నాజానాజ్జీవతీం రామః స మాం భరతపూర్వజః। జానన్తౌ తు న కుర్యాతాం నోర్వ్యాం హి పరిమార్గణమ్
భరతునికి అన్నయ్య అయిన రాముడు నేను బ్రతికున్నానని తెలియకపోతే, రాముడు, లక్ష్మణుడు ఇద్దరూ తెలిసినా ఈ భూమి మీద నన్ను వెతకరు.
నూనం మమైవ శోకేన స వీరో లక్ష్మణాగ్రజః। దేవలోకమితో యాతస్త్యక్త్వా దేహం మహీతలే
నిజంగా, నా కోసం కలిగిన దుఃఖంతో ఆ వీరుడు, లక్ష్మణుని అన్నయ్య, తన శరీరాన్ని వదిలి దేవతల లోకానికి వెళ్లిపోయాడేమో.
ధన్యా దేవాః సగన్ధర్వాః సిద్ధాశ్చ పరమర్షయః। మమ పశ్యన్తి యే వీరం రామం రాజీవలోచనమ్
దేవతలు, గంధర్వులు, సిద్ధులు, మహర్షులు ఎంత అదృష్టవంతులు! వారు నా వీరుడు, పద్మాక్షుడైన రాముని చూస్తున్నారు.
అథవా నహి తస్యార్థో ధర్మకామస్య ధీమతః। మయా రామస్య రాజర్షేర్భార్యయా పరమాత్మనః
లేదేమో, ధర్మాన్ని కోరే, బుద్ధిమంతుడైన రాజర్షి రామునికి నన్ను భార్యగా కలిగి ఉండడంలో ఏమాత్రం ప్రయోజనం ఉండకపోవచ్చు.
దృశ్యమానే భవేత్ ప్రీతిః సౌహృదం నాస్త్యదృశ్యతః। నాశయన్తి కృతఘ్నాస్తు న రామో నాశయిష్యతి
ఎవరైనా ఎదురుగా ఉంటే ఆనందం కలుగుతుంది; కనబడకపోతే స్నేహం ఉండదు. కృతఘ్నులు నాశనం చేస్తారు, కానీ రాముడు అలాంటి వాడు కాదు.
కిం వా మయ్యగుణాః కేచిత్ కిం వా భాగ్యక్షయో హి మే। యా హి సీతా వరార్హేణ హీనా రామేణ భామినీ
నాలో మంచి లక్షణాలు లేవా? లేక నా అదృష్టం తగ్గిపోయిందా? ఎందుకంటే, మంచి గుణాలు ఉన్న సీత అయిన నేను, గొప్ప రాముని నుండి వేరుపడిపోయాను.
శ్రేయో మే జీవితాన్మర్తుం విహీనాయా మహాత్మనా। రామాదక్లిష్టచారిత్రాచ్ఛూరాచ్ఛత్రునిబర్హణాత్
మహాత్ముడైన, నిష్కళంకమైన ప్రవర్తన కలిగిన, శత్రువులను సంహరించే రాముని లేకుండా బ్రతకడం కన్నా చనిపోవడమే నాకు మేలైనది.
అథవా న్యస్తశస్త్రౌ తౌ వనే మూలఫలాశనౌ। భ్రాతరౌ హి నరశ్రేష్ఠౌ చరన్తౌ వనగోచరౌ
లేదేమో, ఆయుధాలు వదిలేసి, ఆ ఇద్దరు అన్నదమ్ములు, మానవుల్లో శ్రేష్ఠులు, అడవిలో మూలలు, పండ్లు తింటూ, అడవిలో తిరుగుతూ ఉండొచ్చు.
అథవా రాక్షసేన్ద్రేణ రావణేన దురాత్మనా। ఛద్మనా ఘాతితౌ శూరౌ భ్రాతరౌ రామలక్ష్మణౌ
లేదేమో, దుష్టుడైన రాక్షసాధిపతి రావణుడు మోసంతో రాముడు, లక్ష్మణుడు అనే వీర అన్నదమ్ములను చంపివేసి ఉండొచ్చు.
సాహమేవంవిధే కాలే మర్తుమిచ్ఛామి సర్వతః। న చ మే విహితో మృత్యురస్మిన్ దుఃఖేఽతివర్తతి
ఇలాంటి సమయంలో, అన్ని విధాలా నేను మరణించాలనుకుంటున్నాను. అయినా, ఈ తీవ్రమైన దుఃఖం నుండి నన్ను విడిపించేందుకు మరణం రాకపోవడం నా విధి.
ధన్యాః ఖలు మహాత్మానో మునయః సత్యసమ్మతాః। జితాత్మానో మహాభాగా యేషాం న స్తః ప్రియాప్రియే
నిజంగా, మహాత్ములు, సత్యాన్ని పాటించే ఋషులు, తమను తాము జయించుకున్న వారు ఎంత అదృష్టవంతులు! వారికి ప్రియమైనదీ, అప్రమేయమైనదీ ఉండదు.
ప్రియాన్న సమ్భవేద్ దుఃఖమప్రియాదధికం భవేత్। తాభ్యాం హి తే వియుజ్యన్తే నమస్తేషాం మహాత్మనామ్
ప్రియమైనదానివల్ల దుఃఖం కలుగుతుంది, ప్రియంకాని దానివల్ల ఇంకా ఎక్కువ దుఃఖం కలుగుతుంది. కానీ ఆ మహాత్ములకు ఇవేవీ బాధించవు. వారికి నా నమస్కారం.
సాహం త్యక్తా ప్రియేణైవ రామేణ విదితాత్మనా। ప్రాణాంస్త్యక్ష్యామి పాపస్య రావణస్య గతా వశమ్
ఇలా, తనను తాను తెలిసిన ప్రియమైన రాముడు నన్ను వదిలిపెట్టాడు. పాపి రావణుడి వశమై పోయిన నేను ప్రాణాలు విడిచిపెడతాను.
thumb|సప్తవింశః సర్గః శ్రూయతామ్|center శ్రీమద్వాల్మీకియరామాయణే సున్దరకాణ్డే సప్తవింశః సర్గః ॥౫-
శ్రీమద్వాల్మీకి రామాయణంలో సుందరకాండలో ఇరవై ఏడవ సర్గను వినండి.
ఇత్యుక్తాః సీతయా ఘోరం రాక్షస్యః క్రోధమూర్చ్ఛితాః। కాశ్చిజ్జగ్ముస్తదాఖ్యాతుం రావణస్య దురాత్మనః
సీత చెప్పిన మాటలు విని, కోపంతో మూర్ఛించిన రాక్షసస్త్రీలు, కొందరు వెంటనే దుష్టుడు రావణునికి ఈ సంగతి చెప్పడానికి వెళ్లారు.
తతః సీతాముపాగమ్య రాక్షస్యో భీమదర్శనాః। పునః పరుషమేకార్థమనర్థార్థమథాబ్రువన్
అప్పుడా భయంకరమైన రూపం కలిగిన రాక్షసస్త్రీలు సీత దగ్గరకు వచ్చి, మళ్లీ అందరూ ఒకే విధమైన, దురుద్దేశ్యంతో కూడిన కఠినమైన మాటలు మాట్లాడారు.
అద్యేదానీం తవానార్యే సీతే పాపవినిశ్చయే। రాక్షస్యో భక్షయిష్యన్తి మాంసమేతద్ యథాసుఖమ్
అనార్యురాలైన సీతా! నీవు చెడ్డదానికి సంకల్పించినవాడివి. ఈ రోజు రాక్షసస్త్రీలు నీ మాంసాన్ని తమ ఇష్టానుసారం తినిపోతారు.
సీతాం తాభిరనార్యాభిర్దృష్ట్వా సంతర్జితాం తదా। రాక్షసీ త్రిజటా వృద్ధా ప్రబుద్ధా వాక్యమబ్రవీత్
ఆ అనార్యురాలైన రాక్షసస్త్రీలు సీతను భయపెట్టిన దాన్ని చూసి, వృద్ధురాలైన త్రిజట అనే రాక్షసస్త్రీ, జ్ఞానం కలిగి, ఇలా మాటలాడింది.
ఆత్మానం ఖాదతానార్యా న సీతాం భక్షయిష్యథ। జనకస్య సుతామిష్టాం స్నుషాం దశరథస్య చ
అనార్యురాల్లారా! మీ మాంసాన్ని మీరు తినండి. జనకుని ప్రియ కుమార్తె, దశరథుని కోడలు అయిన సీతను మీరు తినలేరు.
స్వప్నో హ్యద్య మయా దృష్టో దారుణో రోమహర్షణః। రాక్షసానామభావాయ భర్తురస్యా భవాయ చ
ఈ రోజు నేను భయంకరమైన, ఒళ్ళు గగుర్పొడిచే కలను చూశాను. అది రాక్షసుల నాశనానికి, ఆమె భర్తకు మేలుకి సూచనగా ఉంది.
ఏవముక్తాస్త్రిజటయా రాక్షస్యః క్రోధమూర్చ్ఛితాః। సర్వా ఏవాబ్రువన్ భీతాస్త్రిజటాం తామిదం వచః
త్రిజట ఇలా చెప్పగానే, కోపంతో మూర్ఛించిన రాక్షసస్త్రీలు అందరూ భయపడి, త్రిజటను చూసి ఇలా అన్నారు.
కథయస్వ త్వయా దృష్టః స్వప్నోఽయం కీదృశో నిశి। తాసాం శ్రుత్వా తు వచనం రాక్షసీనాం ముఖోద్గతమ్
నువ్వు రాత్రి చూసిన ఆ కల ఎలా ఉందో చెప్పు. అలా రాక్షసస్త్రీలు నోటివెంట పలికిన మాటలు విని—
ఉవాచ వచనం కాలే త్రిజటా స్వప్నసంశ్రితమ్। గజదన్తమయీం దివ్యాం శిబికామన్తరిక్షగామ్
అప్పుడు త్రిజట సరైన సమయంలో తన కలను వివరించసాగింది: 'నేను ఆకాశంలో ఎగిరే, దంతాలతో చేసిన దివ్యమైన పల్లకిని చూశాను.'
యుక్తాం వాజిసహస్రేణ స్వయమాస్థాయ రాఘవః। శుక్లమాల్యామ్బరధరో లక్ష్మణేన సమాగతః
'వెయ్యి గుర్రాలు లాగుతున్న ఆ పల్లకిలో, తెల్ల పూలమాలలు, వస్త్రాలు ధరించిన రాఘవుడు, లక్ష్మణుడితో కలిసి స్వయంగా ఉన్నాడు.'
స్వప్నే చాద్య మయా దృష్టా సీతా శుక్లామ్బరావృతా। సాగరేణ పరిక్షిప్తం శ్వేతపర్వతమాస్థితా
'ఈ రోజు నా కలలో, తెల్ల వస్త్రాలు ధరించిన సీత, సముద్రంతో చుట్టుముట్టబడిన తెల్ల పర్వతంపై నిలబడి ఉంది.'
రామేణ సంగతా సీతా భాస్కరేణ ప్రభా యథా। రాఘవశ్చ పునర్దృష్టశ్చతుర్దన్తం మహాగజమ్
'సీత రాముడితో కలిసిపోయింది, అది సూర్యుడికి కాంతి కలిసినట్లుగా ఉంది. మళ్లీ రాఘవుడు నాలుగు దంతాలు ఉన్న గొప్ప ఏనుగుగా కనిపించాడు.'
ఆరూఢః శైలసంకాశం చకాస సహలక్ష్మణః। తతస్తు సూర్యసంకాశౌ దీప్యమానౌ స్వతేజసా
'ఆ ఏనుగుపై ఎక్కి, లక్ష్మణుడితో కలిసి, పర్వతంలా ప్రకాశిస్తూ కనిపించాడు. తరువాత ఇద్దరూ తమ తేజస్సుతో సూర్యులా మెరిసిపోతున్నారు.'
శుక్లమాల్యామ్బరధరౌ జానకీం పర్యుపస్థితౌ। తతస్తస్య నగస్యాగ్రే హ్యాకాశస్థస్య దన్తినః
'తెల్ల పూలమాలలు, వస్త్రాలు ధరించి, వారు జానకిని దగ్గరకు వచ్చారు. ఆ తరువాత ఆ పర్వత శిఖరంపై, ఆకాశంలో నిలిచిన ఆ ఏనుగువద్ద—'
భర్త్రా పరిగృహీతస్య జానకీ స్కన్ధమాశ్రితా। భర్తురఙ్కాత్ సముత్పత్య తతః కమలలోచనా
'భర్త చేత పట్టుకొని, జానకి అతని భుజంపై ఆశ్రయించింది. తరువాత తన భర్త మడిలోంచి లేచి, ఆ కమలలోచన ఆమె—'
చన్ద్రసూర్యౌ మయా దృష్టా పాణిభ్యాం పరిమార్జతీ। తతస్తాభ్యాం కుమారాభ్యామాస్థితః స గజోత్తమః। సీతయా చ విశాలాక్ష్యా లఙ్కాయా ఉపరి స్థితః
'చంద్రుడు, సూర్యుడు ఇద్దరి ముఖాలను తన చేతులతో తుడిచింది. తరువాత ఆ ఇద్దరు యువకులతో పాటు, విశాలమైన కళ్ళు గల సీతతో ఆ గొప్ప ఏనుగు లంక మీద నిలిచింది.'