పాణ్డురర్షభయుక్తేన రథేనాష్టయుజా స్వయమ్। ఇహోపయాతః కాకుత్స్థః సీతయా సహ భార్యయా
'ఎనిమిది తెల్ల ఎద్దులు లాగుతున్న రథంలో, కకుత్స్థుడు తన భార్య సీతతో కలిసి ఇక్కడికి వచ్చాడు.'
శుక్లమాల్యామ్బరధరో లక్ష్మణేన సహాగతః। తతోఽన్యత్ర మయా దృష్టో రామః సత్యపరాక్రమః
'తెల్ల పూలమాలలు, వస్త్రాలు ధరించి, లక్ష్మణుడితో కలిసి వచ్చాడు. తరువాత ఇంకొకచోట నేను సత్యపరాక్రముడైన రాముడిని చూశాను.'
లక్ష్మణేన సహ భ్రాత్రా సీతయా సహ వీర్యవాన్। ఆరుహ్య పుష్పకం దివ్యం విమానం సూర్యసంనిభమ్
బలవంతుడు రాముడు తన తమ్ముడు లక్ష్మణుడితో, భార్య సీతతో కలిసి, సూర్యుడిలా ప్రకాశించే ఆ దివ్యమైన పుష్పక విమానంపై ఎక్కాడు.
ఉత్తరాం దిశమాలోచ్య ప్రస్థితః పురుషోత్తమః। ఏవం స్వప్నే మయా దృష్టో రామో విష్ణుపరాక్రమః
ఉత్తర దిశను చూసి, ఆ మానవుల్లో శ్రేష్ఠుడు ప్రయాణం మొదలుపెట్టాడు; అలా నా కలలో విష్ణువుకు సమానమైన పరాక్రమం ఉన్న రాముడిని చూశాను.
లక్ష్మణేన సహ భ్రాత్రా సీతయా సహ భార్యయా। న హి రామో మహాతేజాః శక్యో జేతుం సురాసురైః
లక్ష్మణుడు అనే తన తమ్ముడితో, సీత అనే భార్యతో కలిసి రాముడిని చూశాను; ఎందుకంటే మహా తేజస్సుతో ఉన్న రాముడిని దేవతలు గానీ, దానవులు గానీ ఓడించలేరు.
రాక్షసైర్వాపి చాన్యైర్వా స్వర్గః పాపజనైరివ। రావణశ్చ మయా దృష్టో ముణ్డస్తైలసముక్షితః
రాక్షసులు గానీ, మరెవ్వరైనా గానీ, దుష్టులు స్వర్గాన్ని పొందలేని విధంగా రాముడిని ఓడించలేరు; అలాగే తల ముండ చేసి, నూనె రాసుకున్న రావణుడిని నేను చూశాను.
రక్తవాసాః పిబన్మత్తః కరవీరకృతస్రజః। విమానాత్ పుష్పకాదద్య రావణః పతితః క్షితౌ
ఎర్ర వస్త్రాలు ధరించి, మద్యం తాగుతూ, కరవీర పూల హారాలు వేసుకుని, మత్తులో ఉన్న రావణుడు, ఈ రోజు పుష్పక విమానంనుండి నేలపై పడిపోయాడు.
కృష్యమాణః స్త్రియా ముణ్డో దృష్టః కృష్ణామ్బరః పునః। రథేన ఖరయుక్తేన రక్తమాల్యానులేపనః
ఒక ఆడవారు లాగుతూ, తల ముండ చేసి, నలుపు వస్త్రాలు ధరించి, ఎర్ర పూలు, ఎర్ర లేపనాలు వేసుకుని, ఖరులు లాగుతున్న రథంలో రావణుడిని మళ్లీ చూశాను.
పిబంస్తైలం హసన్నృత్యన్ భ్రాన్తచిత్తాకులేన్ద్రియః। గర్దభేన యయౌ శీఘ్రం దక్షిణాం దిశమాస్థితః
నూనె తాగుతూ, నవ్వుతూ, నాట్యం చేస్తూ, మనస్సు తికమకపడి, ఇంద్రియాలు కలవరపడి, రావణుడు గర్దభంపై కూర్చుని దక్షిణ దిశగా వేగంగా వెళ్లిపోయాడు.
పునరేవ మయా దృష్టో రావణో రాక్షసేశ్వరః। పతితోఽవాక్శిరా భూమౌ గర్దభాద్ భయమోహితః
మళ్లీ నేను రావణుడిని చూశాను; రాక్షసుల అధిపతి రావణుడు గర్దభం వల్ల భయంతో, మూర్ఛతో తలకిందుగా నేలపై పడిపోయాడు.
దుర్గన్ధం దుఃసహం ఘోరం తిమిరం నరకోపమమ్। మలపఙ్కం ప్రవిశ్యాశు మగ్నస్తత్ర స రావణః
దుర్గంధంగా, భయంకరంగా, భరించలేని చీకటిలో, నరకంతో సమానమైన మలమురికి మట్టిలో రావణుడు త్వరగా మునిగిపోయాడు.
ప్రస్థితో దక్షిణామాశాం ప్రవిష్టోఽకర్దమం హ్రదమ్। కణ్ఠే బద్ధ్వా దశగ్రీవం ప్రమదా రక్తవాసినీ
దక్షిణ దిశగా వెళ్లి, మురికి నీటిలోకి ప్రవేశించిన రావణుడిని చూశాను; ఎర్ర వస్త్రాలు ధరించిన ఒక ఆడవారు, పది తలల రావణుని మెడకు కట్టేసింది.
కాలీ కర్దమలిప్తాంగీ దిశం యామ్యాం ప్రకర్షతి। ఏవం తత్ర మయా దృష్టః కుమ్భకర్ణో మహాబలః
కాళి, మట్టితో పూతలు వేసుకుని, రావణుణ్ని దక్షిణ దిశగా లాగుతోంది; అక్కడే మహాబలుడు కుంభకర్ణుడిని కూడా చూశాను.
రావణస్య సుతాః సర్వే ముణ్డాస్తైలసముక్షితాః। వరాహేణ దశగ్రీవః శిశుమారేణ చేన్ద్రజిత్
రావణుని పిల్లలందరూ తల ముండ చేసి, నూనె రాసుకుని ఉన్నారు; పది తలల రావణుడు పందిపై, ఇంద్రజిత్ మత్స్యంపై కూర్చున్నారు.
ఉష్ట్రేణ కుమ్భకర్ణశ్చ ప్రయాతో దక్షిణాం దిశమ్। ఏకస్తత్ర మయా దృష్టః శ్వేతచ్ఛత్రో విభీషణః
కుంభకర్ణుడు ఒంటెపై కూర్చుని దక్షిణ దిశగా వెళ్తున్నాడు; అక్కడ ఒకరిని మాత్రమే చూశాను, ఆయన తెల్ల గొడుగు పట్టుకున్న విభీషణుడు.
శుక్లమాల్యామ్బరధరః శుక్లగన్ధానులేపనః। శఙ్ఖదున్దుభినిర్ఘోషైర్నృత్తగీతైరలంకృతః
తెల్ల పూలహారాలు, తెల్ల వస్త్రాలు ధరించి, తెల్ల సుగంధ ద్రవ్యాలు రాసుకుని, శంఖం, డప్పు మేళాలతో, నాట్యం, పాటలతో అలంకరించబడ్డాడు.
ఆరుహ్య శైలసంకాశం మేఘస్తనితనిఃస్వనమ్। చతుర్దన్తం గజం దివ్యమాస్తే తత్ర విభీషణః
పర్వతంలా ఉన్న, మేఘగర్జనలాంటివి చేసే నాలుగు దంతాల దివ్య గజంపై ఎక్కి, అక్కడ విభీషణుడు కూర్చున్నాడు.
చతుర్భిః సచివైః సార్ధం వైహాయసముపస్థితః
నాలుగు మంత్రులతో కలిసి, ఆకాశమార్గంలో అక్కడికి వచ్చాడు.
సమాజశ్చ మహాన్ వృత్తో గీతవాదిత్రనిఃస్వనః। పిబతాం రక్తమాల్యానాం రక్షసాం రక్తవాససామ్
పాటలు, వాద్యాల ధ్వనులతో గొప్ప సమాజం ఏర్పడింది; ఎర్ర పూలహారాలు, ఎర్ర వస్త్రాలు ధరించిన రాక్షసులు రక్తాన్ని తాగుతున్నారు.
లఙ్కా చేయం పురీ రమ్యా సవాజిరథకుఞ్జరా। సాగరే పతితా దృష్టా భగ్నగోపురతోరణా
ఈ లంక అనే అందమైన నగరం, గుర్రాలు, రథాలు, ఏనుగులతో కూడి ఉండగా, సముద్రంలో పడిపోయి, గోపురాలు, తోరణాలు విరిగిపోయినట్టు కనిపించింది.
లఙ్కా దృష్టా మయా స్వప్నే రావణేనాభిరక్షితా। దగ్ధా రామస్య దూతేన వానరేణ తరస్వినా
నేను కలలో లంకను చూశాను. ఆ లంకను రావణుడు కాపాడుతున్నాడు. కానీ ఆ లంకను రాముని దూత అయిన వేగవంతమైన వానరుడు తగలబెట్టాడు.
పీత్వా తైలం ప్రమత్తాశ్చ ప్రహసన్త్యో మహాస్వనాః। లఙ్కాయాం భస్మరూక్షాయాం సర్వా రాక్షసయోషితః
లంకలోని రాక్షసస్త్రీలు నూనె తాగి మత్తులో, పెద్దగా నవ్వుతూ, బూడిదతో ముద్దయినవారిలా కనిపించారు.
కుమ్భకర్ణాదయశ్చేమే సర్వే రాక్షసపుంగవాః। రక్తం నివసనం గృహ్య ప్రవిష్టా గోమయహ్రదమ్
కుంభకర్ణుడు సహా ఇతర ప్రముఖ రాక్షసులు ఎర్రని వస్త్రాలు ధరించి, ఆవుపేడతో నిండిన చెరువులోకి ప్రవేశించారు.
అపగచ్ఛత పశ్యధ్వం సీతామాప్నోతి రాఘవః। ఘాతయేత్ పరమామర్షీ యుష్మాన్ సార్ధం హి రాక్షసైః
మీరు వెళ్లిపోండి, మీరే చూడండి—రాఘవుడు సీతను పొందతాడు. అతడు కోపంతో మీరు రాక్షసులతో కలిసి నాశనం చేస్తాడు.
ప్రియాం బహుమతాం భార్యాం వనవాసమనువ్రతామ్। భర్త్సితాం తర్జితాం వాపి నానుమంస్యతి రాఘవః
అతని ప్రియమైన, గౌరవనీయమైన, అరణ్యవాసానికి కట్టుబడిన భార్యను ఎవరైనా దూషించినా, బెదిరించినా రాఘవుడు సహించడు.
తదలం క్రూరవాక్యైశ్చ సాన్త్వమేవాభిధీయతామ్। అభియాచామ వైదేహీమేతద్ధి మమ రోచతే
ఇంకా క్రూరమైన మాటలు అవసరం లేదు. మృదువుగా మాత్రమే మాట్లాడండి. వైదేహిని మనం ప్రార్థిద్దాం—నాకు ఇదే ఇష్టం.
యస్యా హ్యేవంవిధః స్వప్నో దుఃఖితాయాః ప్రదృశ్యతే। సా దుఃఖైర్బహుభిర్ముక్తా ప్రియం ప్రాప్నోత్యనుత్తమమ్
ఇలాంటి కల బాధలో ఉన్నవారికి కనబడితే, ఆమె ఎన్నో బాధల నుంచి విముక్తి పొంది, తన ప్రియమైనవారిని పొందుతుంది.
భర్త్సితామపి యాచధ్వం రాక్షస్యః కిం వివక్షయా। రాఘవాద్ధి భయం ఘోరం రాక్షసానాముపస్థితమ్
ఆమెను ఎవరైనా దూషించినా, మీరు రాక్షసస్త్రీలు, ఆమెను ప్రార్థించండి. ఇంకేమీ చెప్పాల్సిన అవసరం లేదు. రాఘవుని నుండి రాక్షసులకు భయంకరమైన భయం వచ్చింది.
ప్రణిపాతప్రసన్నా హి మైథిలీ జనకాత్మజా। అలమేషా పరిత్రాతుం రాక్షస్యో మహతో భయాత్
జనకుని కుమార్తె అయిన మైతిలి వినయంతో సులభంగా ప్రసన్నమవుతుంది. ఆమె ఒక్కరే రాక్షసస్త్రీలను ఈ పెద్ద ప్రమాదం నుండి కాపాడగలదు.
అపి చాస్యా విశాలాక్ష్యా న కించిదుపలక్షయే। విరూపమపి చాంగేషు సుసూక్ష్మమపి లక్షణమ్
ఈ విశాలమైన కళ్లవారిలో, ఆమె అవయవాల్లో ఎక్కడా చిన్న లోపమో, వికారమో నేను కనుగొనలేదు.