తం మాం శాఖాః ప్రశాఖాశ్చ స్కన్ధాంశ్చోత్తమశాఖినామ్। దృష్ట్వా చ పరిధావన్తం భవేయుః పరిశఙ్కితాః
నేను అతి పెద్ద చెట్ల కొమ్మలపై దూకుతూ పరుగెడుతుంటే, నన్ను చూసి వారు అనుమానంతో నన్ను గమనిస్తారు.
మమ రూపం చ సమ్ప్రేక్ష్య వనే విచరతో మహత్। రాక్షస్యో భయవిత్రస్తా భవేయుర్వికృతస్వరాః
వనంలో నేను పెద్ద రూపంతో సంచరిస్తున్నాను అని చూసి, ఆ రాక్షసస్త్రీలు భయంతో వణికిపోతూ, గొంతు మారిన స్వరంతో అరుస్తారు.
తతః కుర్యుః సమాహ్వానం రాక్షస్యో రక్షసామపి। రాక్షసేన్ద్రనియుక్తానాం రాక్షసేన్ద్రనివేశనే
అప్పుడా రాక్షసస్త్రీలు, రాక్షసేంద్రుడు నియమించిన రాక్షసులను కూడా రాక్షసేంద్రుని రాజభవనంలో నుండి పిలిపించేవారు.
తే శూలశరనిస్త్రింశవివిధాయుధపాణయః। ఆపతేయుర్విమర్దేఽస్మిన్ వేగేనోద్వేగకారణాత్
వారు కత్తులు, బాణాలు, త్రిశూలాలు, ఇతర ఆయుధాలు చేత పట్టుకుని, భయంతో వేగంగా ఈ పోరులోకి దూసుకొచ్చేవారు.
సంరుద్ధస్తైస్తు పరితో విధమే రాక్షసం బలమ్। శక్నుయాం న తు సమ్ప్రాప్తుం పరం పారం మహోదధేః
వారు నన్ను అన్ని వైపులా చుట్టుముట్టినప్పుడు, నేను రాక్షససైన్యాన్ని నాశనం చేయగలిగినా, ఈ మహాసముద్రాన్ని దాటి ఆ పక్కకు చేరలేను.
మాం వా గృహ్ణీయురావృత్య బహవః శీఘ్రకారిణః। స్యాదియం చాగృహీతార్థా మమ చ గ్రహణం భవేత్
అనేకమంది వేగంగా నన్ను చుట్టుముట్టి పట్టుకోగలరు; అప్పుడు నా పని నెరవేరదు, నేను పట్టుబడిపోతాను.
ఉద్దేశే నష్టమార్గేఽస్మిన్ రాక్షసైః పరివారితే। సాగరేణ పరిక్షిప్తే గుప్తే వసతి జానకీ
ఈ ప్రదేశంలో, దారి కనపడకుండా, రాక్షసులు చుట్టుముట్టి, సముద్రం చుట్టుకొనివుండగా, జనకాత్మజ సీత గుప్తంగా నివసిస్తోంది.
విశస్తే వా గృహీతే వా రక్షోభిర్మయి సంయుగే। నాన్యం పశ్యామి రామస్య సహాయం కార్యసాధనే
పోరులో రాక్షసులు నన్ను చంపినా, పట్టుకున్నా, రామునికి పనిని నెరవేర్చే మరో సహాయాన్ని నేను చూడటం లేదు.
విమృశంశ్చ న పశ్యామి యో హతే మయి వానరః। శతయోజనవిస్తీర్ణం లఙ్ఘయేత మహోదధిమ్
నేను చనిపోతే, వంద యోజనాల వెడల్పైన ఈ మహాసముద్రాన్ని దాటి వచ్చే వానరుడు ఇంకెవ్వరూ లేరని ఆలోచించి చూస్తున్నాను.
కామం హన్తుం సమర్థోఽస్మి సహస్రాణ్యపి రక్షసామ్। న తు శక్ష్యామ్యహం ప్రాప్తుం పరం పారం మహోదధేః
నేను వేలాది రాక్షసులను చంపగలిగినా, ఈ మహాసముద్రాన్ని దాటి ఆ పక్కకు చేరలేను.
ఏష దోషో మహాన్ హి స్యాన్మమ సీతాభిభాషణే। ప్రాణత్యాగశ్చ వైదేహ్యా భవేదనభిభాషణే
సీతతో మాట్లాడితే అది నాకు పెద్ద తప్పు అవుతుంది; మాట్లాడకపోతే వైదేహి ప్రాణాలు విడిచివేయవచ్చు.
భూతాశ్చార్థా విరుధ్యన్త దేశకాలవిరోధితాః। విక్లవం దూతమాసాద్య తమః సూర్యోదయే యథా
దేశకాలాలకు విరుద్ధంగా ఉన్న పనులు, సందేశబోయినవాడు గందరగోళంగా ఉన్నప్పుడు, సూర్యోదయానికి చీకటి పోయినట్లు, ఫలితాలు నెరవేరవు.
అర్థానర్థాన్తరే బుద్ధిర్నిశ్చితాపి న శోభతే। ఘాతయన్తి హి కార్యాణి దూతాః పణ్డితమానినః
ఉపయోగం కాకుండా నష్టాన్ని కలిగించే పద్ధతులు, ఎంత బాగా ఆలోచించినా ఫలించవు; తెలివైనవారమని భావించే దూతలు పనిని చెడగొడతారు.
న వినశ్యేత్ కథం కార్యం వైక్లవ్యం న కథం మమ। లఙ్ఘనం చ సముద్రస్య కథం ను న వృథా భవేత్
నా పని ఎలా నాశనం కాకుండా ఉంటుందో, నేను ఎలా నిరుత్సాహపడకుండా ఉంటానో, సముద్రం దాటి రావడం ఎలా వృథా కాకుండా చేస్తానో ఆలోచిస్తున్నాను.
కథం ను ఖలు వాక్యం మే శృణుయాన్నోద్విజేత చ। ఇతి సంచిన్త్య హనుమాంశ్చకార మతిమాన్ మతిమ్
ఆమె నా మాటలు వినిపించి భయపడకుండా ఎలా చేయాలో, హనుమంతుడు ఇలా ఆలోచిస్తూ తన యోచనను ఏర్పరచుకున్నాడు.
రామమక్లిష్టకర్మాణం సుబన్ధుమనుకీర్తయన్। నైనాముద్వేజయిష్యామి తద్బన్ధుగతచేతనామ్
నిర్దోషమైన కార్యాలు చేసే, ధైర్యవంతుడైన రాముని మహిమను స్తుతిస్తూ మాట్లాడితే, దుఃఖంలో మునిగిపోయిన ఆమెను నేను భయపెట్టను.
ఇక్ష్వాకూణాం వరిష్ఠస్య రామస్య విదితాత్మనః। శుభాని ధర్మయుక్తాని వచనాని సమర్పయన్
ఇక్ష్వాకువంశంలో శ్రేష్ఠుడైన, తనను తాను తెలిసిన రాముని గురించి శుభమైన, ధర్మబద్ధమైన మాటలు చెప్పాలి.
శ్రావయిష్యామి సర్వాణి మధురాం ప్రబ్రువన్ గిరమ్। శ్రద్ధాస్యతి యథా సీతా తథా సర్వం సమాదధే
సీత నమ్మేలా, మధురంగా, అన్ని విషయాలు ఆమెకు వినిపించేలా మాట్లాడతాను; అందుకు తగినట్లు అన్నీ ఏర్పాటుచేస్తాను.
ఇతి స బహువిధం మహాప్రభావో జగతిపతేః ప్రమదామవేక్షమాణః। మధురమవితథం జగాద వాక్యం ద్రుమవిటపాన్తరమాస్థితో హనూమాన్
అలా, ప్రపంచాధిపతికి చెందిన ఆ మహిళను గమనిస్తూ, మహాశక్తివంతుడైన హనుమంతుడు, వృక్షశాఖల మధ్య నిలబడి, మధురంగా, నిజమైన మాటలు చెప్పాడు.
thumb|ఏకత్రింశః సర్గః శ్రూయతామ్|center శ్రీమద్వాల్మీకియరామాయణే సున్దరకాణ్డే ఏకత్రింశః సర్గః ॥౫-
శ్రీమద్వాల్మీకిరామాయణంలో సుందరకాండలో ముప్పత్తొకటవ సర్గను వినండి.
ఏవం బహువిధాం చిన్తాం చిన్తయిత్వా మహామతిః। సంశ్రవే మధురం వాక్యం వైదేహ్యా వ్యాజహార హ
అనేక విధాలుగా ఆలోచించిన అనంతరం, ఆ మహామతి హనుమంతుడు, వైదేహికి వినిపించేలా మధురంగా మాటలు చెప్పాడు.
రాజా దశరథో నామ రథకుఞ్జరవాజిమాన్। పుణ్యశీలో మహాకీర్తిరిక్ష్వాకూణాం మహాయశాః
ఒకప్పుడు రథాలు, ఏనుగులు, కుదిరిగిన గుర్రాలు కలిగి, పుణ్యశీలుడైన, మహాకీర్తి గల, ఇక్ష్వాకువంశంలో ప్రసిద్ధుడైన దశరథుడు అనే రాజు ఉండేవాడు.
రాజర్షీణాం గుణశ్రేష్ఠస్తపసా చర్షిభిః సమః। చక్రవర్తికులే జాతః పురందరసమో బలే
ఆయన రాజర్షులందరిలో గుణాల్లో అగ్రగణ్యుడు, తపస్సులో మహర్షులతో సమానుడు, చక్రవర్తుల వంశంలో జన్మించినవాడు, బలంలో ఇంద్రునితో సమానుడు.
అహింసారతిరక్షుద్రో ఘృణీ సత్యపరాక్రమః। ముఖ్యస్యేక్ష్వాకువంశస్య లక్ష్మీవాఁల్లక్ష్మివర్ధనః
ఆయన హింసను ద్వేషించేవాడు, లోభం లేని వాడు, దయగలవాడు, సత్యపరాక్రమి, ఇక్ష్వాకువంశానికి ప్రధానుడు, శ్రీతో కూడినవాడు, ఐశ్వర్యాన్ని పెంచేవాడు.
పార్థివవ్యఞ్జనైర్యుక్తః పృథుశ్రీః పార్థివర్షభః। పృథివ్యాం చతురన్తాయాం విశ్రుతః సుఖదః సుఖీ
రాజసముదాయ లక్షణాలతో, విస్తారమైన మహిమ కలిగి, రాజుల్లో శ్రేష్ఠుడు, భూమండలంలో నాలుగు దిక్కులపైనా ప్రఖ్యాతుడు, సుఖాన్ని పంచేవాడు, తానే సంతోషంగా ఉండేవాడు.
తస్య పుత్రః ప్రియో జ్యేష్ఠస్తారాధిపనిభాననః। రామో నామ విశేషజ్ఞః శ్రేష్ఠః సర్వధనుష్మతామ్
ఆయనకు ప్రియమైన పెద్ద కుమారుడు, చంద్రునిలాంటి ముఖం కలవాడు, రాముడు అనే పేరు గలవాడు, విషయజ్ఞుడు, విల్లు పట్టే వారందరిలో శ్రేష్ఠుడు.
రక్షితా స్వస్య వృత్తస్య స్వజనస్యాపి రక్షితా। రక్షితా జీవలోకస్య ధర్మస్య చ పరంతపః
తన స్వభావాన్ని రక్షించేవాడు, తన ప్రజలను కాపాడేవాడు, సమస్త ప్రాణులను రక్షించేవాడు, శత్రువులకు భయంకరుడు, ధర్మాన్ని నిలబెట్టేవాడు.
తస్య సత్యాభిసంధస్య వృద్ధస్య వచనాత్ పితుః। సభార్యః సహ చ భ్రాత్రా వీరః ప్రవ్రజితో వనమ్
సత్యవ్రతుడైన తన వృద్ధ తండ్రి ఆజ్ఞను పాటిస్తూ, భార్యతో పాటు సోదరుడితో కలసి ఆ వీరుడు అరణ్యంలోకి వెళ్లాడు.
తేన తత్ర మహారణ్యే మృగయాం పరిధావతా। రాక్షసా నిహతాః శూరా బహవః కామరూపిణః
అక్కడ ఆ మహావనంలో వేటాడుతూ, అనేక శక్తివంతమైన, మాయావంతులైన రాక్షసులను రాముడు సంహరించాడు.
జనస్థానవధం శ్రుత్వా నిహతౌ ఖరదూషణౌ। తతస్త్వమర్షాపహృతా జానకీ రావణేన తు
జనస్థానంలో జరిగిన సంహారం, ఖరుడు, దూషణుడు చనిపోయిన వార్త విని, ఆ కోపంతో రావణుడు, జనకి, నిన్ను అపహరించాడు.