్నిగ్ధో గమ్భీరస్త్రిషు నిత్యశః
మూడు విధాలుగా స్థిరంగా, మూడు విధాలుగా పొడవుగా, మూడు విధాలుగా సమంగా, మూడు విధాలుగా పైకి, మూడు చోట్ల తామ్రవర్ణంగా, మూడు చోట్ల మృదువుగా, మూడు చోట్ల లోతుగా ఉంటాడు.
త్రివలీమాంస్త్ర్యవనతశ్చతుర్వ్యఙ్గస్త్రిశీర్షవాన్। చతుష్కలశ్చతుర్లేఖశ్చతుష్కిష్కుశ్చతుఃసమః
మూడు మడతలు ఉన్న మాంసం, మూడు చోట్ల వంగిన శరీరం, నాలుగు విశేష లక్షణాలు, మూడు తలలు, నాలుగు విభాగాలు, నాలుగు గుర్తులు, నాలుగు తొడలు, నాలుగు సమానతలు కలవాడు.
చతుర్దశసమద్వన్ద్వశ్చతుర్దంష్ట్రశ్చతుర్గతిః। మహోష్ఠహనునాసశ్చ పఞ్చస్నిగ్ధోఽష్టవంశవాన్
పద్నాలుగు జంటలు, నాలుగు పళ్ళు, నాలుగు రకాల నడక, పెద్ద పెదాలు, దవడలు, ముక్కు, ఐదు మృదువైన లక్షణాలు, ఎనిమిది వంశాలు కలవాడు.
దశపద్మో దశబృహత్ త్రిభిర్వ్యాప్తో ద్విశుక్లవాన్। షడున్నతో నవతనుస్త్రిభిర్వ్యాప్నోతి రాఘవః
పది కమలాలాంటి లక్షణాలు, పది విశాలమైన లక్షణాలు, మూడు చోట్ల కప్పబడి, రెండు తెల్లని గుర్తులు, ఆరు పైభాగాలు, తొమ్మిది సన్నని భాగాలు, మూడు విధాలుగా వ్యాపించే లక్షణాలు రాఘవునికి ఉన్నాయి.
సత్యధర్మరతః శ్రీమాన్ సంగ్రహానుగ్రహే రతః। దేశకాలవిభాగజ్ఞః సర్వలోకప్రియంవదః
సత్యం, ధర్మం అనుసరించడంలో ఆనందించే వాడు, మహిమ కలవాడు, స్నేహం, దయ చూపడంలో నిమగ్నుడై ఉంటాడు. ఏ చోట, ఏ సమయం అనేది బాగా తెలిసినవాడు. అందరికీ ఇష్టంగా, మధురంగా మాట్లాడే వాడు.
భ్రాతా చాస్య చ వైమాత్రః సౌమిత్రిరమితప్రభః। అనురాగేణ రూపేణ గుణైశ్చాపి తథావిధః
వేరే తల్లికి పుట్టిన అతని సోదరుడు సౌమిత్రి, అపారమైన తేజస్సుతో, ప్రేమలో, రూపంలో, గుణాలలో కూడా అతడితో సమానంగా ఉంటాడు.
స సువర్ణచ్ఛవిః శ్రీమాన్ రామః శ్యామో మహాయశాః। తావుభౌ నరశార్దూలౌ త్వద్దర్శనకృతోత్సవౌ
ఆ రాముడు బంగారం వలె ప్రకాశించే వాడు, మహిమతో కూడినవాడు, నల్లని వర్ణంతో, గొప్ప కీర్తి కలవాడు. ఆ ఇద్దరు నరశార్దూలులు నిన్ను చూసి ఆనందించారు.
విచిన్వన్తౌ మహీం కృత్స్నామస్మాభిః సహ సంగతౌ। త్వామేవ మార్గమాణౌ తౌ విచరన్తౌ వసున్ధరామ్
అవతల వారు మమ్మల్ని కలసి, ఈ భూమంతా వెదికారు. నిన్ను వెతుకుతూ ఆ ఇద్దరూ vasundharāపై తిరిగారు.