వాల్మీకిరామాయణమ్

ఓష్ఠప్రకారైరపరా నేత్రైర్వక్త్రైస్తథాపరాః। సీతామాశ్వాసయామాసుస్తర్జితాం తేన రక్షసా

ఆ రాక్షసుడు బెదిరించిన సీతను కొందరు పెదవులతో, మరికొందరు కన్నులతో, ఇంకొందరు ముఖభావాలతో ధైర్యం చెప్పారు.

తాభిరాశ్వాసితా సీతా రావణం రాక్షసాధిపమ్। ఉవాచాత్మహితం వాక్యం వృత్తశౌటీర్యగర్వితమ్

వాళ్ల ధైర్యంతో సీత ధైర్యంగా, తన మంచితనాన్ని గర్వంగా ఉంచుకుని, రాక్షసాధిపతి రావణునికి తనకు మేలు కలిగే మాటలు చెప్పింది.

నూనం న తే జనః కశ్చిదస్మిన్నిఃశ్రేయసి స్థితః। నివారయతి యో న త్వాం కర్మణోఽస్మాద్ విగర్హితాత్

నీ దగ్గర ధర్మమార్గంలో నిలబడే ఒక్కరైనా ఉన్నాడా? ఈ నిందితమైన పనిని చేయకుండా నిన్నెవరైనా ఆపుతున్నారా?

మాం హి ధర్మాత్మనః పత్నీం శచీమివ శచీపతేః। త్వదన్యస్త్రిషు లోకేషు ప్రార్థయేన్మనసాపి కః

ధర్మాత్ముడైన భర్తకు భార్య అయిన నన్ను, శచీపతికి శచీని కోరినట్టు, ఈ మూడులోకాల్లో నిన్ను తప్ప మరొకరు మనసులో కూడా కోరగలరా?

రాక్షసాధమ రామస్య భార్యామమితతేజసః। ఉక్తవానసి యత్ పాపం క్వ గతస్తస్య మోక్ష్యసే

రాక్షసులలో నీచుడవు, అపారమైన తేజస్సు గల రాముని భార్యను అపహరించడం ద్వారా నీవు పాపం చేశావు. దాని ఫలితాన్ని తప్పించుకోడానికి ఎక్కడికి పోతావు?

యథా దృప్తశ్చ మాతంగః శశశ్చ సహితౌ వనే। తథా ద్విరదవద్ రామస్త్వం నీచ శశవత్ స్మృతః

అహంకారంతో ఉన్న ఏనుగు, చిన్న మొసలి అడవిలో కలిసినట్టు, రాముడు ఏనుగువంటి వాడు, నీవు నీచుడవు, కుందేలువంటి వాడివి.

స త్వమిక్ష్వాకునాథం వై క్షిపన్నిహ న లజ్జసే। చక్షుషో విషయే తస్య న యావదుపగచ్ఛసి

ఇక్ష్వాకు వంశాధిపతిని ఇక్కడ నిందిస్తూ, ఆయన చూపుకు నువ్వు చిక్కని ముందే, నీకు సిగ్గు లేదా?

ఇమే తే నయనే క్రూరే వికృతే కృష్ణపింగలే। క్షితౌ న పతితే కస్మాన్మామనార్య నిరీక్షతః

నీకు నల్లటి, పింగళమైన, క్రూరమైన, వంకరైన కళ్లున్నాయి. అవి నేలపై పడకుండానే నువ్వు నన్ను ఇలా చూస్తున్నావు, నీచుడా?

తస్య ధర్మాత్మనః పత్నీ స్నుషా దశరథస్య చ। కథం వ్యాహరతో మాం తే న జిహ్వా పాప శీర్యతి

ధర్మాత్ముడైన రాముని భార్యను, దశరథుని కోడలిని ఉద్దేశించి మాట్లాడుతున్నప్పుడు, నీ నాలుక ఎట్లా ఎండిపోవడం లేదు, పాపీ?

అసందేశాత్తు రామస్య తపసశ్చానుపాలనాత్। న త్వాం కుర్మి దశగ్రీవ భస్మ భస్మార్హతేజసా

రాముని ఆజ్ఞ లేక, నా తపస్సు పాటిస్తూ, దశముఖుడా, నీవు బూడిద కావాల్సినవాడివి అయినా, నా తేజస్సుతో నిన్ను బూడిద చేయడం లేదు.

నాపహర్తుమహం శక్యా తస్య రామస్య ధీమతః। విధిస్తవ వధార్థాయ విహితో నాత్ర సంశయః

ధీమంతుడైన రాముని నుండి నన్ను బలవంతంగా ఎవరూ తీసుకెళ్లలేరు. నీ నాశనం కోసం విధి నిర్ణయించబడింది. ఇందులో ఎలాంటి సందేహం లేదు.

సీతాయా వచనం శ్రుత్వా రావణో రాక్షసాధిపః। వివృత్య నయనే క్రూరే జానకీమన్వవైక్షత

సీతమ్మ మాటలు విని, రాక్షసాధిపతి రావణుడు తన క్రూరమైన కన్నులను విప్పి, జానకిని గట్టిగా చూశాడు.

నీలజీమూతసంకాశో మహాభుజశిరోధరః। సింహసత్త్వగతిః శ్రీమాన్ దీప్తజిహ్వోగ్రలోచనః

ఆయన నీలిమగా ఉన్న మేఘంలా, విస్తారమైన భుజాలు, పెద్ద తల, సింహంలా నడక, కాంతివంతమైన వాడుగా, మెరుస్తున్న నాలుక, ఉగ్రమైన కళ్ళతో కనిపించాడు.

చలాగ్రముకుటప్రాంశుశ్చిత్రమాల్యానులేపనః। రక్తమాల్యామ్బరధరస్తప్తాంగదవిభూషణః

ఆయన తలపై ఉన్న ఎత్తయిన కిరీటము తళతళ మెరిసింది; రకరకాల పుష్పమాలలు, అంగరాగాలు అలంకరించబడి, ఎర్రని పూలమాలలు, వస్త్రాలు ధరించి, వేడైన బంగారు ఆభరణాలతో అలంకరించబడ్డాడు.

శ్రోణీసూత్రేణ మహతా మేచకేన సుసంవృతః। అమృతోత్పాదనే నద్ధో భుజంగేనేవ మన్దరః

వివిధ రంగుల గొప్ప నడుముబందంతో బాగా బిగించబడి, అమృతాన్ని తీయడానికి మందరపర్వతాన్ని పాము చుట్టినట్టే, ఆయన నడుము బలంగా కట్టబడి ఉంది.

తాభ్యాం స పరిపూర్ణాభ్యాం భుజాభ్యాం రాక్షసేశ్వరః। శుశుభేఽచలసంకాశః శృంగాభ్యామివ మన్దరః

ఆ రెండు సంపూర్ణమైన భుజాలతో రాక్షసుల అధిపతి, రెండు కొమ్ములతో మందరపర్వతంలా, అద్భుతంగా మెరిసిపోతున్నాడు.

తరుణాదిత్యవర్ణాభ్యాం కుణ్డలాభ్యాం విభూషితః। రక్తపల్లవపుష్పాభ్యామశోకాభ్యామివాచలః

తాజా సూర్యుడిలా మెరిసే కుండలాలతో అలంకరించబడి, ఎర్రని కొమ్మలు, పువ్వులతో ఉన్న అశోకవృక్షాలతో అలంకరించబడిన పర్వతంలా కనిపించాడు.

స కల్పవృక్షప్రతిమో వసన్త ఇవ మూర్తిమాన్। శ్మశానచైత్యప్రతిమో భూషితోఽపి భయంకరః

ఆయన కల్పవృక్షంలా, వసంతకాలం రూపంలో వచ్చినట్టూ, అయినా ఎంత అందంగా అలంకరించుకున్నా, శ్మశానంలోని గుడిసె లా భయంకరంగా కనిపించాడు.

అవేక్షమాణో వైదేహీం కోపసంరక్తలోచనః। ఉవాచ రావణః సీతాం భుజంగ ఇవ నిఃశ్వసన్

కోపంతో ఎర్రబడిన కన్నులతో వైదేహిని చూస్తూ, రావణుడు పాము గట్టిగా ఊపిరి తీసినట్టు సీతతో మాట్లాడాడు.

అనయేనాభిసమ్పన్నమర్థహీనమనువ్రతే। నాశయామ్యహమద్య త్వాం సూర్యః సంధ్యామివౌజసా

నీకు ప్రయోజనం లేకుండా దురదృష్టంతో ఉండి, నిష్ఫలంగా భర్తను అనుసరిస్తున్న నిన్ను, నేను ఈ రోజు నా బలంతో, సూర్యుడు సంధ్యను నాశనం చేసినట్టు నాశనం చేస్తాను.

ఇత్యుక్త్వా మైథిలీం రాజా రావణః శత్రురావణః। సందదర్శ తతః సర్వా రాక్షసీర్ఘోరదర్శనాః

ఇలా మైథిలిని ఉద్దేశించి చెప్పిన తరువాత, శత్రువులకు భయంకరుడైన రాజు రావణుడు, వెంటనే భయానకంగా కనిపించే అన్ని రాక్షసీ స్త్రీలను పిలిపించాడు.

ఏకాక్షీమేకకర్ణాం చ కర్ణప్రావరణాం తథా। గోకర్ణీం హస్తికర్ణీం చ లమ్బకర్ణీమకర్ణికామ్

వారిలో కొందరికి ఒక్క కంటే ఉంది, మరికొందరికి ఒక్క చెవే ఉంది, ఇంకొంతమందికి చెవులు కప్పబడి ఉన్నాయి, గోవుల చెవులున్నవారు, ఏనుగు చెవులున్నవారు, వేలాడే చెవులున్నవారు, చెవులే లేనివారు కూడా ఉన్నారు.

హస్తిపద్యశ్వపద్యౌ చ గోపదీం పాదచూలికామ్। ఏకాక్షీమేకపాదీం చ పృథుపాదీమపాదికామ్

ఏనుగు పాదాల్లాంటి చేతులు, గుర్రపు కాళ్లలాంటి పాదాలు, గోపాదాలు, చిన్న పాదాలు, ఒక్క కంటివారు, ఒక్క కాళ్లవారు, విశాలమైన పాదాలు, పాదాలే లేనివారు కూడా ఉన్నారు.

అతిమాత్రశిరోగ్రీవామతిమాత్రకుచోదరీమ్। అతిమాత్రాస్యనేత్రాం చ దీర్ఘజిహ్వానఖామపి

అతిగా పెద్ద తలలు, మెడలు, అతిగా పెద్ద వక్షోజాలు, పొట్టలు, అతిగా పెద్ద నోర్లు, కళ్ళు, పొడవైన నాలుకలు, గోర్లు ఉన్నవారు కూడా ఉన్నారు.

అనాసికాం సింహముఖీం గోముఖీం సూకరీముఖీమ్। యథా మద్వశగా సీతా క్షిప్రం భవతి జానకీ

ముక్కు లేనివారు, సింహ ముఖాలు, గోముఖాలు, పంది ముఖాలు—ఇలా జానకీ అయిన సీత త్వరగా నా వశమవ్వాలని మీరు చేయాలి.

తథా కురుత రాక్షస్యః సర్వాః క్షిప్రం సమేత్య వా। ప్రతిలోమానులోమైశ్చ సామదానాదిభేదనైః

అందువల్ల మీరు అందరూ రాక్షసీ స్త్రీలు వెంటనే వచ్చి, అనుకూలంగా లేదా విరుద్ధంగా, మాయమాటలు, బహుమతులు, భిన్నతలు చూపించి—

ఆవర్జయత వైదేహీం దణ్డస్యోద్యమనేన చ। ఇతి ప్రతిసమాదిశ్య రాక్షసేన్ద్రః పునః పునః

వైదేహిని బెదిరింపుతో అయినా వశపరచండి అని రాక్షసుల రాజు మళ్లీ మళ్లీ ఆదేశించాడు.

కామమన్యుపరీతాత్మా జానకీం ప్రతి గర్జత। ఉపగమ్య తతః క్షిప్రం రాక్షసీ ధాన్యమాలినీ

కామమూ, కోపమూ కలసి జానకిని మీద గర్జిస్తూ, వెంటనే ధాన్యమాలినీ అనే రాక్షసీ దగ్గరకు వచ్చింది.

పరిష్వజ్య దశగ్రీవమిదం వచనమబ్రవీత్। మయా క్రీడ మహారాజ సీతయా కిం తవానయా

ఆమె దశముఖుడిని ఆలింగనం చేసి, 'మహారాజా! నాతో క్రీడించు, నీకు ఈ సీత ఎందుకు?' అని అన్నది.