భుజశ్చ చార్వఞ్చితవృత్తపీనః పరార్ఘ్యకాలాగురుచన్దనార్హః। అనుత్తమేనాఘ్యుషితః ప్రియేణ చిరేణ వామః సమవేపతాశు
ఆమెకు అందంగా వంపుతో ఉన్న, ముద్దైన, ప్రియుడి చేత అలంకరించని ఎడమ భుజం అకస్మాత్తుగా కంపించింది.
గజేన్ద్రహస్తప్రతిమశ్చ పీన- స్తయోర్ద్వయోః సంహతయోస్తు జాతః। ప్రస్పన్దమానః పునరూరురస్యా రామం పురస్తాత్ స్థితమాచచక్షే
ఆమె రెండు తొడలు కలిపి, ఏనుగు దంతంలా బలంగా ఉండి, వాటిలో ఎడమ తొడ మళ్లీ కంపించగా, అది రాముడు ఎదుట నిలబడి ఉన్నట్టు సూచించింది.
శుభం పునర్హేమసమానవర్ణ- మీషద్రజోధ్వస్తమివాతులాక్ష్యాః। వాసః స్థితాయాః శిఖరాగ్రదన్త్యాః కించిత్ పరిస్రంసత చారుగాత్ర్యాః
ఆమె శరీరంపై ఉన్న బంగారు రంగు వస్త్రం, కొద్దిగా ధూళితో మచ్చ పడినదిగా, ఆ శిఖరంపై నిలబడి ఉన్న అందమైన సీతకు కొంత జారిపోయింది.
ఏతైర్నిమిత్తైరపరైశ్చ సుభ్రూః సంచోదితా ప్రాగపి సాధుసిద్ధైః। వాతాతపక్లాన్తమివ ప్రణష్టం వర్షేణ బీజం ప్రతిసంజహర్ష
ఈ శుభసూచకాలతో పాటు, మునుపు మంచి వారు గమనించిన ఇతర సంకేతాలతో కూడి, అందమైన కనుబొమ్మల సీత, ఎండలో వాడిపోయిన విత్తనం వానతో మళ్లీ మొలకెత్తినట్టు, తనలో ఆనందం పుట్టుకొచ్చింది.
తస్యాః పునర్బిమ్బఫలోపమోష్ఠం స్వక్షిభ్రుకేశాన్తమరాలపక్ష్మ। వక్త్రం బభాసే సితశుక్లదంష్ట్రం రాహోర్ముఖాచ్చన్ద్ర ఇవ ప్రముక్తః
ఆమె బింబపండు లాంటి పెదాలు, కళ్లూ, కనుబొమ్మలు, జుట్టు చుట్టూ పొడవాటి రెప్పలతో ఉన్న ముఖం, తెల్లటి దంతాలతో, రాహువు నోటిలోంచి బయటపడిన చంద్రుడు లా ప్రకాశించింది.
సా వీతశోకా వ్యపనీతతన్ద్రా శాన్తజ్వరా హర్షవిబుద్ధసత్త్వా। అశోభతార్యా వదనేన శుక్లే శీతాంశునా రాత్రిరివోదితేన
శోకం తొలగిపోయి, అలసట పోయి, జ్వరం తగ్గి, ఆనందంతో హృదయం మేల్కొని, ఆ సీత తన తెల్లటి ముఖంతో, ఉదయించిన చంద్రుని వెలుతురుతో రాత్రిలా మెరిసింది.
thumb|త్రింశః సర్గః శ్రూయతామ్|center శ్రీమద్వాల్మీకియరామాయణే సున్దరకాణ్డే త్రింశః సర్గః ॥౫-
శ్రీ వాల్మీకి రామాయణంలోని సుందరకాండలో ముప్పైవ అధ్యాయాన్ని వినండి.
హనుమానపి విక్రాన్తః సర్వం శుశ్రావ తత్త్వతః। సీతాయాస్త్రిజటాయాశ్చ రాక్షసీనాం చ తర్జితమ్
వీరుడైన హనుమంతుడు, సీత, త్రిజట, ఇతర రాక్షసస్త్రీలు పలికిన మాటలన్నీ జాగ్రత్తగా విన్నాడు.
అవేక్షమాణస్తాం దేవీం దేవతామివ నన్దనే। తతో బహువిధాం చిన్తాం చిన్తయామాస వానరః
ఆ దేవతను నందనవనంలో ఉన్న దేవతలా చూసి, ఆ వానరుడు అనేక ఆలోచనలు తనలో తానే చేసుకున్నాడు.
యాం కపీనాం సహస్రాణి సుబహూన్యయుతాని చ। దిక్షు సర్వాసు మార్గన్తే సేయమాసాదితా మయా
అన్ని దిక్కులా వేలాది, లక్షలాది వానరులు వెతికిన ఆ సీతను నేను ఇప్పుడు కనుగొన్నాను.
చారేణ తు సుయుక్తేన శత్రోః శక్తిమవేక్షతా। గూఢేన చరతా తావదవేక్షితమిదం మయా
శత్రువుల బలాన్ని గమనిస్తూ, రహస్యంగా సంచరిస్తూ, నేను ఈ సంగతులన్నీ జాగ్రత్తగా గమనించాను.
రాక్షసానాం విశేషశ్చ పురీ చేయం నిరీక్షితా। రాక్షసాధిపతేరస్య ప్రభావో రావణస్య చ
రాక్షసుల స్వభావం, ఈ నగరం, రాక్షసాధిపతి రావణుని శక్తి అన్నిటినీ నేను పరిశీలించాను.
యథా తస్యాప్రమేయస్య సర్వసత్త్వదయావతః। సమాశ్వాసయితుం భార్యాం పతిదర్శనకాంక్షిణీమ్
అన్ని ప్రాణులకు దయగల, అపారమైన బలమున్న ఆ రాముని భార్య, భర్తను చూడాలని ఆశపడుతున్న ఆమెను ఎలా ధైర్యపరచాలి?
అహమాశ్వాసయామ్యేనాం పూర్ణచన్ద్రనిభాననామ్। అదృష్టదుఃఖాం దుఃఖస్య న హ్యన్తమధిగచ్ఛతీమ్
పూర్ణచంద్రుని వంటి ముఖం కలిగి, ఇంతవరకు బాధను ఎరుగని, ఇప్పుడు బాధకు అంతం కనపడని ఆమెను నేను ఎలా ఓదార్చాలి?
యది హ్యహం సతీమేనాం శోకోపహతచేతనామ్। అనాశ్వాస్య గమిష్యామి దోషవద్ గమనం భవేత్
ఈ సతీమంతురాలైన సీతమ్మను, ఆమెను బాధతో మనస్సు కలవరపడినపుడు, ఓదార్చకుండా నేను వెళ్ళిపోతే, నా వెళ్ళడం తప్పుగా భావించబడుతుంది.
గతే హి మయి తత్రేయం రాజపుత్రీ యశస్వినీ। పరిత్రాణమపశ్యన్తీ జానకీ జీవితం త్యజేత్
నేను వెళ్ళిపోతే, ఈ కీర్తివంతురాలైన రాజకుమార్తె సీతమ్మకు ఎవరూ రక్షణగా లేరని అనిపించి, ఆమె ప్రాణాన్ని విడిచిపెట్టవచ్చు.
యథా చ స మహాబాహుః పూర్ణచన్ద్రనిభాననః। సమాశ్వాసయితుం న్యాయ్యః సీతాదర్శనలాలసః
పూర్ణచంద్రునిలా ముఖమున్న ఆ మహాబాహువు, సీతమ్మను ఓదార్చాలని, ఆమెను చూడాలని ఎంతగానో కోరుకుంటున్నాడు.
నిశాచరీణాం ప్రత్యక్షమక్షమం చాభిభాషితమ్। కథం ను ఖలు కర్తవ్యమిదం కృచ్ఛ్రగతో హ్యహమ్
ఈ రాత్రివేళ రాక్షసస్త్రీలు నన్ను ఎదురుగా మాట్లాడిన మాటలు భరించలేనివి. ఇలాంటి కష్ట సమయంలో నేను ఏం చేయాలో ఎలా చేయాలో తెలియడం లేదు.
అనేన రాత్రిశేషేణ యది నాశ్వాస్యతే మయా। సర్వథా నాస్తి సందేహః పరిత్యక్ష్యతి జీవితమ్
ఈ మిగిలిన రాత్రిలో నేను ఆమెను ఓదార్చకపోతే, ఆమె ప్రాణాన్ని విడిచిపెడుతుందన్నది ఎలాంటి సందేహం లేదు.
రామస్తు యది పృచ్ఛేన్మాం కిం మాం సీతాబ్రవీద్వచః। కిమహం తం ప్రతిబ్రూయామసమ్భాష్య సుమధ్యమామ్
రాముడు నన్ను అడిగితే, 'సీతమ్మ ఏమన్నది?' అని, నేను ఆ సుందరాంగిని మాట్లాడకుండా ఎలా సమాధానం చెప్పగలను?
సీతాసందేశరహితం మామితస్త్వరయా గతమ్। నిర్దహేదపి కాకుత్స్థః క్రోధతీవ్రేణ చక్షుషా
సీతమ్మ సందేశం లేకుండా ఇక్కడినుంచి తొందరపడి వెళ్ళిపోతే, కోపంతో కళ్ళతోనే కకుత్స్థుడు నన్ను కాల్చవచ్చు.
యది వోద్యోజయిష్యామి భర్తారం రామకారణాత్। వ్యర్థమాగమనం తస్య ససైన్యస్య భవిష్యతి
సీతమ్మ కోసం రాముడిని ఇక్కడికి తీసుకొస్తే, కానీ ముందుగా చెప్పకపోతే, ఆయన సైన్యంతో వచ్చిన ప్రయాణం వృథా అవుతుంది.
అన్తరం త్వహమాసాద్య రాక్షసీనామవస్థితః। శనైరాశ్వాసయామ్యద్య సంతాపబహులామిమామ్
రాక్షసస్త్రీల మధ్యలో నాకు అవకాశం దొరికినప్పుడు, ఈ బాధతో ఉన్న సీతమ్మను నేడు మెల్లగా ఓదార్చుతాను.
అహం హ్యతితనుశ్చైవ వానరశ్చ విశేషతః। వాచం చోదాహరిష్యామి మానుషీమిహ సంస్కృతామ్
నేను చాలా సన్నగా ఉన్న వానరుడిని, అందుకే ఇక్కడ మానవుల మాటలతో, మంచి భాషలో మాట్లాడతాను.
యది వాచం ప్రదాస్యామి ద్విజాతిరివ సంస్కృతామ్। రావణం మన్యమానా మాం సీతా భీతా భవిష్యతి
నేను ద్విజాతిలా మంచి సంస్కృత భాషలో మాట్లాడితే, సీతమ్మ నన్ను రావణుడని అనుకుని భయపడిపోతుంది.
అవశ్యమేవ వక్తవ్యం మానుషం వాక్యమర్థవత్। మయా సాన్త్వయితుం శక్యా నాన్యథేయమనిన్దితా
నిజంగా, అర్థవంతమైన మానవ మాటలు మాట్లాడటం తప్పనిసరి. ఈ నిర్దోషురాలైన సీతమ్మను నేను ఇలా మాత్రమే ఓదార్చగలను, మరే విధంగా కాదు.
సేయమాలోక్య మే రూపం జానకీ భాషితం తథా। రక్షోభిస్త్రాసితా పూర్వం భూయస్త్రాసముపైష్యతి
నా రూపాన్ని చూసి, నా మాటలు విని, రాక్షసులు ముందే భయపెట్టినందున, జనకీ మళ్లీ భయపడుతుంది.
తతో జాతపరిత్రాసా శబ్దం కుర్యాన్మనస్వినీ। జానానా మాం విశాలాక్షీ రావణం కామరూపిణమ్
అప్పుడు, భయంతో ఆ మహాత్మురాలు, విశాలవదనురాలు, నన్ను కామరూపుడైన రావణుడని అనుకుని అరవవచ్చు.
సీతయా చ కృతే శబ్దే సహసా రాక్షసీగణః। నానాప్రహరణో ఘోరః సమేయాదన్తకోపమః
సీతమ్మ అరవగానే, ఒక్కసారిగా భయంకరమైన ఆయుధాలతో, మరణాన్ని పోలిన రాక్షసస్త్రీల గుంపు అక్కడికి చేరుకుంటారు.
తతో మాం సమ్పరిక్షిప్య సర్వతో వికృతాననాః। వధే చ గ్రహణే చైవ కుర్యుర్యత్నం మహాబలాః
అప్పుడా మహాబలశాలినులు, ఎటు చూసినా నన్ను చుట్టుముట్టి, చంపేందుకు లేదా పట్టుకునేందుకు తీవ్రంగా ప్రయత్నిస్తారు.