thumb|ద్వావింశః సర్గః శ్రూయతామ్|center శ్రీమద్వాల్మీకియరామాయణే సున్దరకాణ్డే ద్వావింశః సర్గః ॥౫-
ఇప్పుడు ఇరవై రెండవ అధ్యాయాన్ని వినండి.
సీతాయా వచనం శ్రుత్వా పరుషం రాక్షసేశ్వరః। ప్రత్యువాచ తతః సీతాం విప్రియం ప్రియదర్శనామ్
సీతా మాటలు కఠినంగా విన్న రాక్షసాధిపతి, అందంగా ఉన్న సీతకు నచ్చని మాటలు చెప్పాడు.
యథా యథా సాన్త్వయితా వశ్యః స్త్రీణాం తథా తథా। యథా యథా ప్రియం వక్తా పరిభూతస్తథా తథా
స్త్రీలను ఎంతగా సమాధానపరిచే ప్రయత్నం చేస్తే, అంతగా వారు వశమవుతారు. అలాగే, ఎంత మధురంగా మాట్లాడితే, అంతగా అవమానిస్తారు.
సంనియచ్ఛతి మే క్రోధం త్వయి కామః సముత్థితః। ద్రవతో మార్గమాసాద్య హయానివ సుసారథిః
నిన్ను చూసి నాకు కోపం వచ్చినా, నిన్ను పొందాలనే కోరిక ఆ కోపాన్ని అదుపులో పెట్టింది. అది పరిగెత్తే గుర్రాలను మంచి సారథి నియంత్రించినట్టు.
వామః కామో మనుష్యాణాం యస్మిన్ కిల నిబధ్యతే। జనే తస్మింస్త్వనుక్రోశః స్నేహశ్చ కిల జాయతే
మనుష్యులకు చంచలమైన కోరిక కలిగినప్పుడు, ఆ మనిషిలో దయా, స్నేహం పుట్టుకొస్తాయని అంటారు.
ఏతస్మాత్ కారణాన్న త్వాం ఘాతయామి వరాననే। వధార్హామవమానార్హాం మిథ్యా ప్రవ్రజనే రతామ్
అందమైన ముఖం కలిగినవాడివి, నీవు అర్హించని పనిలో మునిగిపోయినా, ఈ కారణంతోనే నేను నిన్ను చంపడం లేదు.
పరుషాణి హి వాక్యాని యాని యాని బ్రవీషి మామ్। తేషు తేషు వధో యుక్తస్తవ మైథిలి దారుణః
మైతిలీ, నువ్వు నాకు చెప్పిన ప్రతి కఠినమైన మాటకు, నీకు భయంకరమైన మరణం తగినదే.
ఏవముక్త్వా తు వైదేహీం రావణో రాక్షసాధిపః। క్రోధసంరమ్భసంయుక్తః సీతాముత్తరమబ్రవీత్
ఇలా వైదేహిని ఉద్దేశించి మాట్లాడిన రావణుడు, రాక్షసుల అధిపతి, కోపంతో మరింతగా సీతను ఉద్దేశించి మాటలు చెప్పాడు.
ద్వౌ మాసౌ రక్షితవ్యౌ మే యోఽవధిస్తే మయా కృతః। తతః శయనమారోహ మమ త్వం వరవర్ణిని
రెండు నెలలు నీకు రక్షణ కల్పించేందుకు నేను సమయం ఇచ్చాను. ఆ తర్వాత, అందమైనవాడివి, నువ్వు నా పక్కన పడుకోవాలి.
ద్వాభ్యామూర్ధ్వం తు మాసాభ్యాం భర్తారం మామనిచ్ఛతీమ్। మమ త్వాం ప్రాతరాశార్థే సూదాశ్ఛేత్స్యన్తి ఖణ్డశః
ఆ రెండు నెలలు గడిచాక, నువ్వు నన్ను భర్తగా కోరకపోతే, నా ఉదయ భోజనానికి వంటవాళ్లు నిన్ను ముక్కలుగా కోసేస్తారు.
తాం భర్త్స్యమానాం సమ్ప్రేక్ష్య రాక్షసేన్ద్రేణ జానకీమ్। దేవగన్ధర్వకన్యాస్తా విషేదుర్వికృతేక్షణాః
రాక్షసుల రాజు జానకిని బెదిరిస్తున్న దృశ్యం చూసి, దేవతలు, గంధర్వుల కుమార్తెలు భయంతో కన్నీళ్లతో ఉన్నారు.
ఓష్ఠప్రకారైరపరా నేత్రైర్వక్త్రైస్తథాపరాః। సీతామాశ్వాసయామాసుస్తర్జితాం తేన రక్షసా
ఆ రాక్షసుడు బెదిరించిన సీతను కొందరు పెదవులతో, మరికొందరు కన్నులతో, ఇంకొందరు ముఖభావాలతో ధైర్యం చెప్పారు.
తాభిరాశ్వాసితా సీతా రావణం రాక్షసాధిపమ్। ఉవాచాత్మహితం వాక్యం వృత్తశౌటీర్యగర్వితమ్
వాళ్ల ధైర్యంతో సీత ధైర్యంగా, తన మంచితనాన్ని గర్వంగా ఉంచుకుని, రాక్షసాధిపతి రావణునికి తనకు మేలు కలిగే మాటలు చెప్పింది.
నూనం న తే జనః కశ్చిదస్మిన్నిఃశ్రేయసి స్థితః। నివారయతి యో న త్వాం కర్మణోఽస్మాద్ విగర్హితాత్
నీ దగ్గర ధర్మమార్గంలో నిలబడే ఒక్కరైనా ఉన్నాడా? ఈ నిందితమైన పనిని చేయకుండా నిన్నెవరైనా ఆపుతున్నారా?
మాం హి ధర్మాత్మనః పత్నీం శచీమివ శచీపతేః। త్వదన్యస్త్రిషు లోకేషు ప్రార్థయేన్మనసాపి కః
ధర్మాత్ముడైన భర్తకు భార్య అయిన నన్ను, శచీపతికి శచీని కోరినట్టు, ఈ మూడులోకాల్లో నిన్ను తప్ప మరొకరు మనసులో కూడా కోరగలరా?
రాక్షసాధమ రామస్య భార్యామమితతేజసః। ఉక్తవానసి యత్ పాపం క్వ గతస్తస్య మోక్ష్యసే
రాక్షసులలో నీచుడవు, అపారమైన తేజస్సు గల రాముని భార్యను అపహరించడం ద్వారా నీవు పాపం చేశావు. దాని ఫలితాన్ని తప్పించుకోడానికి ఎక్కడికి పోతావు?
యథా దృప్తశ్చ మాతంగః శశశ్చ సహితౌ వనే। తథా ద్విరదవద్ రామస్త్వం నీచ శశవత్ స్మృతః
అహంకారంతో ఉన్న ఏనుగు, చిన్న మొసలి అడవిలో కలిసినట్టు, రాముడు ఏనుగువంటి వాడు, నీవు నీచుడవు, కుందేలువంటి వాడివి.
స త్వమిక్ష్వాకునాథం వై క్షిపన్నిహ న లజ్జసే। చక్షుషో విషయే తస్య న యావదుపగచ్ఛసి
ఇక్ష్వాకు వంశాధిపతిని ఇక్కడ నిందిస్తూ, ఆయన చూపుకు నువ్వు చిక్కని ముందే, నీకు సిగ్గు లేదా?
ఇమే తే నయనే క్రూరే వికృతే కృష్ణపింగలే। క్షితౌ న పతితే కస్మాన్మామనార్య నిరీక్షతః
నీకు నల్లటి, పింగళమైన, క్రూరమైన, వంకరైన కళ్లున్నాయి. అవి నేలపై పడకుండానే నువ్వు నన్ను ఇలా చూస్తున్నావు, నీచుడా?
తస్య ధర్మాత్మనః పత్నీ స్నుషా దశరథస్య చ। కథం వ్యాహరతో మాం తే న జిహ్వా పాప శీర్యతి
ధర్మాత్ముడైన రాముని భార్యను, దశరథుని కోడలిని ఉద్దేశించి మాట్లాడుతున్నప్పుడు, నీ నాలుక ఎట్లా ఎండిపోవడం లేదు, పాపీ?
అసందేశాత్తు రామస్య తపసశ్చానుపాలనాత్। న త్వాం కుర్మి దశగ్రీవ భస్మ భస్మార్హతేజసా
రాముని ఆజ్ఞ లేక, నా తపస్సు పాటిస్తూ, దశముఖుడా, నీవు బూడిద కావాల్సినవాడివి అయినా, నా తేజస్సుతో నిన్ను బూడిద చేయడం లేదు.
నాపహర్తుమహం శక్యా తస్య రామస్య ధీమతః। విధిస్తవ వధార్థాయ విహితో నాత్ర సంశయః
ధీమంతుడైన రాముని నుండి నన్ను బలవంతంగా ఎవరూ తీసుకెళ్లలేరు. నీ నాశనం కోసం విధి నిర్ణయించబడింది. ఇందులో ఎలాంటి సందేహం లేదు.
సీతాయా వచనం శ్రుత్వా రావణో రాక్షసాధిపః। వివృత్య నయనే క్రూరే జానకీమన్వవైక్షత
సీతమ్మ మాటలు విని, రాక్షసాధిపతి రావణుడు తన క్రూరమైన కన్నులను విప్పి, జానకిని గట్టిగా చూశాడు.
నీలజీమూతసంకాశో మహాభుజశిరోధరః। సింహసత్త్వగతిః శ్రీమాన్ దీప్తజిహ్వోగ్రలోచనః
ఆయన నీలిమగా ఉన్న మేఘంలా, విస్తారమైన భుజాలు, పెద్ద తల, సింహంలా నడక, కాంతివంతమైన వాడుగా, మెరుస్తున్న నాలుక, ఉగ్రమైన కళ్ళతో కనిపించాడు.
చలాగ్రముకుటప్రాంశుశ్చిత్రమాల్యానులేపనః। రక్తమాల్యామ్బరధరస్తప్తాంగదవిభూషణః
ఆయన తలపై ఉన్న ఎత్తయిన కిరీటము తళతళ మెరిసింది; రకరకాల పుష్పమాలలు, అంగరాగాలు అలంకరించబడి, ఎర్రని పూలమాలలు, వస్త్రాలు ధరించి, వేడైన బంగారు ఆభరణాలతో అలంకరించబడ్డాడు.
శ్రోణీసూత్రేణ మహతా మేచకేన సుసంవృతః। అమృతోత్పాదనే నద్ధో భుజంగేనేవ మన్దరః
వివిధ రంగుల గొప్ప నడుముబందంతో బాగా బిగించబడి, అమృతాన్ని తీయడానికి మందరపర్వతాన్ని పాము చుట్టినట్టే, ఆయన నడుము బలంగా కట్టబడి ఉంది.
తాభ్యాం స పరిపూర్ణాభ్యాం భుజాభ్యాం రాక్షసేశ్వరః। శుశుభేఽచలసంకాశః శృంగాభ్యామివ మన్దరః
ఆ రెండు సంపూర్ణమైన భుజాలతో రాక్షసుల అధిపతి, రెండు కొమ్ములతో మందరపర్వతంలా, అద్భుతంగా మెరిసిపోతున్నాడు.
తరుణాదిత్యవర్ణాభ్యాం కుణ్డలాభ్యాం విభూషితః। రక్తపల్లవపుష్పాభ్యామశోకాభ్యామివాచలః
తాజా సూర్యుడిలా మెరిసే కుండలాలతో అలంకరించబడి, ఎర్రని కొమ్మలు, పువ్వులతో ఉన్న అశోకవృక్షాలతో అలంకరించబడిన పర్వతంలా కనిపించాడు.
స కల్పవృక్షప్రతిమో వసన్త ఇవ మూర్తిమాన్। శ్మశానచైత్యప్రతిమో భూషితోఽపి భయంకరః
ఆయన కల్పవృక్షంలా, వసంతకాలం రూపంలో వచ్చినట్టూ, అయినా ఎంత అందంగా అలంకరించుకున్నా, శ్మశానంలోని గుడిసె లా భయంకరంగా కనిపించాడు.
అవేక్షమాణో వైదేహీం కోపసంరక్తలోచనః। ఉవాచ రావణః సీతాం భుజంగ ఇవ నిఃశ్వసన్
కోపంతో ఎర్రబడిన కన్నులతో వైదేహిని చూస్తూ, రావణుడు పాము గట్టిగా ఊపిరి తీసినట్టు సీతతో మాట్లాడాడు.