మాయాం ప్రవిష్టో మాయావీ యది త్వం రావణః స్వయమ్। ఉత్పాదయసి మే భూయః సంతాపం తన్న శోభనమ్
నీవు మాయలో ప్రవేశించిన రావణుడివైతే, నన్ను మళ్లీ బాధ పెడితే అది మంచిది కాదు.
స్వం పరిత్యజ్య రూపం యః పరివ్రాజకరూపవాన్। జనస్థానే మయా దృష్టస్త్వం స ఏవ హి రావణః
జనస్థానంలో నీవు నీ స్వరూపాన్ని వదిలి, వ్రుత్తాంతికుడి రూపంలో నాకు కనిపించినవాడివే. నీవే ఆ రావణుడు.
ఉపవాసకృశాం దీనాం కామరూప నిశాచర। సంతాపయసి మాం భూయః సంతాపం తన్న శోభనమ్
రాత్రివేళ సంచరించే వేషధారి! ఉపవాసంతో క్షీణించి, దుఃఖంలో ఉన్న నన్ను మళ్లీ బాధ పెడుతున్నావు. అది మంచిది కాదు.
అథవా నైతదేవం హి యన్మయా పరిశఙ్కితమ్। మనసో హి మమ ప్రీతిరుత్పన్నా తవ దర్శనాత్
లేదేమో, నేను అనుకున్నట్టు కాదు. ఎందుకంటే, నిన్ను చూసిన వెంటనే నా హృదయం ఆనందంతో నిండిపోయింది.
యది రామస్య దూతస్త్వమాగతో భద్రమస్తు తే। పృచ్ఛామి త్వాం హరిశ్రేష్ఠ ప్రియా రామకథా హి మే
నీవు రాముని దూతగా వచ్చుంటే, నీకు మంగళం కలగాలి. వానరులలో శ్రేష్ఠుడా! నాకు రాముని కథ ఎంతో ఇష్టం, దయచేసి చెప్పు.
గుణాన్ రామస్య కథయ ప్రియస్య మమ వానర। చిత్తం హరసి మే సౌమ్య నదీకూలం యథా రయః
వానరుడా! నాకు ఎంతో ప్రియమైన రాముని గుణాలు చెప్పు. సౌమ్యుడా! నీవు నా మనసును నదీ తీరాన్ని ప్రవాహం లాగ ఆకర్షిస్తున్నావు.
అహో స్వప్నస్య సుఖతా యాహమేవ చిరాహృతా। ప్రేషితం నామ పశ్యామి రాఘవేణ వనౌకసమ్
ఓహో! కలలో కలిగే ఆనందం ఎంత మధురంగా ఉంటుందో! ఎంతకాలంగా దూరమైన నేను, రాఘవుడు పంపిన వనవాసిని చూస్తున్నాను.
స్వప్నేఽపి యద్యహం వీరం రాఘవం సహలక్ష్మణమ్। పశ్యేయం నావసీదేయం స్వప్నోఽపి మమ మత్సరీ
కలలో అయినా రాఘవుడు, లక్ష్మణుడితో కలిసి కనిపిస్తే, నేను నిరాశపడేను కాదు. కల కూడా నాకు తోడుగా ఉంటుంది.
నాహం స్వప్నమిమం మన్యే స్వప్నే దృష్ట్వా హి వానరమ్। న శక్యోఽభ్యుదయః ప్రాప్తుం ప్రాప్తశ్చాభ్యుదయో మమ
ఇది కల అని నేను అనుకోవడం లేదు. ఎందుకంటే, కలలో వానరుడిని చూసినా శుభం కలగదు. కానీ నాకు శుభం కలిగింది.
కిం ను స్యాచ్చిత్తమోహోఽయం భవేద్ వాతగతిస్త్వియమ్। ఉన్మాదజో వికారో వా స్యాదయం మృగతృష్ణికా
ఇది మనసు మాయా? లేక గాలిలో వచ్చిన దృశ్యమా? లేదా పిచ్చి వల్ల వచ్చిన భ్రమా? లేక మృగతృష్ణలా మాయామోహమా?
అథవా నాయమున్మాదో మోహోఽప్యున్మాదలక్షణః। సమ్బుధ్యే చాహమాత్మానమిమం చాపి వనౌకసమ్
ఇది పిచ్చి కాదు, మాయ కూడా కాదు. నాకు నా గురించి, ఈ అరణ్యవాసి గురించి స్పష్టంగా తెలుసు.
ఇత్యేవం బహుధా సీతా సమ్ప్రధార్య బలాబలమ్। రక్షసాం కామరూపత్వాన్మేనే తం రాక్షసాధిపమ్
ఇలా అనేక విధాలుగా తన బలహీనత, బలాన్ని ఆలోచించిన సీత, రాక్షసులు కావలసిన రూపం ధరించగలరన్న కారణంతో అతడిని రాక్షసుల అధిపతిగా అనుమానించింది.
ఏతాం బుద్ధిం తదా కృత్వా సీతా సా తనుమధ్యమా। న ప్రతివ్యాజహారాథ వానరం జనకాత్మజా
ఈ ఆలోచనకు వచ్చిన సీత, సన్నని నడుము కల జానకీ, ఆ వానరునికి ఏమీ సమాధానం చెప్పలేదు.
సీతాయా నిశ్చితం బుద్ధ్వా హనూమాన్ మారుతాత్మజః। శ్రోత్రానుకూలైర్వచనైస్తదా తాం సమ్ప్రహర్షయన్
సీత మనసులో నిర్ణయం తీసుకున్నదాన్ని తెలుసుకున్న వాయుపుత్రుడు హనుమంతుడు, ఆమెకు మధురమైన మాటలతో ఆనందాన్ని కలిగించాడు.
ఆదిత్య ఇవ తేజస్వీ లోకకాన్తః శశీ యథా। రాజా సర్వస్య లోకస్య దేవో వైశ్రవణో యథా
ఆదిత్యుడిలా తేజోవంతుడైన, లోకానికి ప్రియమైనవాడు చంద్రుడిలా, రాముడు ప్రజలందరికీ రాజు, వైశ్రవణుడు దేవతలలో రాజు అయినట్లు.
విక్రమేణోపపన్నశ్చ యథా విష్ణుర్మహాయశాః। సత్యవాదీ మధురవాగ్ దేవో వాచస్పతిర్యథా
వీర్యంలో మహా కీర్తి గల విష్ణువు లాంటి వాడు, నిజం మాట్లాడేవాడు, మధురంగా మాట్లాడేవాడు, వాక్పతిగా దేవతలలో ప్రసిద్ధి పొందిన వాడు.
రూపవాన్ సుభగః శ్రీమాన్ కందర్ప ఇవ మూర్తిమాన్। స్థానక్రోధే ప్రహర్తా చ శ్రేష్ఠో లోకే మహారథః
రూపవంతుడు, ఆకర్షణీయుడు, ఐశ్వర్యవంతుడు, మన్మథుడు స్వరూపంగా ఉన్నట్టు. కోపమొచ్చినప్పుడు మహా రథులలో శ్రేష్ఠుడు, గొప్ప యోధుడు.
బాహుచ్ఛాయామవష్టబ్ధో యస్య లోకో మహాత్మనః। అపక్రమ్యాశ్రమపదాన్మృగరూపేణ రాఘవమ్
ఆ మహాత్ముడి బాహువుల నీడలో లోకం ఆశ్రయంగా ఉంది. మృగరూపంలో రాఘవుడిని ఆశ్రమం నుండి దూరం చేసారు.
శూన్యే యేనాపనీతాసి తస్య ద్రక్ష్యసి తత్ఫలమ్। అచిరాద్ రావణం సంఖ్యే యో వధిష్యతి వీర్యవాన్
అప్పుడు నిన్ను ఖాళీ ప్రదేశంలో తీసుకెళ్లారు. దీని ఫలితాన్ని త్వరలోనే చూస్తావు. ధైర్యవంతుడైన రాముడు యుద్ధంలో రావణుడిని సంహరిస్తాడు.
క్రోధప్రముక్తైరిషుభిర్జ్వలద్భిరివ పావకైః। తేనాహం ప్రేషితో దూతస్త్వత్సకాశమిహాగతః
కోపంతో విడిచిన అగ్నిలా మండే బాణాలతో శత్రువులను నాశనం చేస్తాడు. అలాంటి రాముడి ఆజ్ఞతోనే నేను నీ వద్దకు దూతగా వచ్చాను.
అభివాద్య మహాబాహుః స త్వాం కౌశలమబ్రవీత్। రామస్య చ సఖా దేవి సుగ్రీవో నామ వానరః
మహాబాహుడు రాముడు నీకు నమస్కరించి, నీ క్షేమాన్ని అడిగాడు. దేవీ! రాముని స్నేహితుడు, వానరులలో శ్రేష్ఠుడు అయిన సుగ్రీవుడు కూడా నీకు శుభాకాంక్షలు తెలియజేశాడు.
రాజా వానరముఖ్యానాం స త్వాం కౌశలమబ్రవీత్। నిత్యం స్మరతి తే రామః ససుగ్రీవః సలక్ష్మణః
వానరులలో రాజైన సుగ్రీవుడు నీ క్షేమాన్ని అడిగాడు. రాముడు సుగ్రీవుడు, లక్ష్మణుడు కలిసి ఎప్పుడూ నిన్ను గుర్తు చేసుకుంటున్నారు.
దిష్ట్యా జీవసి వైదేహి రాక్షసీవశమాగతా। నచిరాద్ ద్రక్ష్యసే రామం లక్ష్మణం చ మహారథమ్
వైదేహి! నీవు రాక్షసస్త్రీల అధీనంలో ఉన్నా, బ్రతికివున్నావు. అదృష్టవశాత్తు, త్వరలోనే రాముడిని, మహారథుడైన లక్ష్మణుడిని చూస్తావు.
మధ్యే వానరకోటీనాం సుగ్రీవం చామితౌజసమ్। అహం సుగ్రీవసచివో హనూమాన్ నామ వానరః
వానరుల కోటిల మధ్య, అపారమైన బలమున్న సుగ్రీవునికి మంత్రివైన నేను హనుమంతుడిని.
ప్రవిష్టో నగరీం లఙ్కాం లఙ్ఘయిత్వా మహోదధిమ్। కృత్వా మూర్ధ్ని పదన్యాసం రావణస్య దురాత్మనః
మహాసముద్రాన్ని దాటి లంక నగరంలోకి ప్రవేశించి, దురాత్ముడైన రావణుని తలపై నా పాదాన్ని ఉంచాను.
త్వాం ద్రష్టుముపయాతోఽహం సమాశ్రిత్య పరాక్రమమ్। నాహమస్మి తథా దేవి యథా మామవగచ్ఛసి। విశఙ్కా త్యజ్యతామేషా శ్రద్ధత్స్వ వదతో మమ
దేవీ! నా పరాక్రమాన్ని నమ్ముకుని నిన్ను చూడటానికి వచ్చాను. నువ్వు అనుకుంటున్నట్టు నేను లేను. ఈ అనుమానాన్ని వదిలిపెట్టు. నా మాటలు నమ్ము.
thumb|పఞ్చత్రింశః సర్గః శ్రూయతామ్|center శ్రీమద్వాల్మీకియరామాయణే సున్దరకాణ్డే పఞ్చత్రింశః సర్గః ॥౫-
శ్రీమద్వాల్మీకి రామాయణంలో సుందరకాండలో ఇప్పుడు ముప్పై ఐదవ సర్గను వినండి.
తాం తు రామకథాం శ్రుత్వా వైదేహీ వానరర్షభాత్। ఉవాచ వచనం సాన్త్వమిదం మధురయా గిరా
వానరులలో శ్రేష్ఠుడైన హనుమంతుని నుండి రాముని కథ విని, వైదేహి మధురమైన స్వరంతో ఇలా మృదువుగా పలికింది.
యాని రామస్య చిహ్నాని లక్ష్మణస్య చ వానర। తాని భూయః సమాచక్ష్వ న మాం శోకః సమావిశేత్
ఓ వానరా, నన్ను దుఃఖం పట్టుకోకుండా ఉండేందుకు, రాముడి లక్షణాలు, లక్ష్మణుని లక్షణాలు మళ్లీ చెప్పు.
కీదృశం తస్య సంస్థానం రూపం తస్య చ కీదృశమ్। కథమూరూ కథం బాహూ లక్ష్మణస్య చ శంస మే
ఆయన శరీరాకృతి ఎలా ఉంది? రూపం ఎలా ఉంది? ఆయన తొడలు, చేతులు ఎలా ఉన్నాయి? అలాగే లక్ష్మణుడి గురించీ చెప్పు.