రామేతి రామేతి సదైవ బుద్ధ్యా విచిన్త్య వాచా బ్రువతీ తమేవ। తస్యానురూపం చ కథాం తదర్థా- మేవం ప్రపశ్యామి తథా శృణోమి
నేను ఎప్పుడూ మనసులో, మాటల్లో 'రామా, రామా' అనే పదాలే ఉచ్చరిస్తూ, ఆయనే గురించి ఆలోచిస్తూ ఉంటాను. ఆయనకు సంబంధించిన విషయాలే చూస్తాను, వింటాను.
అహం హి తస్యాద్య మనోభవేన సమ్పీడితా తద్గతసర్వభావా। విచిన్తయన్తీ సతతం తమేవ తథైవ పశ్యామి తథా శృణోమి
నిజంగా, ఈ రోజు నేను ఆయన ప్రేమతో బాధపడుతున్నాను. నా మనసంతా ఆయనే లోనికి పోయింది. ఎప్పుడూ ఆయనే గురించి ఆలోచిస్తూ, ఆయనే కనిపిస్తున్నాడు, ఆయనే వినిపిస్తున్నాడు.
మనోరథః స్యాదితి చిన్తయామి తథాపి బుద్ధ్యాపి వితర్కయామి। కిం కారణం తస్య హి నాస్తి రూపం సువ్యక్తరూపశ్చ వదత్యయం మామ్
ఇది నా కోరిక నెరవేరిందేమో అని అనుకుంటున్నాను. అయినా నా మనసుతో తర్కిస్తూ, కారణం ఏమిటి అని ఆలోచిస్తున్నాను. ఆయన రూపం ఇక్కడ లేదు. అయినా ఈ వాడు స్పష్టంగా నా ముందు మాట్లాడుతున్నాడు.
నమోఽస్తు వాచస్పతయే సవజ్రిణే స్వయమ్భువే చైవ హుతాశనాయ। అనేన చోక్తం యదిదం మమాగ్రతో వనౌకసా తచ్చ తథాస్తు నాన్యథా
వాక్పతికి, వజ్రాయుధాన్ని ధరించినవాడికి, స్వయంభువునికి, అగ్నిదేవునికి నమస్కారం! ఈ అడవిలో నివసించే వాడు నా ముందుగా చెప్పిన మాటలు నిజమవ్వాలి, వేరేలా కాకూడదు.
thumb|త్రయస్త్రింశః సర్గః శ్రూయతామ్|center శ్రీమద్వాల్మీకియరామాయణే సున్దరకాణ్డే త్రయస్త్రింశః సర్గః ॥౫-
శ్రీమద్వాల్మీకి రామాయణంలోని సుందరకాండలో ముప్పై మూడు వ సర్గను వినండి.
సోఽవతీర్య ద్రుమాత్ తస్మాద్ విద్రుమప్రతిమాననః। వినీతవేషః కృపణః ప్రణిపత్యోపసృత్య చ
ఆ వానరుడు ఆ చెట్టు నుంచి దిగాడు. అతని ముఖం పగడపు వర్ణంలో మెరిసింది. వినయంగా, విషాదంగా కనిపిస్తూ, నమస్కరించి దగ్గరకు వచ్చాడు.
తామబ్రవీన్మహాతేజా హనూమాన్ మారుతాత్మజః। శిరస్యఞ్జలిమాధాయ సీతాం మధురయా గిరా
అతి మహాతేజస్వి అయిన హనుమంతుడు, వాయుపుత్రుడు, తలపై చేతులు జోడించి, మధురమైన మాటలతో సీతమ్మను ఇలా అడిగాడు.
కా ను పద్మపలాశాక్షి క్లిష్టకౌశేయవాసిని। ద్రుమస్య శాఖామాలమ్బ్య తిష్ఠసి త్వమనిన్దితే
పద్మపత్రాల్లాంటి కన్నులు కలిగి, మురికిగా ఉన్న పట్టు వస్త్రాలు ధరించి, ఈ చెట్టు కొమ్మపై నిలబడి ఉన్న నీవెవరు, నిందలేనిదైనవాడివి?
కిమర్థం తవ నేత్రాభ్యాం వారి స్రవతి శోకజమ్। పుణ్డరీకపలాశాభ్యాం విప్రకీర్ణమివోదకమ్
నీ కన్నుల నుండి దుఃఖంతో వచ్చిన కన్నీళ్లు, పద్మపత్రాల మీద నీరు చిందినట్టు ఎందుకు పారుతున్నాయి?
సురాణామసురాణాం చ నాగగన్ధర్వరక్షసామ్। యక్షాణాం కింనరాణాం చ కా త్వం భవసి శోభనే
దేవతలు, అసురులు, నాగులు, గంధర్వులు, రాక్షసులు, యక్షులు, కిన్నరులు వీరిలో నీవెవరు, అందమైనవాడివి?
కా త్వం భవసి రుద్రాణాం మరుతాం వా వరాననే। వసూనాం వా వరారోహే దేవతా ప్రతిభాసి మే
రుద్రులలో ఒకరా, లేక మరుతులలో ఎవరోనా, అందమైన ముఖం కలదానివి? లేక వసువులలో ఎవరోనా, సుందరాంగినివి? నీవు నాకు దేవతలా కనిపిస్తున్నావు.
కిం ను చన్ద్రమసా హీనా పతితా విబుధాలయాత్। రోహిణీ జ్యోతిషాం శ్రేష్ఠా శ్రేష్ఠా సర్వగుణాధికా
చంద్రుడి నుండి వేరుపడి, దేవతల లోకంనుండి పడిపోయిన, నక్షత్రాలలో అత్యుత్తమమైన, అన్ని గుణాలతో నిండిన రోహిణివా నువ్వు?
కోపాద్ వా యది వా మోహాద్ భర్తారమసితేక్షణే। వసిష్ఠం కోపయిత్వా త్వం వాసి కల్యాణ్యరున్ధతీ
కృష్ణకళ్లు కలదానివి, కోపంతోనో, మోహంతోనో, భర్త అయిన వసిష్ఠుడిని కోపపెట్టిన తరువాత, అతన్ని విడిచి వచ్చిన కల్యాణి అరుంధతివా నువ్వు?
కో ను పుత్రః పితా భ్రాతా భర్తా వా తే సుమధ్యమే। అస్మాల్లోకాదముం లోకం గతం త్వమనుశోచసి
సన్నని నడుము కలదానివి, నీ కుమారుడు, తండ్రి, సోదరుడు, లేక భర్త ఎవరు? ఈ లోకాన్ని వదిలి, పరలోకానికి వెళ్లిన వారిలో ఎవరి కోసం నీవు బాధపడుతున్నావు?
రోదనాదతినిఃశ్వాసాద్ భూమిసంస్పర్శనాదపి। న త్వాం దేవీమహం మన్యే రాజ్ఞః సంజ్ఞావధారణాత్
నీ ఏడుపు, లోతైన ఊపిరిపీల్చు, నేలను తాకడం చూసి, నీవు దేవతవని నేను అనుకోవడం లేదు. రాజకన్యకు ఉండే లక్షణాలు నీలో కనిపిస్తున్నాయి.
వ్యఞ్జనాని హి తే యాని లక్షణాని చ లక్షయే। మహిషీ భూమిపాలస్య రాజకన్యా చ మే మతా
నీలో కనిపించే లక్షణాలు, రాజకన్యలకు ఉండే గుర్తులు నాకు స్పష్టంగా కనిపిస్తున్నాయి. నువ్వు ఓ రాజు భార్యా, లేక రాజకుమారిలా అనిపిస్తున్నావు.
రావణేన జనస్థానాద్ బలాత్ ప్రమథితా యది। సీతా త్వమసి భద్రం తే తన్మమాచక్ష్వ పృచ్ఛతః
రావణుడు జనస్థానంలో బలవంతంగా అపహరించిన సీత నువ్వే అయితే, నీకు మంగళం కలుగుగాక. నేను అడుగుతున్నాను, దయచేసి నాకు చెప్పు.
యథా హి తవ వై దైన్యం రూపం చాప్యతిమానుషమ్। తపసా చాన్వితో వేషస్త్వం రామమహిషీ ధ్రువమ్
నీ వినయంతో, మానవులకు మించిన రూపంతో, తపస్సుతో కూడిన వేషంతో, నువ్వు ఖచ్చితంగా రాముని భార్యవని నాకు అనిపిస్తోంది.
సా తస్య వచనం శ్రుత్వా రామకీర్తనహర్షితా। ఉవాచ వాక్యం వైదేహీ హనూమన్తం ద్రుమాశ్రితమ్
అతని మాటలు విని, రాముని పేరు వినడం వల్ల ఆనందించిన వైదేహి, ఆ చెట్టుపై ఉన్న హనుమంతునితో ఇలా మాట్లాడింది.
పృథివ్యాం రాజసింహానాం ముఖ్యస్య విదితాత్మనః। స్నుషా దశరథస్యాహం శత్రుసైన్యప్రణాశినః
భూమిపై సింహస్వభావం కలిగిన రాజులలో ప్రధానుడైన, తన ఆత్మను తెలిసిన, శత్రు సైన్యాలను నాశనం చేసిన దశరథుని కోడలు నేనే.
దుహితా జనకస్యాహం వైదేహస్య మహాత్మనః। సీతేతి నామ్నా చోక్తాహం భార్యా రామస్య ధీమతః
వైదేహ దేశానికి చెందిన మహాత్ముడైన జనకుని కుమార్తె నేనే. నా పేరు సీత. ధీరుడైన రాముని భార్యను.
సమా ద్వాదశ తత్రాహం రాఘవస్య నివేశనే। భుఞ్జానా మానుషాన్ భోగాన్ సర్వకామసమృద్ధినీ
పన్నెండు సంవత్సరాలు నేను రాఘవుని ఇంట్లో ఉండి, మానవులకు లభించే అన్ని సుఖాలు అనుభవించాను. అన్ని కోరికలు నెరవేరాయి.
తతస్త్రయోదశే వర్షే రాజ్యే చేక్ష్వాకునన్దనమ్। అభిషేచయితుం రాజా సోపాధ్యాయః ప్రచక్రమే
అనంతరం, పదమూడు వ సంవత్సరంలో, రాజు ఉపాధ్యాయులతో కలిసి, ఇక్ష్వాకువంశజుడైన రాముని పట్టాభిషేకం చేయడానికి ఏర్పాట్లు ప్రారంభించాడు.
తస్మిన్ సమ్భ్రియమాణే తు రాఘవస్యాభిషేచనే। కైకేయీ నామ భర్తారమిదం వచనమబ్రవీత్
ఆ సమయంలో రాఘవుని పట్టాభిషేకానికి ఏర్పాట్లు జరుగుతుండగా, కైకేయి అనే ఆమె తన భర్తతో ఇలా చెప్పింది.
న పిబేయం న ఖాదేయం ప్రత్యహం మమ భోజనమ్। ఏష మే జీవితస్యాన్తో రామో యద్యభిషిచ్యతే
రాముడు రాజుగా అభిషేకం చేయబడితే, నేను ప్రతిరోజూ తినను, తాగను. నాకు జీవితం ఇక్కడితో ముగిసినట్టే.
యత్ తదుక్తం త్వయా వాక్యం ప్రీత్యా నృపతిసత్తమ। తచ్చేన్న వితథం కార్యం వనం గచ్ఛతు రాఘవః
రాజులలో శ్రేష్ఠుడా! నీవు ప్రేమతో నాకు ఇచ్చిన ఆ మాట వృథా కాకూడదు. రాఘవుడు అరణ్యంలోకి వెళ్లాలి.
స రాజా సత్యవాగ్ దేవ్యా వరదానమనుస్మరన్। ముమోహ వచనం శ్రుత్వా కైకేయ్యాః క్రూరమప్రియమ్
ఆ రాజు నిజాయితీతో ఉండి, దేవికి ఇచ్చిన వరాన్ని గుర్తు చేసుకుంటూ, కైకేయి చెప్పిన క్రూరమైన మాటలు విని మూర్చిపోయాడు.
తతస్తం స్థవిరో రాజా సత్యధర్మే వ్యవస్థితః। జ్యేష్ఠం యశస్వినం పుత్రం రుదన్ రాజ్యమయాచత
తర్వాత వృద్ధుడైన ఆ రాజు, సత్యధర్మంలో స్థిరంగా ఉండి, ఏడుస్తూ తన పెద్ద కుమారుడైన యశస్వి రాముని రాజ్యాన్ని వదిలిపెట్టమని అడిగాడు.
స పితుర్వచనం శ్రీమానభిషేకాత్ పరం ప్రియమ్। మనసా పూర్వమాసాద్య వాచా ప్రతిగృహీతవాన్
ఆ మహిమాన్వితుడు, తండ్రి చెప్పిన మాటను అభిషేకం కంటే మిన్నగా మనసులో ముందే అంగీకరించి, తరువాత వాచకంగా కూడా ఒప్పుకున్నాడు.
దద్యాన్న ప్రతిగృహ్ణీయాత్ సత్యం బ్రూయాన్న చానృతమ్। అపి జీవితహేతోర్హి రామః సత్యపరాక్రమః
సత్యపరాక్రముడైన రాముడు, తన ప్రాణాలకోసమైనా, ఇవ్వగలడు కానీ తీసుకోడు; నిజమే మాట్లాడతాడు, అసత్యం ఎప్పుడూ పలకడు.