మోఘో హి ధర్మశ్చరితో మమాయం తథైకపత్నీత్వమిదం నిరర్థకమ్। యా త్వాం న పశ్యామి కృశా వివర్ణా హీనా త్వయా సంగమనే నిరాశా
నిజంగా, నేను చేసిన ధర్మాచరణం వృథా అయింది. ఒక్క భర్తకే నిబద్ధతగా ఉండటం కూడా అర్థం లేకుండా పోయింది. ఎందుకంటే, నేను నిన్ను చూడలేక, శరీరం క్షీణించి, రంగు పోయి, నీ కలయికపై ఆశ కోల్పోయాను.
పితుర్నిదేశం నియమేన కృత్వా వనాన్నివృత్తశ్చరితవ్రతశ్చ। స్త్రీభిస్తు మన్యే విపులేక్షణాభిః సంరంస్యసే వీతభయః కృతార్థః
నీవు తండ్రి ఆజ్ఞను కట్టుబాటుగా పాటించి, అడవిలో వ్రతాలు ముగించుకుని తిరిగి వచ్చిన తర్వాత, విస్తృత కళ్ళు ఉన్న స్త్రీలతో, నీవు భయములేని వాడిగా, సంతోషంగా ఉండిపోతావని అనుకుంటున్నాను.
అహం తు రామ త్వయి జాతకామా చిరం వినాశాయ నిబద్ధభావా। మోఘం చరిత్వాథ తపో వ్రతం చ త్యక్ష్యామి ధిగ్జీవితమల్పభాగ్యామ్
కానీ రామా! నేను నిన్ను ప్రేమిస్తూ, చాలా కాలంగా నశించేందుకు సిద్ధమై ఉన్నాను. వృథాగా తపస్సు చేసి, వ్రతాలు ఆచరించి, ఈ అదృష్టం లేని జీవితాన్ని త్యజించేస్తాను.
సంజీవితం క్షిప్రమహం త్యజేయం విషేణ శస్త్రేణ శితేన వాపి। విషస్య దాతా న తు మేఽస్తి కశ్చి- చ్ఛస్త్రస్య వా వేశ్మని రాక్షసస్య
నేను వెంటనే విషం తాగి లేదా పదునైన ఆయుధంతో ఈ ప్రాణాన్ని విడిచిపెట్టగలను. కానీ రాక్షసుని ఇంట్లో నాకు విషం ఇవ్వగలిగే వారు, లేదా ఆయుధం ఇచ్చే వారు ఎవరూ లేరు.
శోకాభితప్తా బహుధా విచిన్త్య సీతాథ వేణీగ్రథనం గృహీత్వా। ఉద్బద్ధ్య వేణ్యుద్గ్రథనేన శీఘ్ర- మహం గమిష్యామి యమస్య మూలమ్
ఎన్నో విధాలుగా ఆలోచిస్తూ, శోకంతో బాధపడుతూ, సీత తన జడను పట్టుకుని, 'ఈ జడతోనే త్వరగా యమలోకానికి వెళ్ళిపోతాను' అని నిర్ణయించుకుంది.
ఉపస్థితా సా మృదుసర్వగాత్రీ శాఖాం గృహీత్వా చ నగస్య తస్య। తస్యాస్తు రామం పరిచిన్తయన్త్యా రామానుజం స్వం చ కులం శుభాంగ్యాః
మృదువైన అవయవాలు కలిగిన ఆమె, ఆ చెట్టు కొమ్మను పట్టుకుని దగ్గరికి వెళ్లింది. ఆ శుభాంగన రాముడిని, లక్ష్మణుడిని, తన కుటుంబాన్ని ఆలోచిస్తూ నిలిచింది.
తస్యా విశోకాని తదా బహూని ధైర్యార్జితాని ప్రవరాణి లోకే। ప్రాదుర్నిమిత్తాని తదా బభూవుః పురాపి సిద్ధాన్యుపలక్షితాని
ఆమెకు అప్పటికి ధైర్యంతో సంపాదించిన, లోకంలో ప్రసిద్ధమైన అనేక శుభసూచకాలు కనబడినవి. ఇవి ముందుగానే సిద్ధులు గమనించిన శుభసంకేతాలే.
thumb|ఏకోనత్రింశః సర్గః శ్రూయతామ్|center శ్రీమద్వాల్మీకియరామాయణే సున్దరకాణ్డే ఏకోనత్రింశః సర్గః ॥౫-
శ్రీ వాల్మీకి రామాయణంలోని సుందరకాండలో ఇరవై తొమ్మిదవ అధ్యాయాన్ని వినండి.
తథాగతాం తాం వ్యథితామనిన్దితాం వ్యతీతహర్షాం పరిదీనమానసామ్। శుభాం నిమిత్తాని శుభాని భేజిరే నరం శ్రియా జుష్టమివోపసేవినః
అలా వచ్చిన, బాధతో ఉన్న, నిందలేని, ఆనందం లేని, మనస్సు మిగిలిపోయిన ఆ సీతకు, అదృష్టవంతుడికి కలిగేలా, శుభసూచకాలు కనబడినవి.
తస్యాః శుభం వామమరాలపక్ష్మ- రాజ్యావృతం కృష్ణవిశాలశుక్లమ్। ప్రాస్పన్దతైకం నయనం సుకేశ్యా మీనాహతం పద్మమివాభితామ్రమ్
ఆ అందమైన సీతకు, పొడవాటి రెప్పలు, నల్లని పెద్ద తెల్లని కన్నుతో కూడిన ఎడమ కంటి పాపకం, చేప తాకిన ఎర్ర పద్మం లాగా కొద్దిగా కదిలింది.
భుజశ్చ చార్వఞ్చితవృత్తపీనః పరార్ఘ్యకాలాగురుచన్దనార్హః। అనుత్తమేనాఘ్యుషితః ప్రియేణ చిరేణ వామః సమవేపతాశు
ఆమెకు అందంగా వంపుతో ఉన్న, ముద్దైన, ప్రియుడి చేత అలంకరించని ఎడమ భుజం అకస్మాత్తుగా కంపించింది.
గజేన్ద్రహస్తప్రతిమశ్చ పీన- స్తయోర్ద్వయోః సంహతయోస్తు జాతః। ప్రస్పన్దమానః పునరూరురస్యా రామం పురస్తాత్ స్థితమాచచక్షే
ఆమె రెండు తొడలు కలిపి, ఏనుగు దంతంలా బలంగా ఉండి, వాటిలో ఎడమ తొడ మళ్లీ కంపించగా, అది రాముడు ఎదుట నిలబడి ఉన్నట్టు సూచించింది.
శుభం పునర్హేమసమానవర్ణ- మీషద్రజోధ్వస్తమివాతులాక్ష్యాః। వాసః స్థితాయాః శిఖరాగ్రదన్త్యాః కించిత్ పరిస్రంసత చారుగాత్ర్యాః
ఆమె శరీరంపై ఉన్న బంగారు రంగు వస్త్రం, కొద్దిగా ధూళితో మచ్చ పడినదిగా, ఆ శిఖరంపై నిలబడి ఉన్న అందమైన సీతకు కొంత జారిపోయింది.
ఏతైర్నిమిత్తైరపరైశ్చ సుభ్రూః సంచోదితా ప్రాగపి సాధుసిద్ధైః। వాతాతపక్లాన్తమివ ప్రణష్టం వర్షేణ బీజం ప్రతిసంజహర్ష
ఈ శుభసూచకాలతో పాటు, మునుపు మంచి వారు గమనించిన ఇతర సంకేతాలతో కూడి, అందమైన కనుబొమ్మల సీత, ఎండలో వాడిపోయిన విత్తనం వానతో మళ్లీ మొలకెత్తినట్టు, తనలో ఆనందం పుట్టుకొచ్చింది.
తస్యాః పునర్బిమ్బఫలోపమోష్ఠం స్వక్షిభ్రుకేశాన్తమరాలపక్ష్మ। వక్త్రం బభాసే సితశుక్లదంష్ట్రం రాహోర్ముఖాచ్చన్ద్ర ఇవ ప్రముక్తః
ఆమె బింబపండు లాంటి పెదాలు, కళ్లూ, కనుబొమ్మలు, జుట్టు చుట్టూ పొడవాటి రెప్పలతో ఉన్న ముఖం, తెల్లటి దంతాలతో, రాహువు నోటిలోంచి బయటపడిన చంద్రుడు లా ప్రకాశించింది.
సా వీతశోకా వ్యపనీతతన్ద్రా శాన్తజ్వరా హర్షవిబుద్ధసత్త్వా। అశోభతార్యా వదనేన శుక్లే శీతాంశునా రాత్రిరివోదితేన
శోకం తొలగిపోయి, అలసట పోయి, జ్వరం తగ్గి, ఆనందంతో హృదయం మేల్కొని, ఆ సీత తన తెల్లటి ముఖంతో, ఉదయించిన చంద్రుని వెలుతురుతో రాత్రిలా మెరిసింది.
thumb|త్రింశః సర్గః శ్రూయతామ్|center శ్రీమద్వాల్మీకియరామాయణే సున్దరకాణ్డే త్రింశః సర్గః ॥౫-
శ్రీ వాల్మీకి రామాయణంలోని సుందరకాండలో ముప్పైవ అధ్యాయాన్ని వినండి.
హనుమానపి విక్రాన్తః సర్వం శుశ్రావ తత్త్వతః। సీతాయాస్త్రిజటాయాశ్చ రాక్షసీనాం చ తర్జితమ్
వీరుడైన హనుమంతుడు, సీత, త్రిజట, ఇతర రాక్షసస్త్రీలు పలికిన మాటలన్నీ జాగ్రత్తగా విన్నాడు.
అవేక్షమాణస్తాం దేవీం దేవతామివ నన్దనే। తతో బహువిధాం చిన్తాం చిన్తయామాస వానరః
ఆ దేవతను నందనవనంలో ఉన్న దేవతలా చూసి, ఆ వానరుడు అనేక ఆలోచనలు తనలో తానే చేసుకున్నాడు.
యాం కపీనాం సహస్రాణి సుబహూన్యయుతాని చ। దిక్షు సర్వాసు మార్గన్తే సేయమాసాదితా మయా
అన్ని దిక్కులా వేలాది, లక్షలాది వానరులు వెతికిన ఆ సీతను నేను ఇప్పుడు కనుగొన్నాను.
చారేణ తు సుయుక్తేన శత్రోః శక్తిమవేక్షతా। గూఢేన చరతా తావదవేక్షితమిదం మయా
శత్రువుల బలాన్ని గమనిస్తూ, రహస్యంగా సంచరిస్తూ, నేను ఈ సంగతులన్నీ జాగ్రత్తగా గమనించాను.
రాక్షసానాం విశేషశ్చ పురీ చేయం నిరీక్షితా। రాక్షసాధిపతేరస్య ప్రభావో రావణస్య చ
రాక్షసుల స్వభావం, ఈ నగరం, రాక్షసాధిపతి రావణుని శక్తి అన్నిటినీ నేను పరిశీలించాను.
యథా తస్యాప్రమేయస్య సర్వసత్త్వదయావతః। సమాశ్వాసయితుం భార్యాం పతిదర్శనకాంక్షిణీమ్
అన్ని ప్రాణులకు దయగల, అపారమైన బలమున్న ఆ రాముని భార్య, భర్తను చూడాలని ఆశపడుతున్న ఆమెను ఎలా ధైర్యపరచాలి?
అహమాశ్వాసయామ్యేనాం పూర్ణచన్ద్రనిభాననామ్। అదృష్టదుఃఖాం దుఃఖస్య న హ్యన్తమధిగచ్ఛతీమ్
పూర్ణచంద్రుని వంటి ముఖం కలిగి, ఇంతవరకు బాధను ఎరుగని, ఇప్పుడు బాధకు అంతం కనపడని ఆమెను నేను ఎలా ఓదార్చాలి?
యది హ్యహం సతీమేనాం శోకోపహతచేతనామ్। అనాశ్వాస్య గమిష్యామి దోషవద్ గమనం భవేత్
ఈ సతీమంతురాలైన సీతమ్మను, ఆమెను బాధతో మనస్సు కలవరపడినపుడు, ఓదార్చకుండా నేను వెళ్ళిపోతే, నా వెళ్ళడం తప్పుగా భావించబడుతుంది.
గతే హి మయి తత్రేయం రాజపుత్రీ యశస్వినీ। పరిత్రాణమపశ్యన్తీ జానకీ జీవితం త్యజేత్
నేను వెళ్ళిపోతే, ఈ కీర్తివంతురాలైన రాజకుమార్తె సీతమ్మకు ఎవరూ రక్షణగా లేరని అనిపించి, ఆమె ప్రాణాన్ని విడిచిపెట్టవచ్చు.
యథా చ స మహాబాహుః పూర్ణచన్ద్రనిభాననః। సమాశ్వాసయితుం న్యాయ్యః సీతాదర్శనలాలసః
పూర్ణచంద్రునిలా ముఖమున్న ఆ మహాబాహువు, సీతమ్మను ఓదార్చాలని, ఆమెను చూడాలని ఎంతగానో కోరుకుంటున్నాడు.
నిశాచరీణాం ప్రత్యక్షమక్షమం చాభిభాషితమ్। కథం ను ఖలు కర్తవ్యమిదం కృచ్ఛ్రగతో హ్యహమ్
ఈ రాత్రివేళ రాక్షసస్త్రీలు నన్ను ఎదురుగా మాట్లాడిన మాటలు భరించలేనివి. ఇలాంటి కష్ట సమయంలో నేను ఏం చేయాలో ఎలా చేయాలో తెలియడం లేదు.
అనేన రాత్రిశేషేణ యది నాశ్వాస్యతే మయా। సర్వథా నాస్తి సందేహః పరిత్యక్ష్యతి జీవితమ్
ఈ మిగిలిన రాత్రిలో నేను ఆమెను ఓదార్చకపోతే, ఆమె ప్రాణాన్ని విడిచిపెడుతుందన్నది ఎలాంటి సందేహం లేదు.
రామస్తు యది పృచ్ఛేన్మాం కిం మాం సీతాబ్రవీద్వచః। కిమహం తం ప్రతిబ్రూయామసమ్భాష్య సుమధ్యమామ్
రాముడు నన్ను అడిగితే, 'సీతమ్మ ఏమన్నది?' అని, నేను ఆ సుందరాంగిని మాట్లాడకుండా ఎలా సమాధానం చెప్పగలను?