చారేణ తు సుయుక్తేన శత్రోః శక్తిమవేక్షతా। గూఢేన చరతా తావదవేక్షితమిదం మయా
శత్రువుల బలాన్ని గమనిస్తూ, రహస్యంగా సంచరిస్తూ, నేను ఈ సంగతులన్నీ జాగ్రత్తగా గమనించాను.
రాక్షసానాం విశేషశ్చ పురీ చేయం నిరీక్షితా। రాక్షసాధిపతేరస్య ప్రభావో రావణస్య చ
రాక్షసుల స్వభావం, ఈ నగరం, రాక్షసాధిపతి రావణుని శక్తి అన్నిటినీ నేను పరిశీలించాను.
యథా తస్యాప్రమేయస్య సర్వసత్త్వదయావతః। సమాశ్వాసయితుం భార్యాం పతిదర్శనకాంక్షిణీమ్
అన్ని ప్రాణులకు దయగల, అపారమైన బలమున్న ఆ రాముని భార్య, భర్తను చూడాలని ఆశపడుతున్న ఆమెను ఎలా ధైర్యపరచాలి?
అహమాశ్వాసయామ్యేనాం పూర్ణచన్ద్రనిభాననామ్। అదృష్టదుఃఖాం దుఃఖస్య న హ్యన్తమధిగచ్ఛతీమ్
పూర్ణచంద్రుని వంటి ముఖం కలిగి, ఇంతవరకు బాధను ఎరుగని, ఇప్పుడు బాధకు అంతం కనపడని ఆమెను నేను ఎలా ఓదార్చాలి?
యది హ్యహం సతీమేనాం శోకోపహతచేతనామ్। అనాశ్వాస్య గమిష్యామి దోషవద్ గమనం భవేత్
ఈ సతీమంతురాలైన సీతమ్మను, ఆమెను బాధతో మనస్సు కలవరపడినపుడు, ఓదార్చకుండా నేను వెళ్ళిపోతే, నా వెళ్ళడం తప్పుగా భావించబడుతుంది.
గతే హి మయి తత్రేయం రాజపుత్రీ యశస్వినీ। పరిత్రాణమపశ్యన్తీ జానకీ జీవితం త్యజేత్
నేను వెళ్ళిపోతే, ఈ కీర్తివంతురాలైన రాజకుమార్తె సీతమ్మకు ఎవరూ రక్షణగా లేరని అనిపించి, ఆమె ప్రాణాన్ని విడిచిపెట్టవచ్చు.
యథా చ స మహాబాహుః పూర్ణచన్ద్రనిభాననః। సమాశ్వాసయితుం న్యాయ్యః సీతాదర్శనలాలసః
పూర్ణచంద్రునిలా ముఖమున్న ఆ మహాబాహువు, సీతమ్మను ఓదార్చాలని, ఆమెను చూడాలని ఎంతగానో కోరుకుంటున్నాడు.
నిశాచరీణాం ప్రత్యక్షమక్షమం చాభిభాషితమ్। కథం ను ఖలు కర్తవ్యమిదం కృచ్ఛ్రగతో హ్యహమ్
ఈ రాత్రివేళ రాక్షసస్త్రీలు నన్ను ఎదురుగా మాట్లాడిన మాటలు భరించలేనివి. ఇలాంటి కష్ట సమయంలో నేను ఏం చేయాలో ఎలా చేయాలో తెలియడం లేదు.
అనేన రాత్రిశేషేణ యది నాశ్వాస్యతే మయా। సర్వథా నాస్తి సందేహః పరిత్యక్ష్యతి జీవితమ్
ఈ మిగిలిన రాత్రిలో నేను ఆమెను ఓదార్చకపోతే, ఆమె ప్రాణాన్ని విడిచిపెడుతుందన్నది ఎలాంటి సందేహం లేదు.
రామస్తు యది పృచ్ఛేన్మాం కిం మాం సీతాబ్రవీద్వచః। కిమహం తం ప్రతిబ్రూయామసమ్భాష్య సుమధ్యమామ్
రాముడు నన్ను అడిగితే, 'సీతమ్మ ఏమన్నది?' అని, నేను ఆ సుందరాంగిని మాట్లాడకుండా ఎలా సమాధానం చెప్పగలను?
సీతాసందేశరహితం మామితస్త్వరయా గతమ్। నిర్దహేదపి కాకుత్స్థః క్రోధతీవ్రేణ చక్షుషా
సీతమ్మ సందేశం లేకుండా ఇక్కడినుంచి తొందరపడి వెళ్ళిపోతే, కోపంతో కళ్ళతోనే కకుత్స్థుడు నన్ను కాల్చవచ్చు.
యది వోద్యోజయిష్యామి భర్తారం రామకారణాత్। వ్యర్థమాగమనం తస్య ససైన్యస్య భవిష్యతి
సీతమ్మ కోసం రాముడిని ఇక్కడికి తీసుకొస్తే, కానీ ముందుగా చెప్పకపోతే, ఆయన సైన్యంతో వచ్చిన ప్రయాణం వృథా అవుతుంది.
అన్తరం త్వహమాసాద్య రాక్షసీనామవస్థితః। శనైరాశ్వాసయామ్యద్య సంతాపబహులామిమామ్
రాక్షసస్త్రీల మధ్యలో నాకు అవకాశం దొరికినప్పుడు, ఈ బాధతో ఉన్న సీతమ్మను నేడు మెల్లగా ఓదార్చుతాను.
అహం హ్యతితనుశ్చైవ వానరశ్చ విశేషతః। వాచం చోదాహరిష్యామి మానుషీమిహ సంస్కృతామ్
నేను చాలా సన్నగా ఉన్న వానరుడిని, అందుకే ఇక్కడ మానవుల మాటలతో, మంచి భాషలో మాట్లాడతాను.
యది వాచం ప్రదాస్యామి ద్విజాతిరివ సంస్కృతామ్। రావణం మన్యమానా మాం సీతా భీతా భవిష్యతి
నేను ద్విజాతిలా మంచి సంస్కృత భాషలో మాట్లాడితే, సీతమ్మ నన్ను రావణుడని అనుకుని భయపడిపోతుంది.
అవశ్యమేవ వక్తవ్యం మానుషం వాక్యమర్థవత్। మయా సాన్త్వయితుం శక్యా నాన్యథేయమనిన్దితా
నిజంగా, అర్థవంతమైన మానవ మాటలు మాట్లాడటం తప్పనిసరి. ఈ నిర్దోషురాలైన సీతమ్మను నేను ఇలా మాత్రమే ఓదార్చగలను, మరే విధంగా కాదు.
సేయమాలోక్య మే రూపం జానకీ భాషితం తథా। రక్షోభిస్త్రాసితా పూర్వం భూయస్త్రాసముపైష్యతి
నా రూపాన్ని చూసి, నా మాటలు విని, రాక్షసులు ముందే భయపెట్టినందున, జనకీ మళ్లీ భయపడుతుంది.
తతో జాతపరిత్రాసా శబ్దం కుర్యాన్మనస్వినీ। జానానా మాం విశాలాక్షీ రావణం కామరూపిణమ్
అప్పుడు, భయంతో ఆ మహాత్మురాలు, విశాలవదనురాలు, నన్ను కామరూపుడైన రావణుడని అనుకుని అరవవచ్చు.
సీతయా చ కృతే శబ్దే సహసా రాక్షసీగణః। నానాప్రహరణో ఘోరః సమేయాదన్తకోపమః
సీతమ్మ అరవగానే, ఒక్కసారిగా భయంకరమైన ఆయుధాలతో, మరణాన్ని పోలిన రాక్షసస్త్రీల గుంపు అక్కడికి చేరుకుంటారు.
తతో మాం సమ్పరిక్షిప్య సర్వతో వికృతాననాః। వధే చ గ్రహణే చైవ కుర్యుర్యత్నం మహాబలాః
అప్పుడా మహాబలశాలినులు, ఎటు చూసినా నన్ను చుట్టుముట్టి, చంపేందుకు లేదా పట్టుకునేందుకు తీవ్రంగా ప్రయత్నిస్తారు.
తం మాం శాఖాః ప్రశాఖాశ్చ స్కన్ధాంశ్చోత్తమశాఖినామ్। దృష్ట్వా చ పరిధావన్తం భవేయుః పరిశఙ్కితాః
నేను అతి పెద్ద చెట్ల కొమ్మలపై దూకుతూ పరుగెడుతుంటే, నన్ను చూసి వారు అనుమానంతో నన్ను గమనిస్తారు.
మమ రూపం చ సమ్ప్రేక్ష్య వనే విచరతో మహత్। రాక్షస్యో భయవిత్రస్తా భవేయుర్వికృతస్వరాః
వనంలో నేను పెద్ద రూపంతో సంచరిస్తున్నాను అని చూసి, ఆ రాక్షసస్త్రీలు భయంతో వణికిపోతూ, గొంతు మారిన స్వరంతో అరుస్తారు.
తతః కుర్యుః సమాహ్వానం రాక్షస్యో రక్షసామపి। రాక్షసేన్ద్రనియుక్తానాం రాక్షసేన్ద్రనివేశనే
అప్పుడా రాక్షసస్త్రీలు, రాక్షసేంద్రుడు నియమించిన రాక్షసులను కూడా రాక్షసేంద్రుని రాజభవనంలో నుండి పిలిపించేవారు.
తే శూలశరనిస్త్రింశవివిధాయుధపాణయః। ఆపతేయుర్విమర్దేఽస్మిన్ వేగేనోద్వేగకారణాత్
వారు కత్తులు, బాణాలు, త్రిశూలాలు, ఇతర ఆయుధాలు చేత పట్టుకుని, భయంతో వేగంగా ఈ పోరులోకి దూసుకొచ్చేవారు.
సంరుద్ధస్తైస్తు పరితో విధమే రాక్షసం బలమ్। శక్నుయాం న తు సమ్ప్రాప్తుం పరం పారం మహోదధేః
వారు నన్ను అన్ని వైపులా చుట్టుముట్టినప్పుడు, నేను రాక్షససైన్యాన్ని నాశనం చేయగలిగినా, ఈ మహాసముద్రాన్ని దాటి ఆ పక్కకు చేరలేను.
మాం వా గృహ్ణీయురావృత్య బహవః శీఘ్రకారిణః। స్యాదియం చాగృహీతార్థా మమ చ గ్రహణం భవేత్
అనేకమంది వేగంగా నన్ను చుట్టుముట్టి పట్టుకోగలరు; అప్పుడు నా పని నెరవేరదు, నేను పట్టుబడిపోతాను.
ఉద్దేశే నష్టమార్గేఽస్మిన్ రాక్షసైః పరివారితే। సాగరేణ పరిక్షిప్తే గుప్తే వసతి జానకీ
ఈ ప్రదేశంలో, దారి కనపడకుండా, రాక్షసులు చుట్టుముట్టి, సముద్రం చుట్టుకొనివుండగా, జనకాత్మజ సీత గుప్తంగా నివసిస్తోంది.
విశస్తే వా గృహీతే వా రక్షోభిర్మయి సంయుగే। నాన్యం పశ్యామి రామస్య సహాయం కార్యసాధనే
పోరులో రాక్షసులు నన్ను చంపినా, పట్టుకున్నా, రామునికి పనిని నెరవేర్చే మరో సహాయాన్ని నేను చూడటం లేదు.
విమృశంశ్చ న పశ్యామి యో హతే మయి వానరః। శతయోజనవిస్తీర్ణం లఙ్ఘయేత మహోదధిమ్
నేను చనిపోతే, వంద యోజనాల వెడల్పైన ఈ మహాసముద్రాన్ని దాటి వచ్చే వానరుడు ఇంకెవ్వరూ లేరని ఆలోచించి చూస్తున్నాను.
కామం హన్తుం సమర్థోఽస్మి సహస్రాణ్యపి రక్షసామ్। న తు శక్ష్యామ్యహం ప్రాప్తుం పరం పారం మహోదధేః
నేను వేలాది రాక్షసులను చంపగలిగినా, ఈ మహాసముద్రాన్ని దాటి ఆ పక్కకు చేరలేను.