సీతాసందేశరహితం మామితస్త్వరయా గతమ్। నిర్దహేదపి కాకుత్స్థః క్రోధతీవ్రేణ చక్షుషా
సీతమ్మ సందేశం లేకుండా ఇక్కడినుంచి తొందరపడి వెళ్ళిపోతే, కోపంతో కళ్ళతోనే కకుత్స్థుడు నన్ను కాల్చవచ్చు.
యది వోద్యోజయిష్యామి భర్తారం రామకారణాత్। వ్యర్థమాగమనం తస్య ససైన్యస్య భవిష్యతి
సీతమ్మ కోసం రాముడిని ఇక్కడికి తీసుకొస్తే, కానీ ముందుగా చెప్పకపోతే, ఆయన సైన్యంతో వచ్చిన ప్రయాణం వృథా అవుతుంది.
అన్తరం త్వహమాసాద్య రాక్షసీనామవస్థితః। శనైరాశ్వాసయామ్యద్య సంతాపబహులామిమామ్
రాక్షసస్త్రీల మధ్యలో నాకు అవకాశం దొరికినప్పుడు, ఈ బాధతో ఉన్న సీతమ్మను నేడు మెల్లగా ఓదార్చుతాను.
అహం హ్యతితనుశ్చైవ వానరశ్చ విశేషతః। వాచం చోదాహరిష్యామి మానుషీమిహ సంస్కృతామ్
నేను చాలా సన్నగా ఉన్న వానరుడిని, అందుకే ఇక్కడ మానవుల మాటలతో, మంచి భాషలో మాట్లాడతాను.
యది వాచం ప్రదాస్యామి ద్విజాతిరివ సంస్కృతామ్। రావణం మన్యమానా మాం సీతా భీతా భవిష్యతి
నేను ద్విజాతిలా మంచి సంస్కృత భాషలో మాట్లాడితే, సీతమ్మ నన్ను రావణుడని అనుకుని భయపడిపోతుంది.
అవశ్యమేవ వక్తవ్యం మానుషం వాక్యమర్థవత్। మయా సాన్త్వయితుం శక్యా నాన్యథేయమనిన్దితా
నిజంగా, అర్థవంతమైన మానవ మాటలు మాట్లాడటం తప్పనిసరి. ఈ నిర్దోషురాలైన సీతమ్మను నేను ఇలా మాత్రమే ఓదార్చగలను, మరే విధంగా కాదు.
సేయమాలోక్య మే రూపం జానకీ భాషితం తథా। రక్షోభిస్త్రాసితా పూర్వం భూయస్త్రాసముపైష్యతి
నా రూపాన్ని చూసి, నా మాటలు విని, రాక్షసులు ముందే భయపెట్టినందున, జనకీ మళ్లీ భయపడుతుంది.
తతో జాతపరిత్రాసా శబ్దం కుర్యాన్మనస్వినీ। జానానా మాం విశాలాక్షీ రావణం కామరూపిణమ్
అప్పుడు, భయంతో ఆ మహాత్మురాలు, విశాలవదనురాలు, నన్ను కామరూపుడైన రావణుడని అనుకుని అరవవచ్చు.
సీతయా చ కృతే శబ్దే సహసా రాక్షసీగణః। నానాప్రహరణో ఘోరః సమేయాదన్తకోపమః
సీతమ్మ అరవగానే, ఒక్కసారిగా భయంకరమైన ఆయుధాలతో, మరణాన్ని పోలిన రాక్షసస్త్రీల గుంపు అక్కడికి చేరుకుంటారు.
తతో మాం సమ్పరిక్షిప్య సర్వతో వికృతాననాః। వధే చ గ్రహణే చైవ కుర్యుర్యత్నం మహాబలాః
అప్పుడా మహాబలశాలినులు, ఎటు చూసినా నన్ను చుట్టుముట్టి, చంపేందుకు లేదా పట్టుకునేందుకు తీవ్రంగా ప్రయత్నిస్తారు.
తం మాం శాఖాః ప్రశాఖాశ్చ స్కన్ధాంశ్చోత్తమశాఖినామ్। దృష్ట్వా చ పరిధావన్తం భవేయుః పరిశఙ్కితాః
నేను అతి పెద్ద చెట్ల కొమ్మలపై దూకుతూ పరుగెడుతుంటే, నన్ను చూసి వారు అనుమానంతో నన్ను గమనిస్తారు.
మమ రూపం చ సమ్ప్రేక్ష్య వనే విచరతో మహత్। రాక్షస్యో భయవిత్రస్తా భవేయుర్వికృతస్వరాః
వనంలో నేను పెద్ద రూపంతో సంచరిస్తున్నాను అని చూసి, ఆ రాక్షసస్త్రీలు భయంతో వణికిపోతూ, గొంతు మారిన స్వరంతో అరుస్తారు.
తతః కుర్యుః సమాహ్వానం రాక్షస్యో రక్షసామపి। రాక్షసేన్ద్రనియుక్తానాం రాక్షసేన్ద్రనివేశనే
అప్పుడా రాక్షసస్త్రీలు, రాక్షసేంద్రుడు నియమించిన రాక్షసులను కూడా రాక్షసేంద్రుని రాజభవనంలో నుండి పిలిపించేవారు.
తే శూలశరనిస్త్రింశవివిధాయుధపాణయః। ఆపతేయుర్విమర్దేఽస్మిన్ వేగేనోద్వేగకారణాత్
వారు కత్తులు, బాణాలు, త్రిశూలాలు, ఇతర ఆయుధాలు చేత పట్టుకుని, భయంతో వేగంగా ఈ పోరులోకి దూసుకొచ్చేవారు.
సంరుద్ధస్తైస్తు పరితో విధమే రాక్షసం బలమ్। శక్నుయాం న తు సమ్ప్రాప్తుం పరం పారం మహోదధేః
వారు నన్ను అన్ని వైపులా చుట్టుముట్టినప్పుడు, నేను రాక్షససైన్యాన్ని నాశనం చేయగలిగినా, ఈ మహాసముద్రాన్ని దాటి ఆ పక్కకు చేరలేను.
మాం వా గృహ్ణీయురావృత్య బహవః శీఘ్రకారిణః। స్యాదియం చాగృహీతార్థా మమ చ గ్రహణం భవేత్
అనేకమంది వేగంగా నన్ను చుట్టుముట్టి పట్టుకోగలరు; అప్పుడు నా పని నెరవేరదు, నేను పట్టుబడిపోతాను.
ఉద్దేశే నష్టమార్గేఽస్మిన్ రాక్షసైః పరివారితే। సాగరేణ పరిక్షిప్తే గుప్తే వసతి జానకీ
ఈ ప్రదేశంలో, దారి కనపడకుండా, రాక్షసులు చుట్టుముట్టి, సముద్రం చుట్టుకొనివుండగా, జనకాత్మజ సీత గుప్తంగా నివసిస్తోంది.
విశస్తే వా గృహీతే వా రక్షోభిర్మయి సంయుగే। నాన్యం పశ్యామి రామస్య సహాయం కార్యసాధనే
పోరులో రాక్షసులు నన్ను చంపినా, పట్టుకున్నా, రామునికి పనిని నెరవేర్చే మరో సహాయాన్ని నేను చూడటం లేదు.
విమృశంశ్చ న పశ్యామి యో హతే మయి వానరః। శతయోజనవిస్తీర్ణం లఙ్ఘయేత మహోదధిమ్
నేను చనిపోతే, వంద యోజనాల వెడల్పైన ఈ మహాసముద్రాన్ని దాటి వచ్చే వానరుడు ఇంకెవ్వరూ లేరని ఆలోచించి చూస్తున్నాను.
కామం హన్తుం సమర్థోఽస్మి సహస్రాణ్యపి రక్షసామ్। న తు శక్ష్యామ్యహం ప్రాప్తుం పరం పారం మహోదధేః
నేను వేలాది రాక్షసులను చంపగలిగినా, ఈ మహాసముద్రాన్ని దాటి ఆ పక్కకు చేరలేను.
ఏష దోషో మహాన్ హి స్యాన్మమ సీతాభిభాషణే। ప్రాణత్యాగశ్చ వైదేహ్యా భవేదనభిభాషణే
సీతతో మాట్లాడితే అది నాకు పెద్ద తప్పు అవుతుంది; మాట్లాడకపోతే వైదేహి ప్రాణాలు విడిచివేయవచ్చు.
భూతాశ్చార్థా విరుధ్యన్త దేశకాలవిరోధితాః। విక్లవం దూతమాసాద్య తమః సూర్యోదయే యథా
దేశకాలాలకు విరుద్ధంగా ఉన్న పనులు, సందేశబోయినవాడు గందరగోళంగా ఉన్నప్పుడు, సూర్యోదయానికి చీకటి పోయినట్లు, ఫలితాలు నెరవేరవు.
అర్థానర్థాన్తరే బుద్ధిర్నిశ్చితాపి న శోభతే। ఘాతయన్తి హి కార్యాణి దూతాః పణ్డితమానినః
ఉపయోగం కాకుండా నష్టాన్ని కలిగించే పద్ధతులు, ఎంత బాగా ఆలోచించినా ఫలించవు; తెలివైనవారమని భావించే దూతలు పనిని చెడగొడతారు.
న వినశ్యేత్ కథం కార్యం వైక్లవ్యం న కథం మమ। లఙ్ఘనం చ సముద్రస్య కథం ను న వృథా భవేత్
నా పని ఎలా నాశనం కాకుండా ఉంటుందో, నేను ఎలా నిరుత్సాహపడకుండా ఉంటానో, సముద్రం దాటి రావడం ఎలా వృథా కాకుండా చేస్తానో ఆలోచిస్తున్నాను.
కథం ను ఖలు వాక్యం మే శృణుయాన్నోద్విజేత చ। ఇతి సంచిన్త్య హనుమాంశ్చకార మతిమాన్ మతిమ్
ఆమె నా మాటలు వినిపించి భయపడకుండా ఎలా చేయాలో, హనుమంతుడు ఇలా ఆలోచిస్తూ తన యోచనను ఏర్పరచుకున్నాడు.
రామమక్లిష్టకర్మాణం సుబన్ధుమనుకీర్తయన్। నైనాముద్వేజయిష్యామి తద్బన్ధుగతచేతనామ్
నిర్దోషమైన కార్యాలు చేసే, ధైర్యవంతుడైన రాముని మహిమను స్తుతిస్తూ మాట్లాడితే, దుఃఖంలో మునిగిపోయిన ఆమెను నేను భయపెట్టను.
ఇక్ష్వాకూణాం వరిష్ఠస్య రామస్య విదితాత్మనః। శుభాని ధర్మయుక్తాని వచనాని సమర్పయన్
ఇక్ష్వాకువంశంలో శ్రేష్ఠుడైన, తనను తాను తెలిసిన రాముని గురించి శుభమైన, ధర్మబద్ధమైన మాటలు చెప్పాలి.
శ్రావయిష్యామి సర్వాణి మధురాం ప్రబ్రువన్ గిరమ్। శ్రద్ధాస్యతి యథా సీతా తథా సర్వం సమాదధే
సీత నమ్మేలా, మధురంగా, అన్ని విషయాలు ఆమెకు వినిపించేలా మాట్లాడతాను; అందుకు తగినట్లు అన్నీ ఏర్పాటుచేస్తాను.
ఇతి స బహువిధం మహాప్రభావో జగతిపతేః ప్రమదామవేక్షమాణః। మధురమవితథం జగాద వాక్యం ద్రుమవిటపాన్తరమాస్థితో హనూమాన్
అలా, ప్రపంచాధిపతికి చెందిన ఆ మహిళను గమనిస్తూ, మహాశక్తివంతుడైన హనుమంతుడు, వృక్షశాఖల మధ్య నిలబడి, మధురంగా, నిజమైన మాటలు చెప్పాడు.
thumb|ఏకత్రింశః సర్గః శ్రూయతామ్|center శ్రీమద్వాల్మీకియరామాయణే సున్దరకాణ్డే ఏకత్రింశః సర్గః ॥౫-
శ్రీమద్వాల్మీకిరామాయణంలో సుందరకాండలో ముప్పత్తొకటవ సర్గను వినండి.