ఛాయావైగుణ్యమాత్రం తు శఙ్కే దుఃఖముపస్థితమ్। అదుఃఖార్హామిమాం దేవీం వైహాయసముపస్థితామ్
అయితే ఆమె నీడలో కొంచెం లోపం ఉన్నట్టు అనిపిస్తోంది. ఆ దేవత వాయుమార్గంలో వచ్చి, బాధకు అర్హత లేనప్పటికీ, బాధను అనుభవిస్తోంది.
అర్థసిద్ధిం తు వైదేహ్యాః పశ్యామ్యహముపస్థితామ్। రాక్షసేన్ద్రవినాశం చ విజయం రాఘవస్య చ
వైదేహికి తాను కోరుకున్నది త్వరలో సిద్ధించబోతుందని, రాక్షసాధిపతి నాశనం అవుతాడని, రాఘవుడు విజయం సాధిస్తాడని నేను చూస్తున్నాను.
నిమిత్తభూతమేతత్ తు శ్రోతుమస్యా మహత్ ప్రియమ్। దృశ్యతే చ స్ఫురచ్చక్షుః పద్మపత్రమివాయతమ్
ఇది ఒక శుభసూచకం—ఆమెకు ఇంత మధురమైన వార్త వినిపించడం. అలాగే ఆమె విశాలమైన, కమలదళం లాంటి కళ్ళు తడబడుతున్నట్లు కనిపిస్తున్నాయి.
ఈషద్ధి హృషితో వాస్యా దక్షిణాయా హ్యదక్షిణః। అకస్మాదేవ వైదేహ్యా బాహురేకః ప్రకమ్పతే
వైదేహి కుడి చేయి సాధారణంగా ప్రశాంతంగా ఉంటే, ఇప్పుడు ఏ కారణం లేకుండా కొంచెం కంపిస్తోంది. ఆమె ఒక చేయి మాత్రమే వణుకుతోంది.
కరేణుహస్తప్రతిమః సవ్యశ్చోరురనుత్తమః। వేపన్ కథయతీవాస్యా రాఘవం పురతః స్థితమ్
ఆమె ఎడమ తొడ, కుర్ర ఏనుగు సొండ్రిలా ఉండి, వణుకుతూ, రాఘవుడు ఆమె ముందే ఉన్నాడని తెలియజేస్తున్నట్టు ఉంది.
పక్షీ చ శాఖానిలయం ప్రవిష్టః పునః పునశ్చోత్తమసాన్త్వవాదీ। సుస్వాగతాం వాచముదీరయాణః పునః పునశ్చోదయతీవ హృష్టః
ఒక పక్షి, కొమ్మల్లోని తన గూళ్లోకి వెళ్లి, పునఃపునః శుభమైన, ఓదార్పు కలిగించే స్వరంతో మాట్లాడుతుంది. అది ఆనందంతో ఆమెను మళ్లీ మళ్లీ ప్రోత్సహిస్తున్నట్టు ఉంది.
తతః సా హ్రీమతీ బాలా భర్తుర్విజయహర్షితా। అవోచద్ యది తత్ తథ్యం భవేయం శరణం హి వః
ఆ తక్కువ వయస్సు గల, లజ్జాశీలురాలు, భర్త విజయం సాధించబోతున్నందుకు ఆనందంతో ఇలా చెప్పింది— 'ఇది నిజమైతే, నేను మీకు ఆశ్రయం అవుతాను.'
thumb|అష్టావింశః సర్గః శ్రూయతామ్|center శ్రీమద్వాల్మీకియరామాయణే సున్దరకాణ్డే అష్టావింశః సర్గః ॥౫-
శ్రీ వాల్మీకి రామాయణంలో సుందరకాండలో ఇరవై ఎనిమిదవ అధ్యాయం వినండి.
సా రాక్షసేన్ద్రస్య వచో నిశమ్య తద్ రావణస్యాప్రియమప్రియార్తా। సీతా వితత్రాస యథా వనాన్తే సింహాభిపన్నా గజరాజకన్యా
రాక్షసుల రాజు రావణుడు చెప్పిన ఆ కఠినమైన మాటలు విని, సీతకు ఎంతో బాధ కలిగింది. అటు వెంటనే, అడవి చివరలో సింహం దాడిచేసిన ఏనుగు రాజు కుమార్తెలా, ఆమె భయంతో వణికిపోయింది.
సా రాక్షసీమధ్యగతా చ భీరు- ర్వాగ్భిర్భృశం రావణతర్జితా చ। కాన్తారమధ్యే విజనే విసృష్టా బాలేవ కన్యా విలలాప సీతా
రాక్షసీస్త్రీల మధ్యలో ఉన్న భయపడిన సీత, రావణుడు చెప్పిన ఘోరమైన మాటలకు భయపడి, అడవి మధ్యలో ఒంటరిగా విడిచిపెట్టిన చిన్న పిల్లల్లా ఏడుస్తూ విలపించింది.
సత్యం బతేదం ప్రవదన్తి లోకే నాకాలమృత్యుర్భవతీతి సన్తః। యత్రాహమేవం పరిభర్త్స్యమానా జీవామి యస్మాత్ క్షణమప్యపుణ్యా
నిజంగా, ఈ లోకంలో మంచి వాళ్లు చెప్పిన మాట నిజమే — 'ధర్మవంతులకు అక్రమ మరణం ఉండదు.' ఎందుకంటే, నేను ఇంత అవమానాన్ని అనుభవిస్తున్నా, పాపిగా ఉన్న నేను ఇంకా క్షణమైనా బ్రతికే ఉన్నాను.
సుఖాద్ విహీనం బహుదుఃఖపూర్ణ- మిదం తు నూనం హృదయం స్థిరం మే। విదీర్యతే యన్న సహస్రధాద్య వజ్రాహతం శృంగమివాచలస్య
నా హృదయం నిజంగా బలంగా ఉంది. సుఖం లేక, ఎన్నో బాధలతో నిండినప్పటికీ, అది ఈ రోజు వేల ముక్కలుగా విరిగిపోకుండా ఉండిపోవడం, పర్వత శిఖరాన్ని వజ్రంతో కొట్టినట్టు కాకుండా నిలిచిపోవడం ఆశ్చర్యమే.
నైవాస్తి నూనం మమ దోషమత్ర వధ్యాహమస్యాప్రియదర్శనస్య। భావం న చాస్యాహమనుప్రదాతు- మలం ద్విజో మన్త్రమివాద్విజాయ
ఈ విషయంలో నాకు ఏ తప్పు లేదు. అయినా, నన్ను ఇష్టపడని వాడు నన్ను చంపబోతున్నాడు. నా మనసులోని భావాన్ని అతనికి చెప్పలేను, ఎలా అంటే, ఉపనయనం చేయని వాడికి బ్రాహ్మణుడు మంత్రం చెప్పలేని విధంగా.
తస్మిన్ననాగచ్ఛతి లోకనాథే గర్భస్థజన్తోరివ శల్యకృన్తః। నూనం మమాంగాన్యచిరాదనార్యః శస్త్రైః శితైశ్ఛేత్స్యతి రాక్షసేన్ద్రః
లోకనాథుడు ఇక్కడికి రాకపోతే, త్వరలోనే రాక్షసుల రాజు నా అవయవాలను పదునైన ఆయుధాలతో కరుణ లేకుండా కోసిపారేస్తాడు. అది గర్భంలో ఉన్న శిశువుకు ముల్లు తగిలిన బాధలా ఉంటుంది.
దుఃఖం బతేదం నను దుఃఖితాయా మాసౌ చిరాయాభిగమిష్యతో ద్వౌ। బద్ధస్య వధ్యస్య యథా నిశాన్తే రాజోపరోధాదివ తస్కరస్య
ఇప్పటికే బాధపడుతున్న నాకు ఇది మరింత బాధ. ఎందుకంటే, ఆయన రావడానికి ఇంకా రెండు నెలలు పడుతుంది. ఇది రాజు చేతిలో శిక్ష ఎదురుచూస్తున్న దొంగకు రాత్రి ఎంత కష్టంగా ఉంటుందో, నాకు కూడా అంతే బాధగా ఉంది.
హా రామ హా లక్ష్మణ హా సుమిత్రే హా రామమాతః సహ మే జనన్యః। ఏషా విపద్యామ్యహమల్పభాగ్యా మహార్ణవే నౌరివ మూఢవాతా
హా రామా! హా లక్ష్మణా! హా సుమిత్రా! హా రాముని తల్లి, నా తల్లితో కలిసి! నేను అదృష్టం లేని సీత, పెద్ద సముద్రంలో తికమకపడే ఓడలా నశించిపోతున్నాను.
తరస్వినౌ ధారయతా మృగస్య సత్త్వేన రూపం మనుజేన్ద్రపుత్రౌ। నూనం విశస్తౌ మమ కారణాత్ తౌ సింహర్షభౌ ద్వావివ వైద్యుతేన
మృగ రూపాన్ని ధరించిన ఆ శక్తివంతమైన జంతువును పట్టుకుని ఉన్న రాజపుత్రులు, నా వల్లే, ఇద్దరు సింహాల్లా వజ్రంతో కొట్టబడి మరణించారని అనిపిస్తోంది.
నూనం స కాలో మృగరూపధారీ మామల్పభాగ్యాం లులుభే తదానీమ్। యత్రార్యపుత్రౌ విససర్జ మూఢా రామానుజం లక్ష్మణపూర్వజం చ
నిజంగా, కాలమే మృగ రూపంలో వచ్చి, నాకు దురదృష్టాన్ని కలిగించింది. నేను మూర్ఖతతో ఆ ఇద్దరు సత్పురుషులను — రాముడిని, లక్ష్మణుడిని — దూరం పంపించాను.
హా రామ సత్యవ్రత దీర్ఘబాహో హా పూర్ణచన్ద్రప్రతిమానవక్త్ర। హా జీవలోకస్య హితః ప్రియశ్చ వధ్యాం న మాం వేత్సి హి రాక్షసానామ్
హా రామా! నీవు సత్యవ్రతుడవు, దీర్ఘబాహువువు, నీ ముఖం పూర్ణచంద్రునిలా ప్రకాశిస్తుంది. ప్రాణికోటికి ప్రియమైనవాడవు, హితకారివవు. నన్ను రాక్షసులు చంపబోతున్నారని నీకు తెలియదు.
అనన్యదేవత్వమియం క్షమా చ భూమౌ చ శయ్యా నియమశ్చ ధర్మే। పతివ్రతాత్వం విఫలం మమేదం కృతం కృతఘ్నేష్వివ మానుషాణామ్
నిన్నే దేవుడిగా భావించడం, ఈ సహనం, నేలమీద పడుకోవడం, ధర్మాన్ని పాటించడం — ఇవన్నీ నా పతివ్రతా ధర్మం వృథా అయింది. కృతఘ్నులకు చేసిన ఉపకారం ఎలా ఫలించదో, నాకు కూడా ఫలించలేదు.
మోఘో హి ధర్మశ్చరితో మమాయం తథైకపత్నీత్వమిదం నిరర్థకమ్। యా త్వాం న పశ్యామి కృశా వివర్ణా హీనా త్వయా సంగమనే నిరాశా
నిజంగా, నేను చేసిన ధర్మాచరణం వృథా అయింది. ఒక్క భర్తకే నిబద్ధతగా ఉండటం కూడా అర్థం లేకుండా పోయింది. ఎందుకంటే, నేను నిన్ను చూడలేక, శరీరం క్షీణించి, రంగు పోయి, నీ కలయికపై ఆశ కోల్పోయాను.
పితుర్నిదేశం నియమేన కృత్వా వనాన్నివృత్తశ్చరితవ్రతశ్చ। స్త్రీభిస్తు మన్యే విపులేక్షణాభిః సంరంస్యసే వీతభయః కృతార్థః
నీవు తండ్రి ఆజ్ఞను కట్టుబాటుగా పాటించి, అడవిలో వ్రతాలు ముగించుకుని తిరిగి వచ్చిన తర్వాత, విస్తృత కళ్ళు ఉన్న స్త్రీలతో, నీవు భయములేని వాడిగా, సంతోషంగా ఉండిపోతావని అనుకుంటున్నాను.
అహం తు రామ త్వయి జాతకామా చిరం వినాశాయ నిబద్ధభావా। మోఘం చరిత్వాథ తపో వ్రతం చ త్యక్ష్యామి ధిగ్జీవితమల్పభాగ్యామ్
కానీ రామా! నేను నిన్ను ప్రేమిస్తూ, చాలా కాలంగా నశించేందుకు సిద్ధమై ఉన్నాను. వృథాగా తపస్సు చేసి, వ్రతాలు ఆచరించి, ఈ అదృష్టం లేని జీవితాన్ని త్యజించేస్తాను.
సంజీవితం క్షిప్రమహం త్యజేయం విషేణ శస్త్రేణ శితేన వాపి। విషస్య దాతా న తు మేఽస్తి కశ్చి- చ్ఛస్త్రస్య వా వేశ్మని రాక్షసస్య
నేను వెంటనే విషం తాగి లేదా పదునైన ఆయుధంతో ఈ ప్రాణాన్ని విడిచిపెట్టగలను. కానీ రాక్షసుని ఇంట్లో నాకు విషం ఇవ్వగలిగే వారు, లేదా ఆయుధం ఇచ్చే వారు ఎవరూ లేరు.
శోకాభితప్తా బహుధా విచిన్త్య సీతాథ వేణీగ్రథనం గృహీత్వా। ఉద్బద్ధ్య వేణ్యుద్గ్రథనేన శీఘ్ర- మహం గమిష్యామి యమస్య మూలమ్
ఎన్నో విధాలుగా ఆలోచిస్తూ, శోకంతో బాధపడుతూ, సీత తన జడను పట్టుకుని, 'ఈ జడతోనే త్వరగా యమలోకానికి వెళ్ళిపోతాను' అని నిర్ణయించుకుంది.
ఉపస్థితా సా మృదుసర్వగాత్రీ శాఖాం గృహీత్వా చ నగస్య తస్య। తస్యాస్తు రామం పరిచిన్తయన్త్యా రామానుజం స్వం చ కులం శుభాంగ్యాః
మృదువైన అవయవాలు కలిగిన ఆమె, ఆ చెట్టు కొమ్మను పట్టుకుని దగ్గరికి వెళ్లింది. ఆ శుభాంగన రాముడిని, లక్ష్మణుడిని, తన కుటుంబాన్ని ఆలోచిస్తూ నిలిచింది.
తస్యా విశోకాని తదా బహూని ధైర్యార్జితాని ప్రవరాణి లోకే। ప్రాదుర్నిమిత్తాని తదా బభూవుః పురాపి సిద్ధాన్యుపలక్షితాని
ఆమెకు అప్పటికి ధైర్యంతో సంపాదించిన, లోకంలో ప్రసిద్ధమైన అనేక శుభసూచకాలు కనబడినవి. ఇవి ముందుగానే సిద్ధులు గమనించిన శుభసంకేతాలే.
thumb|ఏకోనత్రింశః సర్గః శ్రూయతామ్|center శ్రీమద్వాల్మీకియరామాయణే సున్దరకాణ్డే ఏకోనత్రింశః సర్గః ॥౫-
శ్రీ వాల్మీకి రామాయణంలోని సుందరకాండలో ఇరవై తొమ్మిదవ అధ్యాయాన్ని వినండి.
తథాగతాం తాం వ్యథితామనిన్దితాం వ్యతీతహర్షాం పరిదీనమానసామ్। శుభాం నిమిత్తాని శుభాని భేజిరే నరం శ్రియా జుష్టమివోపసేవినః
అలా వచ్చిన, బాధతో ఉన్న, నిందలేని, ఆనందం లేని, మనస్సు మిగిలిపోయిన ఆ సీతకు, అదృష్టవంతుడికి కలిగేలా, శుభసూచకాలు కనబడినవి.
తస్యాః శుభం వామమరాలపక్ష్మ- రాజ్యావృతం కృష్ణవిశాలశుక్లమ్। ప్రాస్పన్దతైకం నయనం సుకేశ్యా మీనాహతం పద్మమివాభితామ్రమ్
ఆ అందమైన సీతకు, పొడవాటి రెప్పలు, నల్లని పెద్ద తెల్లని కన్నుతో కూడిన ఎడమ కంటి పాపకం, చేప తాకిన ఎర్ర పద్మం లాగా కొద్దిగా కదిలింది.